foodwatch eist verkoopstop Becel pro-activ via supermarkt
foodwatch heeft forse kritiek op fabrikant Unilever. Deze verkoopt Becel pro-activ als een margarine die de foute cholesterol verlaagt, voor mensen met hart- en vaatziekten. Er is geen bewijs dat die verlaging tot minder hart- en vaatziekten leidt, wel is er een kans dat Becel pro-activ hart- en vaatziekten kan veroorzaken. foodwatch eist daarom dat Becel pro-activ als een medicijn op langetermijn risico’s wordt getest en niet langer vrijelijk via de supermarkt wordt verkocht.

Unilever heeft plantensterolen aan dit margarinemerk toegevoegd, omdat deze het foute cholesterolgehalte omlaag zouden brengen. Het is echter nooit bewezen dat plantensterolen hart- en vaatziekten kunnen voorkomen. Bovendien nemen gebruikers door plantensterolen bepaalde vitamines en carotenoïden veel slechter op. De langetermijnrisico’s van plantensterolen zijn nog onduidelijk. Enkele onderzoeken wijzen juist op het mogelijk ontstaan van hart- en vaatziekten en atherosclerose. Unilever heeft niet geleerd van fouten uit het verleden, toen het bedrijf margarines met toegevoegde transvetten op de markt bracht. Die bleken later zeer ongezond.

Becel pro-activ is in ons land in de markt gezet met acties via apothekers en kortingen van zorgverzekeraar VGZ. De Nederlandse Hartstichting krijgt jaarlijks een fors bedrag voor het gebruik van het logo in de marketing van Becel pro-activ. “Dat lijkt heel gezond, maar het ontbreken van langetermijn onderzoek naar Becel pro-activ in combinatie met de massale verkoop ervan, baart ons grote zorgen,” stelt Bart van Opzeeland van foodwatch. “Consumenten fungeren zo in feite als proefkonijn voor Unilever.”

Becel pro-activ staat inmiddels dagelijks op tafel bij gezinnen van mensen uit de doelgroep. Wie een medische indicatie heeft, moet het gebruik van deze margarine bij de eigen arts melden. Slechts een derde doet dat. Ook veel gezinsleden zonder medische indicatie, zoals partners of kinderen eten er gewoon van mee, zelfs als ze dat beter niet kunnen doen. Uit een evaluatie van de Europese voedselautoriteit EFSA bleek 45 procent van de gebruikers geen aangetoond hoge cholesterolwaarde te hebben. “Dit deel van de gebruikers loopt het risico op bijwerkingen, zonder daadwerkelijk een kwaal aan te pakken of hun arts te raadplegen.” aldus Bart van Opzeeland.

Unilever vervaagt heel bewust het onderscheid tussen voeding en geneesmiddelen. “De manier waarop Becel pro-activ in de markt is gezet, is voor geneesmiddelen ondenkbaar.” stelt Bart Van Opzeeland van foodwatch vast. “Voor medicijnen ga je naar de dokter, niet naar de supermarkt. Wat wij daarom eisen is dat Unilever de verkoop via de supermarkt per direct staakt en Becel pro-Activ uitsluitend via het reguliere traject voor medicijnen in de apotheek gaat verstrekken.”

Wie echt gezond en eerlijk eten belangrijk vindt, kan via www.foodwatch.nl een e-mail sturen om fabrikant Unilever te vragen voortaan eerlijk te zijn over mogelijke risico’s van Becel pro-activ.

Doe mee met de e-mailactie van foodwatch

Maastrichtse dermatologen en Amerikaanse collega’s hebben een behandeling gevonden voor mensen met het CHILD*-syndroom, een ernstige aangeboren ziekte die leidt tot huidafwijkingen en die ook de groei van ledematen belemmert. Kern van de aanpak is het herstellen van de huid-barrière met behulp van cholesterol. Een behandeling waar in de toekomst ook gebruikers van cholestrol-remmers bijwerkingen mee kunnen bestrijden. De resultaten van het onderzoek zijn onlangs gepubliceerd in the Journal of Investigative Dermatology.

Huid-barrière herstellen kan bijwerking cholesterol-remmers aanpakken
Het CHILD-syndroom komt niet zo vaak voor, maar soms zijn de symptomen ook niet zo ernstig en wordt het niet als zodanig herkend. “Het is echter een zeer hardnekkige ziekte”, aldus prof.dr. Maurice van Steensel, dermatoloog van het Maastricht Universitair Medisch Centrum en een van de onderzoekers. Het syndroom manifesteert bijna altijd maar in één helft van het lichaam (meestal bij vrouwen en in tweederde van de gevallen aan de rechterkant) en uit zich in een verdikking van de huis, die diep rood gekleurd is en schilfert. Ledematen kunnen verkort zijn, vergroeid of zelfs helemaal afwezig. Hetzelfde geldt voor organen aan die kant van het lichaam.

Voorproducten
Het komt bijna alleen bij vrouwen voor omdat het om een aandoening gaat van de X-chromosomen, waarvan vrouwen er twee bezitten. Eén van de X-chromosomen wordt tijdens de embryonale ontwikkeling uitgeschakeld. Dat kan het chromosoom met het zieke gen zijn. Het gezonde gen kan dan compenseren. Mannen hebben echter maar één X-chromosoom.
Cholestorol is essentieel voor een normale huid-barrière en mensen met CHILD-syndrooom maken geen cholesterol aan en dus geen huid-barrière. Daarbij kunnen ook de voorproducten van cholesterol zich stapelen, wat een giftig effect heeft waardoor de huid ziek kan worden.

“Wij hebben nu een crème ontwikkeld die ervoor zorgt dat die giftige voorlopers verdwijnen en die bovendien het ontbrekende cholesterol toevoegt”, aldus Van Steensel. “De huid wordt niet alleen aan de buitenkant mooier en beter, maar ook aan de binnenkant.”

Maar dat is niet het enige dat de onderzoekers hebben ontdekt. “We hebben ook ontdekt waarom het CHILD-syndroom maar aan één kant van het lichaam voorkomt. Dat heeft te maken met de manier waarop in de eerste acht weken van een embryo cholesterol nodig is bij het maken van links-rechts verschillen in het lichaam. Wellicht zet dit aan tot het beter begrijpen en wellicht op termijn ingrijpen bij de andere stoornissen die bij CHILD syndroom kunnen voorkomen. En we zijn er vrij zeker van dat onze bevindingen inzicht kunnen verschaffen in de mechanismen die bij de ontwikkeling het verschil tussen links en rechts maken”

Experiment natuurHet CHILD-syndroom is een zeldzame ziekte, maar die zijn vaak het gevolg van ‘experimenten’ van de natuur met basale zaken die maar een enkeling overleeft. Prof. van Steensel: “Die enkeling maakt het wel mogelijk die basale principes te begrijpen, zoals nu ook met het CHILD-syndroom is gebeurd. Daarom is deze bevinding ook een pleidooi om je bezig te houden met zeldzame aandoeningen. Ik vind het een soort gerechtigheid dat mensen met een zeldzame ziekte het eerste profiteren van de winst die we op moleculair vlak hebben behaald.”

Hij verwacht dat deze ontdekking van invloed kan zijn op de aanpak van problemen in het cholesterol metabolisme: “Het ligt voor de hand we in het verlengde hiervan ook bij-effecten van cholesterol-remmers (jeuk) kunnen gaan aanpakken met het principe van het herstellen van de huid-barrière”.
[Academisch Ziekenhuis Maastricht]

* CHILD syndroom staat voor: Congenitale Hemidysplasie (helft van het lichaam niet goed aangelegd), unilaterale Ichthyosiforme erytrodermie, en Limb (ledematen) Defects.

Statines worden vandaag genomen door 1 op 5 volwassen Belgen van 35 jaar en ouder, en ze kosten de ziekteverzekering jaarlijks meer dan 215 miljoen €. Dit is 7% van het budget voor geneesmiddelen buiten het ziekenhuis. Dit stelde het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) vast in zijn meest recente rapport.

De stijging van het gebruik vindt men vooral bij mensen met een te hoog cholesterolgehalte die hun risico op een hart-of vaatincident (bvb een hartinfarct)willen verlagen, eerder dan bij mensen die reeds een dergelijk incident gehad hebben. Het KCE pleit ervoor om het gebruik van statines te beschouwen als een element van een globaal cardiovasculair preventiebeleid. Een wijziging van levensstijl, zoals stoppen met roken, meer lichaamsbeweging en gezonde voeding zouden daarbij voorrang moeten krijgen.

Meer dan 80% van de Belgen tussen 35 en 74 jaar heeft een teveel aan slechte cholesterol, wat het risico op hart- en vaatziekten en op overlijden verhoogt. Het is belangrijk om in de eerste plaats de levensstijl aan te passen : een gezonde voeding, stoppen met roken en meer bewegen. Bijkomend kan dit risico worden verminderd door het nemen van cholesterolverlagende geneesmiddelen. De zogenaamde statines zijn hiervan een belangrijke groep.

Spectaculaire toename gebruik statines
Het gebruik van statines is de laatste jaren enorm toegenomen. In vergelijking met 12 jaar geleden nemen de Belgen 20 maal meer statines. Vandaag neemt 1 op 5 volwassen boven de 35 jaar het geneesmiddel. Statines zijn daardoor een van de meest gebruikte geneesmiddelen in België, en ze nemen een grote hap uit het budget van de ziekteverzekering: 7% van het ambulant geneesmiddelenbudget, of jaarlijks meer dan 215 miljoen €.

Toename vooral bij mensen die nog geen hart-of vaatincident hebben gehad
Statines worden vooral meer genomen in het kader van primaire preventie. Het gaat om steeds meer mensen met een te hoog cholesterolgehalte, die nog niet werden geconfronteerd met een hart-of vaatziekte, maar die wel een risico lopen. Het verhoogd gebruik van statines in België hangt dus samen met een ongezonde levensstijl, de vergrijzing en een algemene tendens tot medicalisering van preventie.

Volgens het KCE zouden statines maar een van de elementen mogen zijn van een globaal cardiovasculair preventiebeleid. Een wijziging van levensstijl, zoals stoppen met roken, meer lichaamsbeweging en gezonde voeding, krijgt best prioriteit. Dit vraagt wel structurele maatregelen en informatiecampagnes voor het grote publiek.

Gebruik na een hart-of vaatincident vaak te laag
Na een hospitalisatie voor een cardiovasculair incident werd in 2006 slechts bij iets meer dan de helft van de patiënten een statinebehandeling opgestart. Het al dan niet toedienen van statines hangt nauw samen met het soort aandoening: bijna alle vijftigers kregen na een acuut hartinfarct statines voorgeschreven. Daarentegen kreeg maar 58% van die leeftijdsgroep statines na een beroerte. Het aantal statinevoorschriften voor deze hoogrisico patiënten kan volgens het KCE dus best hoger.

Grote prijsverschillen…
In België zijn er 5 statines op de markt, met belangrijke onderlinge prijsverschillen. Simvastatine (Zocor® en generieken ) en pravastatine (Prareduct®, Pravasine® en generieken) zijn het goedkoopst. Zij kosten jaarlijks per patiënt respectievelijk ongeveer 70 en 146 €. Atorvastatine (Lipitor®) is met zijn jaarlijkse kostprijs van 416 € per patiënt het duurst.

…maar geen verschillen op gebied van nut en veiligheid
Ondanks dit prijsverschil is er geen verschil op gebied van nut en veiligheid tussen de produkten, als de juiste dosering, die nodig is om een effect te hebben, wordt genomen. Zo heeft 10 mg atorvastatine hetzelfde effect als 40 mg Simvastatine.

Over de verhouding tussen het risico en de voordelen van het meest recente produkt rosuvastatine (Crestor®, op de markt sinds 2003) is wel nog niet alles gekend.

De aanbeveling van het RIZIV om als startbehandeling vooral simvastatine en pravastatine te gebruiken is dus wetenschappelijk gegrond, en zou daarom optimaal moeten worden toegepast.

Het eventuele voordeel van een preventie door statines is evenredig met het individuele risicoprofiel van de patiënt: voor een patiënt met een laag risico zullen statines weinig voordeel opleveren. Vooraleer met een behandeling voor vele jaren te starten moet er daarom hierover best eerst grondig met de patiënt overlegd worden.
[Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg]

Moeten gezonde senioren preventief medicatie slikken tegen toekomstige hart- en vaatkwalen? Cardiologen zien duidelijk voordelen.

Debat
Al jaren woedt in kringen van epidemiologen en cardiologen debat: moeten gezonde mensen op latere leeftijd preventief medicatie tegen hart- en vaataandoeningen krijgen? Ook het Erasmus MC heeft hiernaar onderzoek gedaan. Dit betrof zowel de polypil als het alternatief: een ‘levensverlengend’ dieet.

Beroerten
Statines blokkeren de aanmaak van cholesterol. Ook verwijderen ze ‘slecht’ cholesterol (LDL) uit de bloedbaan. Deze middelen zouden ook bij gezonde mensen onder meer beroerten kunnen voorkomen, zowel hersenbloedingen als herseninfarcten.

JUPITER
Dr. Jasper Brugts heeft met zijn collega dr. Jaap Deckers van het Thoraxcentrum van het Erasmus MC de effectiviteit van statines bestudeerd voor gezonde mannen en gezonde vrouwen vanaf 65 jaar. Zij evalueerden de resultaten van de studie JUPITER. Dit staat voor: the Justification for the use of Statins in Primary Prevention: an Intervention Trial Evaluating Rosuvastatin. Zo’n 17.800 mensen namen deel aan JUPITER. Daarnaast bestudeerden de twee ook nog andere onderzoeken op dit gebied. Ze voerden een zogeheten meta-analyse uit. Hierdoor kwam het aantal deelnemers uit op 70.000 volwassenen.

Voordeel
De onderzoekers concluderen dat het innemen van statines voordeel oplevert voor gezonde mensen. Het risico een hart- of vaataandoening te krijgen of hieraan te sterven, gaat duidelijk omlaag, vergeleken met ouderen die geen statines innemen, aldus Brugts en Deckers. Ze stellen vast dat er gezondheidsvoordelen zijn, maar pleiten niet voor invoering van deze vorm van preventie. Daarvoor moeten eerst andere aspecten worden bestudeerd, menen ze.

Tegenstand
Tegenstanders van preventieve statines wijzen erop dat stoppen met roken, vis eten, terughoudendheid met verzadigde vetten en veel groenten en fruit consumeren net zo effectief of zelfs effectiever is. Gewoon gezond leven, dus, en genoeg bewegen. Ook zijn de tegenstanders wantrouwig omdat veel statinestudies door fabrikanten van geneesmiddelen worden betaald.
[ErasmusMC]