Beweging vermindert kans op darmkanker

Lichaamsbeweging beschermt tegen darmkanker, benadrukt hoogleraar Maag-, Darm- en Leverziekten Joep Bartelsman van het AMC in zijn inaugurele rede die hij 9 juni uitsprak. Mensen die veel aan sport doen hebben veertig tot vijftig procent minder kans om de ziekte te krijgen dan mensen die nauwelijks bewegen. Bovendien blijkt lichamelijk activiteit in de jaren voorafgaand aan de diagnose een gunstig effect te hebben op de overleving van patiënten die toch darmkanker ontwikkelen. In vergelijking met inwoners van andere Europese landen zijn Nederlanders echter slecht op de hoogte van het positieve effect van bewegen.

In Nederland krijgen jaarlijks circa 10.000 mensen darmkanker. Bijna 4500 patiënten overlijden elk jaar aan de ziekte. De kans op darmkanker is gerelateerd aan leefstijl: factoren als vetzucht, dieet en de hoeveelheid lichaamsbeweging zijn van invloed. Uit recente studies blijkt dat lichaamsbeweging daarbij veel meer gewicht in de schaal legt dan dieetfactoren als energie-inname en de consumptie van eiwitten, vezels en vet. Mensen die lichamelijk zeer actief zijn hebben zo’n 40 tot 50 procent minder kans op darmkanker dan mensen die bijna niet aan lichaamsbeweging doen. De mate van bescherming blijkt afhankelijk van duur, frequentie en intensiteit van de inspanning. Op grond van deze gegevens wordt een kleine vier uur intensieve sportbeoefening per week aanbevolen, ten minste een half uur per dag. Waarom beweging een beschermend effect heeft is niet bekend.

De meeste Nederlanders weten niet dat lichaamsbeweging de kans op darmkanker kan verminderen. In 2004 bleek uit een groot onderzoek in 21 Europese landen dat Nederlanders het slechtst scoorden op vragen over het verband tussen fysieke activiteit en darmkanker. Overigens gold dat ook voor andere vragen over de ziekte. Hier ligt een belangrijke taak voor maag-, darm- en leverartsen, stelt Bartelsman dan ook in zijn oratie.

Een eerste begin is al gemaakt. Vorig jaar startte de Maag Lever Darm Stichting een voorlichtingscampagne die de kennis over darmkanker moet vergroten.
[AMC]

Viagra ook goed voor darmen

ViagraDe erectiepil Viagra is niet alleen goed voor het verhelpen van impotentieproblemen, aldus het gezaghebbende blad New Scientist. De blauwe pilletjes blijken nog andere mogelijkheden te hebben. Viagra kan ook helpen bij de ziekte van Crohn, een darmziekte.

 

[AD]

Grote doorbraak bij behandeling dunne darm

De dubbelballon-endoscopie moet de gouden standaard worden voor onderzoek en behandeling van dunne darmproblematiek. Hiervoor pleiten onderzoekers van VU medisch centrum en Erasmus MC in het wetenschappelijk tijdschrift Endoscopy. De dubbelballon-endoscopie (DBE) is een grote doorbraak in de behandeling van aandoeningen aan de dunne darm. De mogelijkheden van diagnostiek en behandeling van aandoeningen aan de dunne darm zijn door de dubbelballon-endoscopie revolutionair verruimd en de belasting voor patiënten neemt geweldig af. DBE biedt behandelmogelijkheden als poliepsnaring, injectietherapie en dichtbranden (coagulatiebehandeling).

DBE is een endoscoop die zich met behulp van ballonnetjes vastzet in de dunne darm en daardoor in staat is zich een weg te banen door de maag en door de dunne darm. Door het gebruik van deze ballonnen kan de dunne darm voor het eerst volledig met behulp van een scoop worden bekeken.

DBE wordt ingezet bij verschillende groepen patiënten. Voor deze patiënten brengt de DBE-techniek op zijn minst een enorm diagnostisch voordeel en vaak ook een behandeling die voorheen niet mogelijk was. Patiënten met aortakleplijden (angiodysplasie) en daaruit voortkomende bloedingen in de dunne darm, wordt het leven gered. Zij overleden tot voor kort vaak aan chronische, niet te stelpen bloedverlies uit bloedblaren in de dunne darm. Deze bloedblaren worden nu dichtgebrand. Coeliakie-patiënten met ernstige pré-maligne (voorstadium van kanker) complicaties profiteren van DBE. Voor sommige Crohn-patiënten kunnen operaties met enkele jaren worden uitgesteld. Mensen met de ziekte van Peutz-Jeghers (erfelijke tumoren in maag, dikke en dunne darm die ontstaan uit poliepen) moesten voorheen wachten tot de poliepen in de dunne darm zo groot gegroeid waren dat de chirurg ze operatief kon verwijderen. Nu kunnen ook de poliepen in de dunne darm al worden verwijderd in een zeer vroeg stadium. Ook FAP-patiënten kunnen al aan heel kleine poliepen worden behandeld. Met name voor deze laatste twee aandoeningen lijkt de follow-up en therapie compleet te veranderen dankzij de DBE. Leden patiënten voorheen aan ernstige complicaties, nu kan dit waarschijnlijk grotendeels worden voorkomen door vroegtijdig ingrijpen.

Daarnaast is de DBE een techniek die de scoop met een trekkende beweging in het maagdarmstelsel brengt, voor patiënten is dit lichamelijk veel minder belastend en pijnlijk dan de duwende beweging waarmee andere scopen in bijvoorbeeld de dikke darm worden voortbewogen.

De dubbelballon-endoscopie werd in 2002 ontwikkeld in Japan en in 2003 voor het eerst in het Westen – in VU medisch centrum en HSK in Wiesbaden (Duitsland) – geïntroduceerd. VU medisch centrum deed sindsdien ervaring op met de DBE en verrichtte inmiddels meer dan 400 scopieën. Hiermee is VUmc toonaangevend in Europa. VU medisch centrum en het Erasmus MC doen onderzoek naar de effectiviteit van DBE en introduceren het gebruik van de DBE bij nieuwe patiëntencategorieën. In Nederland maken inmiddels tien ziekenhuizen gebruik van de DBE. Naar schatting is 1 dubbelballon endoscoop op 1 miljoen mensen een dekking waarmee er in de behoefte van de Nederlandse bevolking naar dunne darmdiagnostiek en therapie kan worden voorzien.
[Persbericht VU Medisch Centrum]

Diabetici hebben grotere kans op darmkanker

Uit onderzoek blijkt dat diabetici meer kans hebben op darmkanker dan personen zonder diabetes. Onderzoekers hebben de resultaten van 6 jaar “National Health Interview Survey” geanalyseerd en kwamen daarna tot deze conclusie. Ze schatten dat diabetici 59% meer kans hebben op de ernstige ziekte. Andere belangrijke factoren zijn leeftijd (+50 jaar) en natuurlijk roken.

De resultaten van het onderzoek zijn bekend gemaakt op het Annual Scientific Meeting of the American College of Gastroenterology in Honolulu.

“We thought that diabetics would be at increased risk of colon cancer because receptors for insulin are present on (colon tissue),” co-investigator Dr. Donald Garrow told Reuters Health. “So if you have high levels of insulin, as diabetics often do for years, that attack on the colonic mucosa can lead to changes that can become colon cancer.”

Cell culture studies have also suggested that high blood sugar, which characterizes diabetes, is also a promoter of colon cancer growth, he added.

» Diabetics at higher risk of colon cancer

Proef met bevolkingsonderzoek darmkanker

Het universitair medisch centrum St. Radboud in Nijmegen en de Stichting Kankerpreventie IKA in Amsterdam beginnen met een bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Ze gaan 32.500 mensen tussen 50 en 75 jaar in Nijmegen en Amsterdam uitnodigen voor een screening op sporen bloed in de ontlasting. De Gezondheidsraad heeft minister Hoogervorst (Volksgezondheid) donderdag geadviseerd om akkoord te gaan met de opzet van de studie.

Het onderzoek is bedoeld om te kijken op welke manier een groot bevolkingsonderzoek naar darmkanker het best kan worden uitgevoerd. Er worden drie testmethoden en twee verschillende uitnodigingen met elkaar vergeleken. Uiteindelijk moet duidelijk worden op welke manier de meeste mensen aan het onderzoek meewerken.

Mensen die aan het onderzoek meedoen, moeten wel schriftelijke toestemming geven. Ook moeten ze goed worden voorgelicht over vervolgonderzoek dat ze kunnen ondergaan als de test negatief voor ze uitvalt.

De Gezondheidsraad heeft het ministerie van Volksgezondheid al eerder geadviseerd om alle oudere Nederlanders te laten onderzoeken op darmkanker. Miniser Hoogervorst wilde echter eerst een proefonderzoek. Het ziet er niet naar uit dat het ministerie deze kabinetsperiode nog beslist over een onderzoek onder de hele bevolking.

In Nederland constateren artsen per jaar ongeveer 9600 nieuwe gevallen van darmkanker. Ongeveer 4400 patiënten overlijden per jaar aan de ziekte. Als artsen de ziekte in een vroeg stadium behandelen, is na vijf jaar 90 procent van de patiënten nog in leven.

Grotere kans op kanker bij vrouwen

Voor vrouwen neemt de kans op het krijgen van kanker toe, bij mannen is er de laatste jaren juist sprake van een afname. Dat blijkt uit cijfers van de Vereniging van Integrale Kankercentra. De vereniging publiceerde de cijfers dinsdag ter gelegenheid van het vijftienjarig bestaan van de Nederlandse Kankerregistratie.

Vanaf 1989 zijn door de integrale kankercentra gegevens verzameld van meer dan 1 miljoen gevallen van kanker of voorstadia daarvan. Het aantal nieuwe kankerpatiënten steeg van 56.000 in 1989 naar 73.000 in 2003, maar deze stijging werd vooral veroorzaakt door groei van de bevolking. De kans op het krijgen van kanker is sinds het begin van de jaren negentig nauwelijks veranderd. Wel zijn belangrijke verschuivingen opgetreden in de incidentie van de verschillende vormen van kanker.

Meest voorkomende vormen van kanker in Nederland
Sinds 1992 is borstkanker de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. In 2003 ging het om 11.800 nieuwe gevallen (1989: 7.900), waarvan ook 71 mannen met borstkanker. Na borstkanker kwam in 2003 darmkanker het meeste voor (9.900 gevallen in 2003 tegen 7.200 in 1989). Longkanker, vóór 1992 de meeste voorkomende vorm van kanker in Nederland, stond in 2003 op de derde plaats (9.000 gevallen), gevolgd door prostaatkanker (7.900 gevallen). Deze vier aandoeningen vormen daarmee de helft van alle nieuwe kankergevallen. Andere veel voorkomende vormen zijn huidkanker, blaaskanker, lymfklierkanker en kanker in het hoofd en halsgebied.

Toename
Veel vormen van kanker werden de afgelopen 15 jaar steeds vaker geconstateerd. Naast prostaatkanker is ook het aantal gevallen van slokdarmkanker verdubbeld: van 700 in 1989 naar 1.400 in 2003. Ook longkanker bij vrouwen verdubbelde (van 1300 naar 2900). Verder nam het aantal gevallen van huidkanker sterk toe: het aantal mensen bij wie een melanoom van de huid werd geconstateerd steeg van 1.700 in 1989 naar 2.900 in 2003.Overige vormen van huidkanker (vooral plaveiselcelcarcinomen) namen toe van 2.400 in 1989 tot 3.900 in 2003. Zaadbalkanker steeg van ruim 300 naar ruim 500 nieuwe gevallen per jaar, kanker van de mond- en keelholte van 800 naar 1.300. Voor deze kankersoorten geldt, dat de kans om deze aandoening te krijgen de afgelopen 15 jaar is gestegen, omdat het aantal gevallen sneller is gestegen dan op grond van de bevolkingsgroei kon worden verwacht.

Voor veel andere vormen van kanker was er ook sprake van een toename van het aantal gevallen, maar deze toename kon vooral worden toegeschreven aan de bevolkingsgroei, zodat de kans om deze vormen van kanker te krijgen ongeveer gelijk bleef. Dit betreft onder andere kanker van baarmoederlichaam, blaas, nier, hersenen, schildklier en bloedvormend en lymfatisch weefsel (waaronder lymfklierkanker en leukemie).

Afname
Niet alle vormen van kanker vertonen een toename over de afgelopen 15 jaar: bij sommige vormen van kanker werd juist een afname geconstateerd. Zo daalde het aantal gevallen van maagkanker van 2.500 in 1989 naar 2.000 in 2003. Kanker van de galblaas werd in 1989 nog bij 300 mensen gevonden tegen ruim 100 mensen in 2003. Baarmoederhalskanker daalde van 700 naar 600 en eierstokkanker van 1.200 naar 1.100 gevallen. Bij mannen daalde ook het aantal gevallen van longkanker fors: van 7.300 in 1989 naar 6.100 in 2003. Omdat het aantal gevallen van longkanker bij vrouwen echter sterk steeg (van 1.300 in 1989 naar 2.900 in 2003) nam het totaal aantal toch toe.
[iKCnet]

Hogere kans op darmkanker door rood vlees

Mensen die veel rood vlees en vleeswaren eten hebben meer kans op darmkanker. Het eten van vis verlaagt de kans op darmkanker. Dit blijkt uit een groot Europees onderzoek naar de relatie tussen voeding en kanker (European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition).

Voor personen die per dag gewoonlijk 160 gram of meer rood vlees en vleeswaren eten bedraagt het risico om binnen 10 jaar deze vorm van kanker te krijgen 1,7 procent. Voor deelnemers, die gewoonlijk minder dan 20 gram per dag eten (eens per week of minder) bedraagt dit risico 1,3 procent. Dit betekent dat mensen die veel rood vlees en vleeswaren eten 35 procent meer kans hebben op het ontwikkelen van darmkanker.

Voor mensen die gewoonlijk minder dan 20 gram vis per dag eten (minder dan eens per week een portie vis) is het risico op darmkanker in 10 jaar 1,9 procent. Vergelijkbaar met deelnemers die gewoonlijk 80 gram of meer per dag eten (ten minste om de dag een portie vis) is dit risico 1,3 procent.

Er is geen relatie gevonden met consumptie van kip- en ander gevogelte. De relaties met vis en vlees zijn onafhankelijk van het verlaagde risico op darmkanker bij een hoge vezelconsumptie.
[gezondheid.be]

Rood vlees, vis en het risico op darmkanker

Uit een Europees onderzoek naar de relatie tussen voeding en kanker blijkt dat mensen die vaak grote hoeveelheden rood vlees eten, een grotere kans hebben op darmkanker. Bij mensen die dagelijks gemiddeld 160 gram of meer rood vlees en vleeswaren eten, is dit risico ongeveer 35% hoger dan bij mensen die minder dan 20 gram per dag gebruiken. Het vaak eten van vis verlaagt de kans op darmkanker juist. De gebruikelijke (totale) vleesconsumptie ligt in Nederland op zo’n 100 gram per dag. Dit onderzoek is geen reden voor het Voedingscentrum om het eten van rood vlees zoals rund-, kalfs-, varkens- en lamsvlees en vleeswaren zoals worst, af te raden. Belangrijk is de hoeveelheid rood vlees binnen de perken te houden en te variëren met wit vlees zoals vis, kip en kalkoen en vleesvervangers.

Lees verder op Voedingscentrum.nl