Gezonderworden.nl

Nieuws over gezondheid, overgewicht en diabetes

UMCG onderzoekt of sensor-pen vroegtijdig Parkinson kan aantonen

Het UMCG test een sensor-pen om de diagnose Parkinson vroegtijdig te kunnen stellen. Deze pen is ontwikkeld in het Europese onderzoeksprogramma ‘Diagnosing Parkinson’s disease’. Met de sensor-pen zijn schrijfbewegingen te analyseren. Hiermee worden veranderingen in de samenwerking tussen het zenuwstelsel en de spieren voor de fijne motoriek onderzocht. Dit biedt aanwijzingen of iemand een vroeg stadium van Parkinson heeft. Deze uitkomsten kunnen er toe leiden patiënten sneller door te verwijzen naar een neuroloog.

De ziekte van Parkinson is in de beginfase van de ziekte moeilijk vast te stellen en de diagnose wordt meestal pas 5 tot 10 jaar na het ontstaan van de ziekte gesteld. Op het moment van diagnose zijn belangrijke hersenfuncties al verslechterd. Een van de vroeg merkbare kenmerken van de ziekte is het verslechteren van de motoriek.

Sensor-pen
De sensor-pen kan meten hoe iemand schrijft of voorgetekende figuren natekent. Bij de ziekte van Parkinson is sprake van trilbewegingen, stijfheid en traagheid. De trilbewegingen zijn vast te stellen tijdens de schrijftest met de sensor-pen en de traagheid waarmee iemand schrijft, wordt weerspiegeld in de duur van de schrijftestjes. De stijfheid heeft invloed op de afstemming van de spieren; deze is via elektroden op de huid meetbaar. Door al deze gegevens te combineren, proberen de onderzoekers de ziekte van Parkinson in een vroeg stadium vast te stellen.

Voordelen
Hoe eerder de diagnose Parkinson is te stellen, des te beter het is. De mogelijke voordelen van deze sensor-pen zijn legio: er is een snellere diagnose mogelijk, de test is relatief eenvoudig uit te voeren, de sensor-pen is minder duur dan het maken van scans en door de eerdere diagnose kan de behandeling eerder starten. Hierdoor kunnen zorgkosten bespaard worden en is de kwaliteit van leven voor de patiënt te verbeteren.

Het onderzoek naar de werking van de sensor-pen staat in het UMCG onder leiding van hoogleraar Klinische Neuro-engineering, Natasha Maurits. Initiator van de studie is het Engelse bedrijf Manus Neurodynamica. In Europa zijn verder drie onderzoeksinstellingen en vier bedrijven betrokken bij het onderzoek. De uitkomsten van het onderzoek zijn over twee jaar te verwachten.
[UMCG]

Aminozuur biedt beschermende werking tegen ouderdomsziekten

Bij ouderdomsziekten als Alzheimer en Parkinson worden in hersenen opeenhoping en klontering gevonden van verkeerd gevouwen eiwitten. In de zoektocht naar de oorzaken hiervan stuitte UMCG-onderzoeker en genetica prof. dr. Ellen Nollen op het gen dat de afbraak van het essentiële aminozuur tryptofaan reguleert.

Uitschakeling van het gen leidde tot een sterk beschermende werking in wormmodellen voor Alzheimer en Parkinson. De resultaten wijzen erop dat verhoogde hoeveelheden tryptofaan mogelijk belangrijk zijn voor deze beschermende werking. Deze week publiceren de onderzoekers hun bevindingen in het gerenommeerde Amerikaanse tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Het gen waar de onderzoekers hun aandacht op richtten, is tryptofaan 2,3-dioxygenase (tdo-2). Dit reguleert het enzym TDO-2 dat het essentiële aminozuur tryptofaan afbreekt. In haar studies heeft Nollen aangetoond dat onderdrukking van het enzym TDO-2 leidt tot blokkade in de afbraak van tryptofaan en verlenging van de levensduur van de worm, ook wel C. elegans genoemd. De toevoeging van extra tryptofaan aan het dieet van de wormen gaf een zelfde beschermende werking. De worm, C. elegans, wordt algemeen erkend als een goed modelorganisme voor het bestuderen van verouderingsziekten zoals Alzheimer en Parkinson.

Evolutie
Het gen tdo-2 is evolutionair sterk geconserveerd. Dit houdt in dat er veel overeenkomst is tussen het enzym TDO-2, en zijn rol in het tryptofaan metabolisme, in de worm en in de mens. De onderzoekers zijn van mening dat het zeer interessant is om te bestuderen op welke manier het tryptofaan metabolisme bij de mens verband houdt met de ontwikkeling van verouderingsziekten zoals Alzheimer en Parkinson. Mogelijk kan dit leiden tot nieuwe aanknopingspunten voor behandeling.
[UMCG]

Zorgheld 2011: Neuroloog Bas Bloem

zorgverlenerBas Bloem, hoogleraar neurologie bij het UMC St Radboud en oprichter van ParC, ParkinsonNet en MijnZorgNet, is gekozen als Zorgheld binnen het thema ‘De Patiënt Centraal’ 2011. De Zorgheldverkiezing is een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Bloem was één van de drie genomineerden.

Uit honderden gegadigden worden jaarlijks drie potentiële helden per thema genomineerd: mensen die een uitzonderlijke bijdrage hebben geleverd aan de zorg. Bas Bloem was genomineerd omdat hij zich met succes inzet voor een actieve rol voor patiënten in hun eigen zorg: ‘Mijn droom is om een gezondheidszorg te maken waarin patiënten behandeld worden zoals ik zelf behandeld wil worden.’ De jury zegt over Bas Bloem: ‘Hij heeft laten zien dat de patiënt zelf een actieve rol kan hebben in het ziekte- en behandelproces. Het klant- en patiëntgericht denken en handelen en de aanpak met transparantie van informatie en kennis, is een goed voorbeeld voor vele zorgaanbieders.’ Bloem is medeoprichter van drie succesvolle zorginitiatieven: ParC, ParkinsonNet en MijnZorgnet.

ParC en ParkinsonNet
Het Parkinson Centrum Nijmegen (ParC) biedt Parkinsonpatiënten een multidisciplinaire beoordeling, waarbij het zorgteam altijd geheel afgestemd is op de wensen van de patiënt en diens naasten. Patiënten worden hier gecoacht om de juiste beslissingen te nemen.
ParkinsonNet omvat 65 regionale netwerken in heel Nederland. Speciaal opgeleide zorgverleners werken hierin efficiënt en transparant met elkaar samen, waardoor de patiënt kan zien waar de beste zorg voor hem of haar is. De kwaliteit van zorg is hierdoor bewezen verbeterd.

MijnZorgNet
Binnen MijnZorgNet.nl zijn patiënten en zorgverleners constant digitaal met elkaar verbonden en kan patiënt kan zelf de regie voeren over zijn of haar zorg. Patiënten kunnen van elkaar leren en zo samen nieuwe kennis genereren. Ook de zorgverleners van ParkinsonNet wisselen hier ervaringen uit.

Unieke dagbehandeling voor Parkinson patiënten

De ziekte van Parkinson heeft veel impact op het leven van de patiënt en niet te vergeten de mensen in hun omgeving. Het Havenziekenhuis beoogt met de onlangs opgerichte Parkinson Dagbehandeling met multidisciplinaire aanpak de kwaliteit van zorg en leven te verbeteren. Deze aanpak is nieuw in de regio Rotterdam.

Patiënten met Parkinson worden in het Havenziekenhuis, naast hun reguliere controle afspraken met de neuroloog en de Parkinson verpleegkundige, één keer per jaar gezien op de Parkinson Dagbehandeling. Tijdens deze dagbehandeling worden patiënten gezien door een neuroloog, Parkinson verpleegkundige, fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist en diëtist. Alle behandelaars uit dit multidisciplinaire team zijn gespecialiseerd in de ziekte van Parkinson. Op de Parkinson Dagbehandeling is er ruim de tijd voor de patiënt. Er wordt beter inzicht verkregen in het dagelijks functioneren en de problemen waar de patiënt tegenaan loopt. Ook is er aandacht voor de partner en/of mantelzorger van de patiënt. In een aansluitend multidisciplinair overleg bespreken de behandelaars hun bevindingen en wordt er gezamenlijk een behandelplan opgesteld in overleg met de patiënt. De eerste patiënten van het Havenziekenhuis zijn erg positief over de nieuwe Parkinson Dagbehandeling.

Dagbehandeling
Op de Parkinson Dagbehandeling bespreken patiënten met de Parkinson verpleegkundige o.a. waar ze in het dagelijks leven tegenaan lopen, zoals overbelasting van de partner en/of mantelzorger, incontinentie of problemen rondom seksualiteit. De neuroloog kijkt met name of de medicijnen goed zijn ingesteld. De fysiotherapeut geeft patiënten gerichte adviezen over bewegen en motoriek en oefent bijvoorbeeld het lopen en opstaan uit een stoel. Of er thuis aanpassingen nodig zijn, bespreekt de ergotherapeut met de patiënt. De logopediste kijkt of er problemen zijn met o.a. slikken, articuleren en de stem. Tot slot adviseert de diëtist over de juiste voeding.

Parkinson
Patiënten met Parkinson ondervinden vaak problemen op verschillende vlakken. Door Parkinson ontstaat een tekort aan dopamine in de hersenen en verliest de patiënt langzaam controle over de lichaamsbewegingen. Dit proces verloopt heel geleidelijk. Het begint vaak met stijfheid, een trilling aan één kant en moeilijker lopen en na verloop van tijd kunnen mensen ook problemen krijgen met praten, slikken en depressiviteit. Voor een goede behandeling is samenwerking tussen verschillende deskundigen erg belangrijk.
[Havenziekenhuis]

Modellen voor de vroege fase van de ziekte van Parkinson

hersenenDe ziekte van Parkinson (PD) is één van de belangrijkste chronische en progressieve neurodegeneratieve aandoeningen en wordt gekenmerkt door verlies van dopaminerge neuronen (hersencellen). Op het moment van diagnose is de neurodegeneratie al in een vergevorderd stadium. De behandelingswijze van de ziekte berust nog steeds op symptoombestrijding waarbij echter het ziekteproces niet wordt afgeremd. Vroege identificatie van risicogroepen in combinatie met vroege neuroprotectieve behandeling zou het verlies van neuronen bij de ziekte van Parkinson wellicht kunnen voorkomen. Nelleke Verhave onderzocht vroege effecten van dopaminerge neurodegeneratie op verschillende niveaus van analyse.

In het marmoset MPTP-model geeft Verhave meer inzicht in de effecten van neurodegeneratie op beweging en ook op slaap, zoals veranderingen op spierspanning tijdens de rapid eye movements (REM) slaap. Deze bleken vergelijkbaar met één van de mogelijke vroege symptomen van PD, namelijk REM sleep behavior disorder. Het feit dat zij deze effecten op slaap in marmoset vond draagt bij aan de validiteit van het model. Tevens onderzocht Verhave in dit model of een neuroprotectieve behandeling met riluzole effectief kan zijn tegen vroege symptomen van neurodegeneratie. Hieruit bleek dat ook de effecten van neurodegeneratie op de spierspanning tijdens de REM-slaap verminderde door middel van neuroprotectieve behandeling.

In een muizen MPTP-infusiemodel keek Verhave naar de vroege effecten van langzaam geïnduceerde neurodegeneratie op eiwit, cel en gedragsniveau. Hieruit bleek dat er vroege veranderingen zijn op mitochondriale eiwitten die niet gepaard gaan met gedragsveranderingen maar wel met celoverleving. Ook hier bleek riluzole protectief te zijn met name bij het optreden van moleculaire veranderingen. Omdat de eerste fase van PD niet herkenbaar is bij patiënten is onderzoek in dit stadium afhankelijk van diermodellen.

Met het door Verhave gedane onderzoek is het gebruik van de verschillende diermodellen in het onderzoek naar de pathogenese van PD beter onderbouwd. Haar proefschrift benadrukt het belang van het ontwikkelen van diagnostische methodes voor de vroege fase van de ziekte van Parkinson en neuroprotectieve behandelingen om verdere achteruitgang van de patiënt te voorkomen. De beschreven modellen en meetmethodes vormen een belangrijke bijdrage aan deze noodzaak.

Promotie P.S. Verhave
Modelling early stage Parkinson’s disease in mice and marmosets
09-05-2011
Promotor: prof.dr. A.B. Smit
Vrije Universiteit Amsterdam

Schakelaar in brein zet tremor aan/uit bij parkinsonpatiënten

Onderzoekers van het UMC St Radboud weten voor het eerst het traject in de hersenen in kaart te brengen, dat bij parkinsonpatiënten tot het bekende ‘trillen’ (tremor) leidt. Zij hebben hun bevindingen gepubliceerd in het gezaghebbende tijdschrift Annals of Neurology.

Tremor meest mysterieuze symptoom Parkinson
Tremor is een van de bekendste en meest zichtbare kenmerken van de ziekte van Parkinson. Het is echter ook altijd een van de meest mysterieuze symptomen van de ziekte geweest. Welke hersengebieden produceren de tremor? Waarom hebben niet alle parkinsonpatiënten er last van? Waarom is het trillen zo moeilijk te behandelen?

Het onderzoek
Neuroloog in opleiding Rick Helmich van het UMC St Radboud heeft nu onder leiding van prof.dr Bas Bloem en dr. Ivan Toni nieuwe inzichten ontwikkeld over het ontstaan van de tremor. De onderzoekers hebben twee patiëntengroepen samengesteld: een groep parkinsonpatiënten met ernstige tremor en een groep parkinsonpatiënten zonder tremor. Verder waren de groepen identiek. De proefpersonen zijn met verschillende technieken onderzocht. Met fMRI zijn hersenactiviteiten en verbindingen in de hersenen bepaald en met SPECT-scans de dopamineconcentraties in de hersenen. Ook de spieractiviteit is gemeten, om de sterkte van de tremor te bepalen.

Verschillen gemeten in dopaminegehalte
Verschillen in dopaminegehalte bleken er te zijn in een hersengebied dat de globus pallidus heet: parkinsonpatiënten met tremor hebben minder dopamine in de globus pallidus dan parkinsonpatiënten zonder tremor.

Globus pallidus fungeert als de schakelaar die de tremor aanzet
Aan het begin van een tremorepisode is te zien dat de globus pallidus actief wordt en een netwerk van andere hersengebieden inschakelt, dat vervolgens de tremor oproept. Dit netwerk bestaat onder andere uit het cerebellum en de thalamus. De tremor wordt dus niet veroorzaakt door één enkel hersengebied. Het is te vergelijken met een lichtschakelaar en een lichtdimmer. De globus pallidus fungeert als de schakelaar, die de tremor aanzet. Het andere netwerk bepaalt vervolgens als een lichtdimmer de ernst van de tremor. Deze nieuwe kennis kan een aanzet zijn voor nieuwe therapieën. Te denken valt aan het gericht ‘uitzetten’ van de schakelaar in de globus pallidus, zodra de tremor begint.
[UMC St Radboud]

Patiëntenbijeenkomst over Parkinson

Atrium MC houdt op woensdag 16 maart een themabijeenkomst rond het thema ‘Landelijke multidisciplinaire richtlijn voor Parkinson’: wat heb ik eraan? Belangstellenden zijn vanaf 18.30 uur (ontvangst met koffie en vlaai) tot 21.30 uur welkom in Atrium Heerlen. De toegang is gratis.

Aan de orde komen de nieuwe ontwikkelingen rond Parkinson, de participatie van de klankbordgroep ParkinsonPunt en het Parkinsoncafé.

Aan deze bijeenkomst wordt meegewerkt door dr. G. Tissingh, neuroloog, mevrouw J. Hendriks, Parkinsonverpleegkundige en de heer. H. Jaminon, voorzitter Klankbordgroep ParkinsonPunt.

Er is voldoende gelegenheid tot het stellen van vragen.

De patiëntenbijeenkomst vindt plaats in het Bedrijfsrestaurant van Atrium Heerlen (begane grond, linkergang, route 111.) Parkeren is voor bezoekers van deze voorlichtingsbijeenkomst gratis.

Belangstellenden dienen zich vooraf aan te melden: tel. 045-5766320, of via e-mail: congresbureau@atriummc.nl

Minder kans op Parkinson door ibuprofen

ibuprofenWie twee keer per week ibuprofen neemt, heeft 38 procent minder kans om de ziekte van Parkinson te ontwikkelen. Dat blijkt uit een onderzoek aan de universiteit van Harvard die door Neurology online is geplaatst.

Onderzoekers bestudeerden het gebruik van pijnstillers bij meer dan 130.000 verplegers en gezondheidswerkers. De studie, die 6 jaar duurde, wees uit dat wie op regelmatige basis ibuprofen neemt, 38 procent minder kans heeft om een hersenaandoening zoals de ziekte van Parkinson te ontwikkelen.

Alberto Ascherio en collega’s gebruikten voor hun onderzoek gegevens van de Brigham and Women’s Hospital-based Nurses’ Health Study en de Health Professionals Follow-up Study. In totaal beschikten zij daarmee over de gegevens van bijna 99.000 vrouwen en ruim 37.000 mannen. Zij inventariseerden het gebruik van pijnstillers zoals ibuprofen, aspirine en aspirinebevattende producten en paracetamol en gingen vervolgens na of er een verband bestond tussen het gebruik van deze middelen en het ontstaan van de ziekte van Parkinson tijdens een zes jaar durende follow-up.

Ontstekingen
De pijnstiller zou ontstekingen die kunnen leiden tot het afsterven van hersencellen tegengaan. Ibuprofen wordt vooral gebruikt bij hoofdpijn, koorts, verstuikingen en menstruatiepijn.

De ziekte van Parkinson is een hersenaandoening waarbij een tekort aan dopamine ontstaat. Deze stof is noodzakelijk voor de controle van lichaamsbewegingen. Een tekort zorgt onder andere voor problemen bij bewegen, slapen en slikken.
[Medicalfacts]