Gynaecoloog Carina Hilders krijgt Libelle’s Gouden Borstbeeld

Gynaecoloog dr. Carina Hilders van het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft is de winnares van Libelle’s Gouden Borstbeeld, de medisch award die het weekblad ieder jaar uitreikt aan iemand met bijzondere verdiensten in de zorg voor vrouwen. Dankzij Hilders is het voor steeds meer borstkankerpatienten mogelijk geworden om na chemotherapie zwanger te raken.

Na chemotherapieën komen vrouwen vervroegd in de overgang waardoor hun kans op zwangerschap verkeken is. Winnares Carina Hilders (47) is pionier in vruchtbaarheid-besparende technieken bij jonge vrouwen met borstkanker. Zij haalde het wereldnieuws door als eerste Nederlandse gynaecoloog een eierstok naar de bovenarm van de patiënte te transplanteren. Met financiële steun van borstkankervereniging Pink Ribbon richtte Hilders een paar jaar geleden het Nederlands Netwerk Fertiliteitspreservatie (NNF) op, waar inmiddels alle IVF-klinieken van Nederland bij zijn aangesloten. Dankzij dit systeem worden jaarlijks een paar duizend jonge borstkankerpatiënten in diverse ziekenhuizen in Nederland geïnformeerd en preventief behandeld.

Gouden Eendenbek
Libelle’s medische award wordt ieder jaar uitgereikt aan een persoon of instelling zich onderscheidt in de zorg, met name op gebieden waar vrouwen mee te maken hebben. De eerste award werd in 2005 uitgereikt aan gynaecoloog Bert Alberda, een van de pioniers in Nederland op het gebied van IVF. Hij ontving de Gouden Eendenbek. Libelle’s medische award werd al eerder in de vorm van een Gouden Borstbeeld uitgereikt aan de mammapoli van het Amsterdamse Anthonie van Leeuwenhoek ziekenhuis.

Libelle editie 41 met een uitgebreid interview met Carina Hilders ligt sinds vrijdag 27 september in de winkel.

Verminderde vruchtbaarheid mogelijke oorzaak voor ontwikkelingsstoornissen bij kinderen

zwangerVerband verminderde vruchtbaarheid en verhoogde kans op ontwikkelingsstoornissen bij kind
De verminderde vruchtbaarheid zélf is de mogelijke oorzaak voor ontwikkelingsstoornissen bij het kind, en niet zwangerschapstechnieken zoals IVF of ICSI. Tot deze conclusie komen onderzoekers van de afdeling Ontwikkelingsneurologie van het UMCG op basis van een studie onder 209 kinderen en hun ouders.

Kinderen die worden geboren na gebruik van technieken zoals in vitro fertilisatie (IVF) of het injecteren van sperma in de eicel (ICSI) hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte of laag geboortegewicht en daarmee op stoornissen in hun ontwikkeling. Veelal wordt gedacht dat de vruchtbaarheidstechnieken deze effecten hebben. Prof. dr. Mijna Hadders-Algra en Jorien Seggers, MD/PhD student, komen tot een andere conclusie. Zij stellen dat de verminderde vruchtbaarheid deze effecten kan veroorzaken. Zij publiceren hun bevindingen deze maand in het wetenschappelijke tijdschrift Archives of Diseases in Childhood.

Twee-jarige leeftijd
De onderzoekers beoordeelden de neurologische ontwikkeling van de 209 kinderen op twee-jarige leeftijd. Alle kinderen waren geboren bij ouders die langer dan een jaar geprobeerd hadden om zwanger te worden. Meer dan de helft van de ouders had zwangerschapstechnieken gebruikt. In Nederland heeft ongeveer 10-20% van de stellen met kinderwens een verminderde vruchtbaarheid.

Verband met tijd
De neurologische ontwikkeling van de kinderen werd getest op beweging, spierspanning, reflexen, grote en fijne motoriek, en oog-hand coördinatie. Bij 7% van de kinderen stelden de onderzoekers lichte ontwikkelingsstoornissen vast. Dit aantal was groter bij paren die meer tijd nodig hadden om zwanger te worden. Ouders met kinderen met een lichte ontwikkelingsstoornis hadden gemiddeld 4 jaar nodig om zwanger te raken. Bij de ouders van de overige kinderen was de gemiddelde tijd tot zwangerschap 2 jaar en 8 maanden.

Factoren
De onderzoekers hebben in hun studie met mogelijke beïnvloedende factoren rekening gehouden, zoals de leeftijd van de ouders en hun opleidingsniveau. Deze factoren bleken geen invloed te hebben op de kans op ontwikkelingsstoornissen bij de kinderen.
[UMCG]

Gezonde voeding geeft hogere kans op zwangerschap bij ivf

zwangere vrouwVrouwen met een verminderde vruchtbaarheid, die een gezonde voeding gebruiken ten tijde van hun ivf-behandeling, hebben een tot 60% hogere kans op een zwangerschap na ivf. Promovendus John Twigt onderzocht de invloed van voeding op het verloop van de vruchtbaarheidsbehandeling, en dan met name de voeding van de vrouw. Twigt promoveert op vrijdag 22 februari.

Voeding, maar ook andere leefstijlfactoren zoals roken en overgewicht, hebben invloed op de algemene gezondheid. Eerder onderzoek heeft laten zien dat leefstijlfactoren ook van invloed kunnen zijn op de vruchtbaarheid. Het is echter nog niet duidelijk in hoeverre de voeding invloed heeft op de vruchtbaarheidsbehandeling, bijvoorbeeld de ivf-behandeling. In zijn onderzoek laat John Twigt, wetenschappelijk onderzoeker op de afdeling Verloskunde en Vrouwenziekten van het Erasmus MC, zien dat vrouwen met een verminderde vruchtbaarheid, die een gezonde voeding gebruiken en een ivf-behandeling ondergaan een tot wel 60% hogere kans op zwangerschap hebben na de ivf-behandeling.

De genoemde gezonde voeding bestaat uit een dieetpatroon met veel volkorenproducten en fruit. Margarine is ook onderdeel van dit dieetpatroon, maar een gevolg van het prominente karakter van volkorenproducten in dit dieet. Het dieetpatroon kent verder een lage consumptie van snacks en verwerkte graanproducten.

Lees verder op de website van het Erasmus MC.

Vruchtbaarheidsbehandeling onverstandig bij vrouwen met ernstig overgewicht

zwangerVrouwen met overgewicht (obesitas) hebben veel meer moeite om zwanger te worden dan vrouwen met een normaal gewicht. Ook treden door obesitas tijdens de zwangerschap vaker complicaties op. Onderzoek van UMCG-promovendus Walter Kuchenbecker laat zien hoe belangrijk het voor deze vrouwen is om af te vallen als zij zwanger willen worden.

Veel vrouwen met obesitas en verminderde vruchtbaarheid hebben grote moeite om af te vallen en houden zich slecht aan gestructureerde leefstijlprogramma’s (gezond eten, regelmatig bewegen), zo stelt Kuchenbecker vast. Zij hebben moeite om gewicht te verliezen en staken vaak hun pogingen om hun leefstijl te verbeteren. Omdat bij vrouwen met ernstig overgewicht veel meer zwangerschapscomplicaties optreden, zouden zij geen vruchtbaarheidsbehandeling aangeboden moeten krijgen, aldus de promovendus. Fertiliteitklinieken zouden deze vrouwen intensieve begeleiding moeten aanbieden om alsnog af te vallen.

Toename van buikvet en vooral het vet om de darmen (intra-abdominaal vet) spelen een belangrijke rol in de vrouwelijke vruchtbaarheid. In vrouwen die niet ovuleren en het polycysteus ovarium syndroom hebben, leidt afname van intra-abdominaal vet tot herstel van de ovulatie, zo stelt Kuchenbecker verder vast. Ook concludeert hij dat het meten van intra-abdominaal vet met behulp van echografie een betrouwbare, goedkope en op veel plaatsen beschikbare manier is om de effecten van intra-abdominaal vet op de voortplanting bij vrouwen te bestuderen.

Promotie Walter Kuchenbecker
Obesity and female infertility
27 februari 2013
Promotors: prof.dr. J.A. Land en prof.dr. B.H.R. Wolffenbuttel
UMCG

Screening zwangere vrouwen in Q-koortsgebieden niet nodig

zwangerschapSinds de uitbraak van Q-koorts in Zuid-Nederland in 2007, leeft de vraag of het screenen op Q-koorts van alle zwangere vrouwen zonder verschijnselen van de ziekte zinvol is om de kans op complicaties in de zwangerschap te verkleinen.

UMCG-onderzoeker Janna Munster concludeert dat screening van deze groep zwangeren niet nodig is. “Screening leidde niet tot minder complicaties in de zwangerschap en hoeft dus niet als routine te worden ingevoerd,” aldus Munster. Op 10 oktober promoveert Munster aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Munster benadrukt dat haar bevindingen niet gelden voor zwangere vrouwen mét ziekteverschijnselen van Q-koorts. Zij stelt dat Q-koorts met en zonder ziekteverschijnselen als verschillende ziektes moeten worden beschouwd als het gaat om zwangerschapscomplicaties.

Onderzoek naar screening
Om het effect van screening te onderzoeken vergeleek Munster twee groepen zwangere vrouwen, allen zonder verschijnselen van Q-koorts. Bij ruim 1200 zwangere vrouwen werd in 2010 een buisje bloed afgenomen. Van de ene helft werd het bloed direct getest op aanwezigheid van antistoffen tegen de Q-koorts bacterie. Van de andere groep werd het bloed pas na de bevalling onderzocht. Deze groep was de controlegroep om de uitkomsten van de zwangerschappen mee te vergelijken.

Zwangerschapscomplicaties
Munster vond bij 15% van de zwangere vrouwen in beide groepen antistoffen tegen de Q-koorts bacterie in het bloed. Het aantal zwangerschapscomplicaties was bij deze twee groepen vrouwen met antistoffen in het bloed even groot. Ook vergeleek Munster het aantal zwangerschapscomplicaties bij vrouwen met en zonder antistoffen tegen de Q-koorts bacterie. Ook hier vond zij geen verschillen in het aantal complicaties. Op basis van haar onderzoek trekt Munster de conclusie dat routinematig screenen van zwangere vrouwen in Q-koortsgebieden niet zinvol is in het voorkómen van zwangerschapscomplicaties.

Acute infectie
In de groep vrouwen waarvan het bloed tijdens de zwangerschap werd onderzocht, bleek een heel klein aantal een acute Q-koorts infectie te hebben. Deze vrouwen werden tijdens de zwangerschap behandeld met antibiotica. Geen van de vrouwen ontwikkelde een chronische Q-koorts infectie.

Advies
Munster benadrukt dat zwangere vrouwen die wonen in gebieden waar Q-koorts voorkomt, wel alert moeten blijven op mogelijke ziekteverschijnselen. “Bij ziekteverschijnselen tijdens de zwangerschap is het raadzaam om naar de dokter te gaan,” aldus Munster. Zij vindt de uitkomsten van haar onderzoek geruststellend voor zwangere vrouwen of vrouwen die zwanger willen worden en die wonen in gebieden met een hoog risico op Q-koorts. “Ik raad zwangere vrouwen af om naar een boerderij te gaan waar Q-koorts heerst, maar naar de kinderboerderij gaan waar de dieren zijn gevaccineerd is geen probleem,” vindt Munster.
[UMCG}

Succesvolle Zwanger.nl-app nu ook op Android

zwanger app androidDe succesvolle Zwanger.nl-app is nu ook beschikbaar voor Android. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de vraag van veel zwangere vrouwen die teleurgesteld waren dat deze app niet op hun Android-telefoon te gebruiken was.

De app voorziet in de grote informatiebehoefte van zwangere vrouwen. De gebruiker kan er op elk moment terecht met vragen rondom de zwangerschap. Als je de uitgerekende datum invult biedt de groeikalender gepersonaliseerde informatie, zoals een dagelijkse tip en uitgebreide informatie over de voortgang van de zwangerschap en ontwikkeling van de baby. Daarnaast biedt de app antwoorden op de meest gestelde vragen, een checklist en een babynamenlijst.

Succesvol in zes landen
De Zwanger.nl-app voor iPhone wordt jaarlijks zo’n 15.000 keer gedownload door de 180.000 zwangere vrouwen die er ieder jaar in Nederland zijn. De iPhone-app is inmiddels in zes landen verschenen, ook in een Engelse versie. De smartphone markt is nog steeds groeiende en het aandeel van Android daarin is inmiddels groter dan iPhone. Het is daarom een logische stap om de Zwanger.nl-app ook beschikbaar te maken voor zwangere vrouwen met een Android-telefoon.

De Zwanger.nl-app is verkrijgbaar in de Play Store voor € 1,59.

Diabetesmedicijn vermindert onvruchtbaarheid door overgewicht

overgewichtHet aantal vrouwen met overgewicht en onvervulde kinderwens neemt toe. Veel van deze vrouwen lijden aan het polycysteus ovarium syndroom (PCOS). Dit syndroom wordt onder meer gekenmerkt door een ongunstige verdeling van vetweefsel: er zit te veel vet in de buikholte en relatief minder onderhuids. Te veel vet in de buik heeft een remmende werking op de eisprong, doordat de hormoonhuishouding verandert.

Gewichtsverlies is bij te zware vrouwen de hoeksteen van aanpak van PCOS. Verandering van leefstijl door minder eten en meer bewegen staan voorop. Maar ook een behandeling met het medicijn metformine kan helpen, zo laat onderzoek van UMCG-promovendus Jacqueline Neve-Dolfing zien. Metformine, een geneesmiddel tegen diabetes, blijkt de kans op een eisprong te verbeteren. Behandeling met dit medicijn blijkt effectief en veilig. Mocht er ernstige obesitas spelen, dan kan toediening van het antidepressivum fluoxetine het afvallen vergemakkelijken.

Maar ook slanke vrouwen kunnen lijden aan PCOS, zo toont Neve-Dolfing aan met behulp van MRI-metingen. Bij hen komt de verminderde vruchtbaarheid niet door veranderingen van buikvet, maar door een afwijking in de eierstok.

Promotie Jacqueline Neve-Dolfing
Metabolic aspects of obesity and lean PCOS
17 september 2012
Promotor: prof.dr. B.H.R. Wolffenbuttel
UMCG

Zwangerschapsdiabetes wijst op rol van magnesium

zwangerEen tekort aan magnesium beïnvloedt de insulineresistentie en vormt een risicofactor voor zwangerschapsdiabetes en diabetes type 2. Dat melden onderzoekers van het UMC St Radboud in het wetenschapsblad PNAS op basis van een onderzoek bij zwangere vrouwen.

Een tekort aan magnesium wordt steeds vaker in verband gebracht met diabetes, maar het is onduidelijk waaruit dat verband precies bestaat. In een artikel in het wetenschapsblad PNAS leggen onderzoekers van het UMC St Radboud voor het eerst een concreet verband. Ze onderzochten waarom sommige vrouwen tijdens de zwangerschap (en daarna) een grotere kans maken op (zwangerschaps)diabetes en ontdekten een verband met een afwijkend magnesiumkanaal in de nieren.

Lees verder op de website van het UMC St Radboud.