Deelnemen aan lichamelijke activiteiten en sport vergroot niet alleen de gezondheid van kinderen, maar kan ook zorgen voor maatschappelijke binding. Echter niet alle kinderen kunnen aan sport doen. Uit onderzoek komen indicaties naar voren dat armoede leidt tot sociale uitsluiting van kinderen, in die zin dat zij bijvoorbeeld om financiële redenen minder vaak deelnemen aan sportactiviteiten. Kinderen tot 18 jaar die in gezinnen leven met weinig geld kunnen via het Jeugdsportfonds een sportkans krijgen.

Het Mulier instituut heeft in opdracht van het Jeugdsportfonds de aanvraagcijfers van de eerste helft van 2010 onderzocht en op een rij gezet. Het Jeugdsportfonds heeft in de eerste helft van 2010 8.659 aanvragen gehonoreerd. Dat is een stijging van meer dan 20% ten opzichte van 2009. In het hele jaar 2009 werden 13.510 kinderen een sportkans geboden. Zwemmen (28%) en voetbal (26%) waren wederom de sporten waarvoor het vaakst werd aangevraagd, gevolgd door de vecht- en verdedigingssporten.
[Mulier Instituut]

Nergens ter wereld lijden naar verhouding meer kinderen aan overgewicht dan in Mexico. Mexico voert de ranglijst aan van landen met de meeste gevallen van obesitas bij kinderen (bij de volwassenen komt Mexico op de tweede plaats, na de Verenigde Staten). Ongeveer 4,5 miljoen kinderen van vijf tot elf jaar lijden aan obesitas. De Mexicaanse regering heeft maatregelen aangekondigd maar volgens voedingexperts volstaan die niet.

Naar aanleiding van het nieuwe schooljaar heeft de Mexicaanse overheid nieuwe regels uitgevaardigd voor voeding die op scholen wordt aangeboden. Alleen drankjes die niet meer dan 140 calorieën en 40 procent vetstoffen bevatten zijn toegestaan. Lagere scholen mogen alleen drinkwater aanbieden maar middelbare scholen mogen wel bepaalde cafeïnevrije drankjes blijven aanbieden. Maar volgens voedingsexperts en consumentenorganisaties zijn ze niet streng genoeg om het eten van junkfood aan banden te leggen.

In mei werden richtlijnen bepaald om 20.000 calorierijke frisdranken, sappen, snacks en gefrituurde producten te verbannen in lagere en middelbare scholen. Maar uiteindelijk werden de richtlijnen versoepeld, op verzoek van de voedingsindustrie. Volgens de industrie ontbrak bij verscheidene richtlijnen een normensysteem en waren de kosten voor de omschakeling naar gezondere producten bijzonder zwaar.

De Mexicaanse televisie zendt jaarlijks 20.000 reclamespots uit die op kinderen zijn gericht. Daarvan zijn er achtduizend voor voedingsproducten met hoge caloriewaarde. Men schat dat elk schoolkind tijdens de speeltijd gemiddeld meer dan 500 calorieën naar binnen speelt.

Wat eet uw kind op school? Brood uit de broodtrommel of koopt uw kind iets in de kantine? Jumbo liet onderzoeken wat ouders hun kinderen meegeven naar school. En wat blijkt? Eén op de drie ouders geeft snoep of koek mee.

Ongeveer één op de drie ouders geeft hun kinderen iets zoets mee naar school: in 32 procent van de broodtrommels van leerlingen zit koek of snoep.

Zoet beleg is favoriet
Ook op de boterham heeft zoet de voorkeur van leerlingen: het favoriete beleg is hagelslag, vlokken, muisjes, chocoladepasta, pindakaas of jonge kaas. Dat is ook wat ze meestal op hun boterhammen krijgen.

Ouders letten op voeding
Acht op de tien ouders let goed op wat ze hun kinderen meegeven naar school. Een kleine twaalf procent maakt zich ernstig zorgen of hun kinderen wel gezond eten. Toch vermoedt slechts 2,5 procent dat hun kinderen regelmatig de lunch weggooien.

Vooral jonge kinderen krijgen fruit mee
Fruit verdwijnt na de overgang naar de middelbare school grotendeels uit de broodtrommel. 87 procent van de basisschoolleerlingen krijgt fruit mee naar school, tegenover slechts 44 procent op de middelbare school.

Lunch kopen versus broodtrommel
Opvallend is het verschil in broodtrommelgebruik tussen hoger en lager opgeleiden. Kinderen met lager opgeleide ouders kopen vaker hun lunch op school dan leerlingen met een hoger opgeleide ouder.
[Jumbo]

In Groot-Brittannië is overgewicht bij jonge kinderen een steeds groter wordend probleem. Ruim 25 procent van de vierjarige-kinderen valt al in de categorie “overgewicht’. Kledingmerk Marks and Spencer gaat nu kleren verkopen voor de nieuwe generatie dikkere jongeren. Zo zullen er kleren met een maatje groter in de winkel hangen voor kinderen vanaf drie jaar.

Volgens het Britse Nationale Obesitas Forum is dit een tragische illustratie van het probleem van zwaarlijvigheid en hoe vroeg het begint. Vroeger zagen mensen zwaarlijvigheid als een kwestie binnen de lagere klassen, maar de beslissing van Marks and Spencer bewijst hoe verspreid het probleem is.

Het Britse Nationale Obesitas Forum roept de Britse regering op om in te grijpen en de bevolking duidelijk te maken dat zwaarlijvigheid op jonge leeftijd een probleem is waar men een heel leven kan mee blijven kampen. Een studie toonde vorig jaar aan dat dochters van zwaarlijvige moeder tien keer meer kans maken om zelf ook obesitas te ontwikkelen.

McDonald’s introduceert in Nederland een Happy Meal met fruit als toetje. In de nieuwe Happy Meal staat Shrek centraal. Met het Shrek Fruit wil McDonald’s op een leuke manier het eten van fruit onder kinderen stimuleren.

Het Vers Shrek Fruit bestaat uit drie soorten fruit: 50% stukjes groene appel, 10% groene druiven en 40% stukjes groene meloen. Het fruit is verpakt in een speciaal Shrek fruitcupje. Zo wil McDonald’s haar jonge gasten niet alleen een leuk, maar ook een verantwoord toetje aanbieden. De introductie van het Vers Shrek Fruit past in de McDonald’s strategie Good Food Fast.

Het Voedingscentrum en 5 andere organisaties vinden dat er betere voorlichting moet komen over het belang van essentiële vetten voor kinderen. De organisaties ondertekenden daarom donderdag een gezamenlijk manifest over dit onderwerp.

Kinderen hebben in de groei vetten nodig, omdat vetten energie, vitamines en goede vetzuren leveren die het lichaam zelf niet maakt. Onderzoek wijst echter uit dat kinderen vaak onvoldoende goede vetzuren binnenkrijgen.

“Ouders willen niet dat hun kinderen te dik worden,” zegt Patricia Schutte, woordvoerder van het Voedingscentrum. “Het is goed dat ze daarom op vet letten. Maar kinderen hebben vetten nodig, goede vetten wel te verstaan. Ouders zouden hun kinderen meer vis kunnen laten eten en op elke boterham een beetje halvarine smeren. Zo krijgen kinderen toch voldoende goede vetzuren binnen.”

Het manifest wordt binnenkort verspreid onder diëtisten en andere professionals om het belang van voldoende vetten opnieuw onder de aandacht te brengen.

Met het Voedingscentrum tekenden deze organisaties het manifest:

• Nederlandse Vereniging van Diëtisten
• Artsen Jeugdgezondheid Nederland
• Stuurgroep Kies Gezond Vet
• Diëtisten Coöperatie Nederland
• voedingspraktijk Rond en Gezond

Vijfde Landelijke Groeistudie toont aan dat kinderen van Nederlandse afkomst na 160 jaar groei niet langer worden
Nederlandse kinderen zijn zwaarder geworden en groeien niet meer in lengte. Dit blijkt uit de Vijfde Landelijke Groeistudie die in opdracht van het Ministerie van VWS door TNO in samenwerking met het VUmc en LUMC is uitgevoerd. Al in 1997 werd duidelijk dat de Nederlandse jeugd te zwaar is. Deze trend blijkt zich te hebben voortgezet. Vooral kinderen van Turkse en Marokkaanse afkomst zitten in een alarmerende situatie.

Uit het onderzoek blijkt verder dat er na 160 jaar een einde is gekomen aan de toename in lengtegroei bij kinderen van Nederlandse afkomst. Het lijkt erop dat het positieve effect van welvaart op de lengte wordt vervangen door een negatief effect op het gewicht. Om de groei van kinderen in Nederland ook de komende jaren goed te kunnen volgen zijn nieuwe groeidiagrammen ontwikkeld. De resultaten van de Vijfde Landelijke Groeistudie worden vandaag tijdens een symposium in De Doelen in Rotterdam gepresenteerd.

Vijfde Landelijke Groeistudie
Sinds 1955 wordt elke vijftien jaar de groei van kinderen in Nederland onderzocht. De Vijfde Landelijke Groeistudie laat zien dat er sinds 1997 een sterke toename in overgewicht is. TNO onderzoeker Prof.dr. Stef van Buuren constateert: “overgewicht bij kinderen is en blijft een belangrijk probleem voor de volksgezondheid. De alarmerende overgewichtcijfers uit 1997 voor kinderen van Turkse en Marokkaanse afkomst zijn helaas verder gestegen.” Bij kinderen van Turkse origine is er bij gemiddeld 32% sprake van overgewicht. Bij jongens en meisjes van Marokkaanse afkomst is dit respectievelijk 25% en 29%. Bij kinderen van autochtone afkomst is dit 13% (jongens) en 15% (meisjes).

Na een periode van 160 jaar waarin kinderen van Nederlandse afkomst steeds langer werden is deze groei gestopt. Kinderen van Marokkaanse of Turkse ouders worden nog wel langer. Het uitblijven van verdere lengtegroei kan een waarschuwingssignaal zijn dat de leefomstandigheden van de jeugd niet verder verbeteren en mogelijk zelfs achteruitgaan. “Dit kan een gevolg zijn van stagnatie in de welvaartsgroei sinds het jaar 2000. Hierdoor raakt Nederland zijn koploperspositie kwijt wat betreft gezondheid. De ideale gezondheidssituatie voor kinderen is de huidige lengte met het gewicht uit het jaar 1980, toen er nog geen overgewichtepidemie in Nederland was. Om dit te bereiken is het belangrijk te blijven professionaliseren, investeren en innoveren in de jeugdgezondheidszorg” aldus van Buuren.

Verbeterde groeidiagrammen
Nederlanders zijn het langste volk ter wereld. Ten opzichte van het jaar 1850 zijn volwassen mannen gemiddeld 16 cm langer en volwassen vrouwen gemiddeld 14 cm langer. Groeistudies leveren waardevolle informatie op over de gezondheidtoestand van de bevolking. En daarnaast zijn ze nodig om groeidiagrammen te actualiseren of aan te passen aan de huidige groei van kinderen en inzichten van professionals. De diagrammen worden gebruikt door consultatiebureaus, GGD’en in ziekenhuizen bij de afdeling kindergeneeskunde voor het volgen van de groei van alle kinderen in Nederland. Daarnaast zijn ze in te bouwen in elektronische kinddossiers en eenvoudig te downloaden. Stef van Buuren legt uit: “de nieuwe groeidiagrammen sluiten onder andere aan op internationale definities voor ondergewicht, overgewicht en obesitas en zijn aangepast voor het monitoren van zeer korte of zeer lange kinderen.“ De nieuwe groeidiagrammen kunnen mee tot uiterlijk 2025. De voorbereidingen van de Zesde Landelijke Groeistudie zouden omstreeks 2020 moeten starten.

Voor meer informatie: www.tno.nl/groei
[TNO]

De onderzoeksorganisatie Datamonitor constateert dat een derde van de Europese kinderen overgewicht of obesitas heeft. De oorzaak is toenemende welvarendheid.

Het onderzoek richt zich op het consumptiepatroon van kinderen van vijf tot dertien jaar oud en hun ouders. De landen Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Rusland, Spanje, Zweden, Verenigd Koninkrijk in Europa zijn onderzocht. Nog elf andere grote landen verspreid over de wereld waren onderdeel van het onderzoek.

Snacks
Het consumptiepatroon laat een hoge consumptie van frisdrank en snacks zien. Kinderen in Europa en het Midden-Oosten houden het meest van bakkerijproducten en ontbijtgranen.

Volgens Datamonitor neigen kinderen naar mateloosheid in hun eetgedrag met de toenemende welvaart wereldwijd. Amerika en Europa tonen hoge overgewichtcijfers voor kinderen. Zuid-Oost-Azië, Midden-Oosten en Afrika laten zowel in welvaart als in overgewicht een stijgende lijn zien.

Reclame
Van de Europese consumenten geloven 93% en 97% dat marketing veel invloed heeft op het consumptiepatroon van kinderen. De stijgende lijn in kinderovergewicht kan uitmonden in toenemende restricties op de reclameboodschap, stelt Datamonitor.

CBS
Volgens CBS-cijfers hadden in 2009 al rond de 13% van de Nederlandse kinderen overgewicht. Ernstig overgewicht is bij 2,3% van de kinderen geconstateerd.
[voeding nu]

Kinderen die tussen hun tweede en zevende levensjaar snel zwaarder worden, hebben een 25 tot 35 keer grotere kans om later overgewicht te ontwikkelen. Dat geldt nog eens extra voor kinderen van wie de moeder tijdens de zwangerschap rookte. Ook kinderen met depressieve symptomen of met een impulsief karakter worden later vaker te zwaar. Dat ontdekte UMCG-onderzoekster Eryn Liem. Op 9 juni promoveert ze op het onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Een bekende methode voor het vaststellen van overgewicht bij volwassenen is de Body Mass Index (BMI), een berekening waarbij het gewicht wordt gedeeld door de lengte in het kwadraat. Het vaststellen van overgewicht bij kinderen is lastiger. Voor kinderen in de groei zijn er aangepaste, internationale en geslachtsspecifieke versies van de BMI. Daaruit blijkt dat het aantal kinderen met overgewicht fors is toegenomen. In onderzoeken verschuift de nadruk steeds meer van het behandelen naar het voorkomen van overgewicht. Promovenda Eryn Liem onderzocht verschillende risicofactoren voor het ontwikkelen van overgewicht.

Het TRAILS-onderzoek
Liem verrichte haar onderzoek in het kader van TRAILS (TRacking Adolescents’ Individual Lives Survey), een groot, langlopend bevolkingsonderzoek naar de geestelijke, lichamelijke en sociale ontwikkeling van ongeveer 2.500 jongeren in Noord-Nederland. De onderzoekster onderzocht de DNA-profielen van zo’n 1.200 zestienjarigen, waarbij ze vooral keek naar genetische variaties in twee genen (FTO en MC4R) die worden geassocieerd met overgewicht. Ze vergeleek deze profielen vervolgens met eerdere groei- en meetgegevens.

Risicofactoren voor overgewicht
Liem ontdekte dat vooral de gewichtstoename tussen twee- en zevenjarige leeftijd bepaalt of kinderen later overgewicht zullen ontwikkelen. Kinderen die in de leeftijdsperiode van 2 tot 7 jaar versneld groeien maken maar liefst 25 tot 35 keer meer kans om later te zwaar te worden. Bij kinderen van wie de moeder rookte tijdens de zwangerschap is die kans zelfs nog groter. Een andere opvallende uitkomst van het onderzoek is dat de BMI op 16-jarige leeftijd direct verband lijkt te houden met genetische variaties in de twee onderzochte genen. Overgewicht in de puberleeftijd ligt met andere woorden voor een belangrijk deel genetisch vast. Tot slot concludeert Liem dat 11-jarige kinderen met depressieve symptomen meer kans maken om op 16-jarige leeftijd te zwaar te zijn, net als impulsieve kinderen.

Huidplooien meten
In het tweede deel van haar proefschrift ging de promovenda na wat de beste methode is voor het bepalen van de hoeveelheid lichaamsvet bij kinderen. De BMI maakt namelijk geen onderscheid tussen spier- en vetmassa, en andere, betrouwbaardere meetmethoden zoals CT en MRI zijn te duur om op grote schaal gebruikt te worden. Na een onderzoek bij dertig zes- en zevenjarigen stelt de promovenda dat het meten van huidplooien de beste eenvoudige methode is om het buikvet te meten in de periode voor de puberteit.

Nederlandse kinderen uit groep 7 en 8 van de basisschool zijn significant minder fit dan hun leeftijdsgenootjes van dertig jaar geleden. Op een fitheidstest die ook in 1980 werd afgenomen scoorden ruim 2.000 kinderen veel slechter op alle fronten. Zelfs als de kinderen met overgewicht niet worden meegeteld, blijken de ‘gezonde’ kinderen van nu niet opgewassen tegen de kinderen van toen. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Dorine Collard bij de afdeling sociale geneeskunde VU medisch centrum. Zij promoveert op vrijdag 28 mei bij VU medisch centrum.

Voor haar onderzoek naar een lesprogramma ter preventie van blessures onder kinderen, namen Dorine Collard en haar collega’s een fitheidstest af onder ruim 2.000 schoolkinderen, in het jaar 2006. Bij de kinderen werd kracht, snelheid, lenigheid en coördinatie gemeten. Precies diezelfde test was al eens afgenomen in 1980, onder ruim 2.500 schoolkinderen in dezelfde leeftijd, van 10 tot 12 jaar.

De kinderen van nu blijken deze test veel minder goed af te leggen dan toen. Zij scoren slechter op kracht, snelheid, lenigheid en coördinatie (motorische vaardigheden). Er zijn tegenwoordig aanzienlijk meer kinderen met overgewicht dan toen, maar zelfs als die niet werden meegerekend, bleef er een groot verschil bestaan.

De exacte reden van dit fitheidsverlies is niet onderzocht. Het oorspronkelijke onderzoek van Collard gaat over sport- en spelblessures bij kinderen. Zij keek naar het effect van een door haarzelf en collega’s ontwikkeld lesprogramma ter preventie van deze blessures, iPlay genaamd. Dit preventieprogramma bestaat uit twee componenten. Vooraf aan de gymles deden de kinderen oefeningen om de fitheid te bevorderen en tijdens de gewone les werd aandacht besteed aan wat je kunt doen om blessures te voorkomen.

Ook daar vond de onderzoeker een verschil. Het bleek dat kinderen die weinig bewegen, dus weinig sporten of buiten spelen, meer baat hebben bij dit lesprogramma. Het risico op een blessure is voor fysiek inactieve kinderen namelijk veel groter wanneer zij opeens wél bewegen, dan voor kinderen die altijd al veel bewegen. Het door de afdeling sociale geneeskunde ontwikkelde lesprogramma helpt dit risico te verlagen.

Beide uitkomsten pleiten ervoor om kinderen te stimuleren meer te bewegen. Collard: ‘Sporten en bewegen zou op de basisschool weer meer aandacht moeten krijgen. Het is belangrijk dat kinderen leren bewegen. Kinderen zouden tijdens de gymlessen vaardigheden zoals kracht, snelheid, lenigheid en coördinatie moeten verbeteren.’

Bijna 130.000 leerlingen van groep 8 van basisscholen uit heel Nederland hebben donderdag 22 april een gratis een KlasseLunch aangeboden gekregen. Deze gezonde lunch is een initiatief van Albert Heijn en laat leerlingen op een originele manier ervaren dat gezond eten niet alleen lekker, maar ook gezellig kan zijn. Het ministerie voor WWI heeft dit jaar de KlasseLunch extra onder de aandacht gebracht bij scholen in aandachtswijken. Met als resultaat dat de deelname in die wijken dit jaar met meer dan 25 procent is gegroeid van 237 naar 291 scholen.

.In de aandachtswijken leven mensen gemiddeld zes jaar korter dan in de rest van Nederland. Het is daarom belangrijk dat mensen op jonge leeftijd een gezond eet- en beweegpatroon ontwikkelen. Vooral in deze tijd waarin overgewicht en welvaartsziekten een toenemend probleem vormen. De ministeries van WWI en VWS zetten zich in voor het verbeteren van de gezondheid van inwoners in deze aandachtswijken. Goede voeding en een gezonde leefomgeving zijn daar een belangrijk onderdeel van.

.Albert Heijn organiseert de KlasseLunch dit jaar voor de vijfde keer: dit betekent dat in de afgelopen jaren al zo’n 500.000 gezonde lunches zijn uitgedeeld. Ruim 4600 basisscholen kunnen op donderdag 22 april bij hun plaatselijke Albert Heijn een uitgebreid lunchpakket ophalen. Om de leerkrachten de kans te geven de KlasseLunch inhoudelijk voor te bereiden ontvangen ze lesmateriaal dat speciaal voor dit doel is ontwikkeld met advies van het Voedingsentrum. De lunch in de klas maakt deel uit van het overkoepelende Ik eet het beter-programma. Binnen dit programma organiseert Albert Heijn elk schooljaar verschillende initiatieven om kinderen van groep 6, 7 en 8 aan te zetten gezonder te eten.

.Albert Heijn is één van de 50 partners in de Landelijke Alliantie Krachtwijken. Deze alliantie heeft als doelstelling een bijdrage te leveren aan de verbetering van de leefbaarheid in de aandachtswijken. De minister voor WWI en Albert Heijn spraken vorig jaar af dat de supermarktketen zich in de aandachtswijken extra gaat inspannen voor de buurt. De groei van de deelname van de basisscholen in aandachtswijken aan de KlasseLunch is een mooi resultaat van dit samenwerkingsverband.