Gezond en aan de cholesterolverlager

MedicijnenMoeten gezonde senioren preventief medicatie slikken tegen toekomstige hart- en vaatkwalen? Cardiologen zien duidelijk voordelen.

Debat
Al jaren woedt in kringen van epidemiologen en cardiologen debat: moeten gezonde mensen op latere leeftijd preventief medicatie tegen hart- en vaataandoeningen krijgen? Ook het Erasmus MC heeft hiernaar onderzoek gedaan. Dit betrof zowel de polypil als het alternatief: een ‘levensverlengend’ dieet.

Beroerten
Statines blokkeren de aanmaak van cholesterol. Ook verwijderen ze ‘slecht’ cholesterol (LDL) uit de bloedbaan. Deze middelen zouden ook bij gezonde mensen onder meer beroerten kunnen voorkomen, zowel hersenbloedingen als herseninfarcten.

JUPITER
Dr. Jasper Brugts heeft met zijn collega dr. Jaap Deckers van het Thoraxcentrum van het Erasmus MC de effectiviteit van statines bestudeerd voor gezonde mannen en gezonde vrouwen vanaf 65 jaar. Zij evalueerden de resultaten van de studie JUPITER. Dit staat voor: the Justification for the use of Statins in Primary Prevention: an Intervention Trial Evaluating Rosuvastatin. Zo’n 17.800 mensen namen deel aan JUPITER. Daarnaast bestudeerden de twee ook nog andere onderzoeken op dit gebied. Ze voerden een zogeheten meta-analyse uit. Hierdoor kwam het aantal deelnemers uit op 70.000 volwassenen.

Voordeel
De onderzoekers concluderen dat het innemen van statines voordeel oplevert voor gezonde mensen. Het risico een hart- of vaataandoening te krijgen of hieraan te sterven, gaat duidelijk omlaag, vergeleken met ouderen die geen statines innemen, aldus Brugts en Deckers. Ze stellen vast dat er gezondheidsvoordelen zijn, maar pleiten niet voor invoering van deze vorm van preventie. Daarvoor moeten eerst andere aspecten worden bestudeerd, menen ze.

Tegenstand
Tegenstanders van preventieve statines wijzen erop dat stoppen met roken, vis eten, terughoudendheid met verzadigde vetten en veel groenten en fruit consumeren net zo effectief of zelfs effectiever is. Gewoon gezond leven, dus, en genoeg bewegen. Ook zijn de tegenstanders wantrouwig omdat veel statinestudies door fabrikanten van geneesmiddelen worden betaald.
[ErasmusMC]

Risico hoog cholesterol bepaald door 95 genlocaties

hartDat een verhoogd cholesterolgehalte erfelijk is, was al langer bekend. Een internationaal team van onderzoekers, waaronder onderzoekers van de Vrije Universiteit, concludeert nu dat er tenminste 95 genetische varianten zijn die deze erfelijkheid voor een deel verklaren. De onderzoekers publiceren dit op 5 augustus in het tijdschrift Nature.

Zij voerden grootschalig genetisch onderzoek uit naar verschillende soorten lipiden (o.a. cholesterol). Deze lipiden zijn de belangrijkste risicofactoren van coronaire hartziekten. Bij coronaire hartziekten zijn de kransslagaderen vernauwd door afzetting van vetstoffen uit het bloed. De medische term hiervoor is atherosclerose. Deze aandoening kan ernstige gevolgen hebben: van hartkramp tot hartaanvallen en hartfalen.

De onderzoekers bekeken het genetisch materiaal van meer dan 100.000 Europeanen en vonden 95 genlocaties die verband houden met een verhoogd cholesterolgehalte. Deze bevindingen zorgen ervoor dat in de toekomst gezondheidsproblemen als coronaire hartziekten gerichter behandeld of mogelijk zelfs voorkomen kunnen worden.
[Vrije Universiteit]

Geen diabetes, obesitas, hoog cholesterol en hoge bloeddruk door injectie

overgewichtEén enkele injectie die vier van de grootste gezondheidsproblemen; hoge cholesterol, obesitas, diabetes en hoge bloeddruk. Ongeloofwaardig? Maar toch is het over drie jaar misschien wel werkelijkheid, aldus diverse kranten.

De injectie met liraglutide lijkt op een darmhormoon waarmee we onze eetlust regelen. Daardoor denken de hersenen dat we vol zitten, hoewel we twintig procent minder eten. Proefpersonen die het medicijn zes maanden gebruikten, waren gemiddeld tien kilo kwijtgeraakt. Dat is twee keer beter dan bestaande medicijnen.

De Britse wetenschappers testten liraglutide op 550 mannen en vrouwen met met obesitas, extreme zwaarlijvigheid. Sommigen namen de stof dagelijks, anderen namen een placebo of orlistat, de ‘standaard’-behandeling bij obesitas in Groot-Brittannië. In zes maanden verloren de mensen die het nieuwe medicijn kregen tien kilo en dat bleef zo als ze het medicijn de achttien maanden daarna bleven gebruiken. De mensen die het oude medicijn gebruikten kwamen juist weer aan.

De bloeddruk daalde zoveel dat er geen andere medicijnen tegen hoge bloeddruk meer genomen hoefden te worden. Het cholesterolgehalte van het bloed verbeterde. De suikerhuishouding van het bloed verbeterde: diabetes werd voorkomen of afgeremd.

Het is nog niet duidelijk wat er gebeurt als het medicijn niet meer gebruikt wordt. “We weten alleen absoluut zeker dat als je stopt met een medicijn en de effecten zijn verdwenen het gewicht weer begint toe te nemen,” zegt Mike Lean van de Glasgow University, één van de deelnemers aan het onderzoek, in de Daily Mail.

Het medicijn zal op zijn vroegst over drie jaar op de markt komen en per jaar zo’n 1.200 euro kosten.

Verhoogd risico op staar bij statinegebruik

medicijnenStatinegebruikers hebben een verhoogd risico op staar, leverfunctiestoornissen en nierfalen. Dit blijkt uit Brits onderzoek. De Britse wetenschappers onderzochten de gegevens van ruim 2 miljoen mensen. De statinegebruikers hadden geen verhoogd risico op onder meer parkinson, reuma, dementie en diverse soorten kanker. Het risico op slokdarmkanker was zelfs verlaagd bij deze groep.

Tussen de verschillende soorten statines was geen verschil in bijwerkingen. Alleen fluvastatine bleek een hoger risico op leverdisfunctie te geven. Ondanks deze resultaten menen de onderzoekers dat de voordelen van statines bij mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten opwegen tegen de nadelen.

Statines zijn cholesterolverlagende middelen die worden gebruikt bij verhoogd cholesterol, hart- en vaatziekten en bij suikerziekte.
[Pharmaceutisch Weekblad]

COPD vergroot kans op overlijden aan kanker aanzienlijk

longenCholesterolverlagers kunnen daarentegen kankersterfte onder COPD-patiënten verminderen
Patiënten met chronische luchtwegaandoeningen (COPD) blijken een anderhalf maal zo grote kans te hebben om te overlijden aan kanker. Deze kans wordt groter naarmate de ernst van de ziekte toeneemt. Wanneer deze patiënten cholesterolverlagers gebruiken neemt de kans op overlijden als gevolg van kanker weer sterk af. Dit concludeert Yvette van Gestel, onderzoeker bij de afdelingen Anesthesiologie en Heelkunde van het Erasmus MC, in haar onderzoek waarop zij morgen promoveert.

Het was al langer bekend dat er een relatie bestaat tussen chronische luchtwegaandoeningen (COPD) en het ontstaan van longkanker. Nieuw in het onderzoek van Van Gestel is de relatie tussen COPD en andere vormen van kanker dan longkanker. Bovendien deed zij voor het eerst onderzoek naar het risico van COPD-patiënten op overlijden als gevolg van andere vormen van kanker dan longkanker. Van Gestel: “Patiënten met COPD blijken een ruim anderhalf maal grotere kans te hebben om te overlijden aan enige vorm van kanker dan patiënten zonder COPD. Patiënten met een ernstige vorm van COPD hebben een tweemaal zo grote kans om te overlijden aan enige vorm van kanker. Bij deze ernstige COPD-patiënten blijkt de kans op overlijden aan longkanker zelfs 3,4 maal zo groot te zijn.”

Wat opviel in het onderzoek van Van Gestel was dat patiënten met de meest ernstige vorm van COPD over het algemeen overlijden aan longkanker, terwijl patiënten met minder ernstige vormen van COPD zowel aan longkanker als aan andere vormen van kanker overlijden. Bij patiënten met een milde vorm van COPD wordt niet een verhoogd risico gevonden op het overlijden aan kanker.

Daarnaast onderzocht Van Gestel wat het effect is van het gebruik van cholesterolverlagers door COPD-patiënten op het risico om te overlijden aan kanker. Zij vond dat het gebruik daarvan zeer effectief kan zijn in het terugdringen van kankersterfte bij deze patiënten. Zo neemt het risico om te overlijden aan longkanker af met 25%. Het risico om aan andere vormen van kanker dan longkanker te overlijden neemt zelfs met 50% af. Deze afname in het risico op overlijden zou volgens Van Gestel verklaard kunnen worden door de onstekingsremmende eigenschappen van cholesterolverlagers. COPD is een ontstekingsziekte van de longen is die zich uitbreidt naar de rest van het lichaam. Kennelijk hebben de ontstekingsremmende eigenschappen van cholesterolverlagers een gunstig effect op deze ontstekingsreactie, wat zorgt voor een betere overleving bij COPD-patiënten die deze middelen gebruiken.
[Erasmus MC]

Transvet uit zuivel ook ongunstig voor cholesterol

melkOngunstige effecten van transvet op cholesterolgehaltes
Onderzoekers van de Vrije Universiteit, gefinancierd door de KNAW en de Nederlandse Hartstichting, hebben aangetoond dat ook natuurlijk transvet negatieve effecten heeft op de cholesterolgehaltes in het bloed. Transvet uit melk en vlees verhoogt het “slechte” LDL-cholesterol en verlaagt het “goede” HDL-cholesterol.
 
Volle melk, roomboter, kaas, rundvlees en schapenvlees bevatten kleine hoeveelheden transvet. Tot nu toe werd gedacht dat dit natuurlijke transvet niet schadelijk was, ja zelfs gezond. Eén specifiek transvet uit melk, het zogenaamde geconjugeerde linolzuur of CLA, wordt zelfs als voedingssupplement verkocht.
 
Het is al langer bekend dat industrieel geproduceerd transvet de cholesterolgehaltes in het bloed ongunstig beïnvloedt. Dat is ook de reden dat het in margarines en frituurvet voor een groot deel is vervangen door vetten met gunstiger effecten op de cholesterolgehaltes.
 
Ingeborg Brouwer van de afdeling Gezondheidswetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam en eerste auteur van het zojuist verschenen overzichts-artikel: “Onze resultaten vormen een extra reden voor consumenten om het eten van vet uit vlees- en zuivelproducten te verminderen. Te meer daar vlees en zuivel al veel verzadigde vetten bevatten, die beter vermeden kunnen worden. Ook de consumptie van grote hoeveelheden geconjugeerde linolzuur of CLA – in voedingssupplementen – is niet goed voor het cholesterol.”
 
Review-artikel
De wetenschappers van de Vrije Universiteit vergeleken in hun review-artikel de effecten van natuurlijke transvetten en geconjugeerde linolzuur of CLA in een kleine twintig gepubliceerde experimenten bij ruim 1000 proefpersonen met de effecten van industrieel transvet in meer dan 20 experimenten bij een kleine duizend proefpersonen. Het effect van natuurlijk transvet bleek iets minder ongunstig dan dat van het industriële transvet, maar eveneens ongunstig. Een verandering van de verhouding – meer specifiek: een verhoging – tussen het “slechte” LDL-cholesterol en het “goede” HDL-cholesterol was daarvan het gevolg. En die verhoging voorspelt een hogere kans op een hartinfarct.
[Vrije Universiteit Amsterdam]

Onderzoek met cholesterolremmer bij gedotterde patiënten

hartErasmus MC start één jaar durend onderzoek met cholesterolremmer bij gedotterde patiënten
Patiënten die vanaf komende week in het Erasmus MC een dotterbehandeling ondergaan, wordt de mogelijkheid geboden mee te doen aan een onderzoek naar het positieve effect van een cholesterolverlagend medicijn. Dit medicijn moet de grootte van zogenaamde vetbobbeltjes, een vorm van aderverkalking,  in de vaatwand van kransslagaders terugdringen. Deze vetbobbeltjes vormen een belangrijke oorzaak voor pijn op de borst of een hartinfarct. Het onderzoek gaat volgende week van start en zal één jaar duren.

Binnen het Erasmus MC loopt al een onderzoek voor patiënten die een dotterbehandeling hebben ondergaan. Bij een dotterbehandeling wordt een vernauwde kransslagader opgerekt, waarna een zogenoemde stent wordt geplaatst die de ader moet openhouden. In het onderzoek dat nu al loopt worden bij deze patiënten, na het plaatsen van de stent, met behulp van een beeldvormende catheter gedetailleerde opnames gemaakt van de vaatwand van de zieke kransslagader en van een niet zieke kransslagader. Deze opnames geven meer inzicht in de aanwezigheid en samenstelling van vetbobbeltjes in de vaatwand of mogelijke voorlopers daarvan.

In het aanvullend onderzoek dat volgende week start, wordt patiënten bovendien de mogelijkheid geboden een jaar lang het cholesterolverlagend medicijn rosuvastatine (Crestor) te gebruiken. Na dit jaar worden bij deze patiënten opnieuw gedetailleerde opnames gemaakt van de kransslagaders met behulp van een catheter om te bekijken of de vetbobbeltjes kleiner zijn geworden of zijn verdwenen als gevolg van de cholesterolremmer. De onderzoekers verwachten dat een hoge dosis van het medicijn leidt tot een afname van vetafzettingen in de kransslagaders, zelfs als er ‘slechts’ geringe vetafzettingen zijn. Dit moet uiteindelijk leiden tot een vermindering van het aantal hartinfarcten.

Naast de gedetailleerde beeldopnames, zal er bij de patiënten ook een beetje bloed worden afgenomen. Dit bloed wordt onderzocht op mogelijke signalen van vaatlijden (biomarkers). De onderzoekers hopen zo een relatie te kunnen leggen tussen de resultaten uit de beeldopnames en de biomarkers. Dit zou in de toekomst kunnen leiden tot nieuwe inzichten op het gebied van vaatlijden.

Bij aderverkalking ontstaat een vernauwing van de aderen, doordat weefsel zich ophoopt aan de binnenkant van de vaatwand. Dit weefsel, ook wel plaque genoemd, bestaat soms uit kalk, soms uit bindweefsel en soms uit vet. In het laatste geval bestaat het gevaar dat het dunne vliesje dat het vet nog van het bloed scheidt plotseling scheurt, vergelijkbaar met een rijpe puist die open springt. Dit vet komt in de bloedbaan terecht, wat leidt tot een chemische reactie die weer een acute hartinfarct tot gevolg heeft, al dan niet fataal. Patiënten met duidelijke symptomen van hartfalen blijken meer van deze ‘vettige’ plaques in hun vaatwanden te hebben. Omdat er bij hart- en vaatziekten meestal sprake is van algeheel vaatlijden, is het aannemelijk dat met behulp van de beeldvormende catheters ook vettige plaques worden gevonden in niet zieke kransslagaders, die nog geen klachten geven. De onderzoekers verwachten dat de cholesterolremmer ook op deze ‘vetbobbeltjes’ een positief effect zal hebben.
[Erasmus MC]

Communicatie rond cholesterolverlagers moet beter

Er moet verbetering komen in de communicatie tussen arts en patiënt over het belang van goed medicijngebruik. Artsen en patiënten moeten tijdens het consult nadrukkelijker bespreken of de therapie die ze zijn overeengekomen ook wordt nageleefd. Het NPCF en NIVEL presenteren twee nieuwe ‘handreikingen’.

Het NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) observeerde de communicatie over medicijngebruik en therapietrouw in 22 consulten waarin de huisarts een cholesterolverlager voorschreef. De noodzaak van inname en de te verwachten bijwerkingen kwamen slechts in een minderheid van de consulten ter sprake. Ook een juist gebruik van de cholesterolverlager en het belang van therapietrouw werden nauwelijks genoemd. Op basis hiervan presenteert de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) twee ‘handreikingen’, een voor de patiënt en een voor de zorgverlener. De handreikingen hebben de titel Praten over cholesterolverlagers en dienen ter ondersteuning van een goede communicatie over cholesterolverlagers onder andere om therapietrouw te bevorderen.

“Therapieontrouw is een probleem van grote omvang”, aldus Atie Schipaanboord, directeur beleid en innovatie van de NPCF. “Onderzoeken laten zien dat de huisarts in de spreekkamer maar weinig woorden wijdt aan medicijngebruik en therapietrouw. Communicatie over geneesmiddelen en het gebruik ervan is een belangrijk aanknopingspunt om de therapietrouw te verbeteren. De handreikingen bieden een concrete ondersteuning in die communicatie.”

De handreikingen bevatten onderwerpen die in een consult aan bod zouden moeten komen om goed medicatiegebruik te bevorderen. Patiënten en zorgverleners kunnen de handreiking downloaden via de webwinkel op www.npcf.nl.
[NIVEL]