Vrouw met kind heeft minder kans op baarmoederkanker

baarmoederhalskankerIn Nederland wordt per jaar bij ongeveer 1.700 vrouwen baarmoederkanker vastgesteld. Het aantal vrouwen met baarmoederkanker steeg de afgelopen dertig jaar met bijna 50 procent, wat een record is.

Volgens experts komt dit door het feit dat vrouwen steeds minder kinderen krijgen of zelfs helemaal geen kinderen nemen.
Baarmoederkanker is de vierde vaakst voorkomende vorm van deze ziekte bij vrouwen.
Volgens KWF Kanker Bestrijding komt baarmoederkanker het meest voor bij vrouwen tussen de 55 en 80 jaar, zelden bij vrouwen jonger dan 40 jaar.

Moeders
Volgens Brits onderzoek zouden vrouwen meer risico lopen om in de baarmoeder een tumor te ontwikkelen wanneer ze veel oestrogeen in hun bloed hebben.
Tijdens de zwangerschap is het oestrogeen niveau lager, vrouwen zonder of met minder kinderen zouden langer aan deze stof worden blootgesteld.

Obesitas
Ook vrouwen met overgewicht bezitten ook een hoger niveau oestrogeen omdat het vetweefsel andere hormonen in oestrogeen omzet.
Hierdoor zou obesitas je kans op een tumor verdubbelen.
Experts geloven dat overgewicht verantwoordelijk is voor 30 tot 50 procent van de gevallen van baarmoederkanker.

Minder kinderen
Uit Britse cijfers blijkt dat één op de vijf vrouwen nog geen baby heeft tegen haar veertigste, dat is twee keer zoveel dan twintig jaar geleden.

Vrouwen hebben ook vaker kleinere gezinnen, slechts één op de twintig heeft meer dan vier kinderen, in vergelijking met slechts één op de vijf 20 jaar geleden.

Indicatie-uitbreidingen voor Gardasil en Byetta

medicijnenHet CHMP heeft een positief advies afgegeven voor:

Byetta (exenatide), voor uitbreiding van de indicatie met de behandeling van diabetes mellitus type 2 in combinatie met een thiazolidinedion (met of zonder metformine);

Gardasil (humaan papillomavirusvaccin), toevoeging van de leeftijdscategorie bij de preventie van premaligne genitale laesies, baarmoederhalskanker en externe genitale wratten bij middenvolwassen vrouwen in de leeftijd van 26 tot 45 jaar. Tevens is een waarschuwing opgenomen dat behandeling alleen zinvol is wanneer de vrouw nog niet besmet is met het virus.
[CBG-MEB]

VUmc doet internationaal onderzoek naar effect HPV-vaccinatie

vaccinatieDe afdelingen epidemiologie en biostatistiek én pathologie en samenwerkende universiteiten hebben van de Europese Unie drie miljoen euro subsidie gekregen voor een onderzoek naar de kosteneffectiviteit van het HPV-vaccin op baarmoederhalskanker en andere kankers. Over drie jaar hoopt Hans Berkhof (epidemiologie en biostatistiek) een wiskundig model te hebben waarmee hij kan voorspellen wat het effect is van vaccinatie of screening op baarmoederhalskanker in verschillende Europese landen.

“De centrale vraag van het onderzoek is: wat moet in Europese landen aan preventie van baarmoederhalskanker worden gedaan met behulp van screening en vaccinatie?”, legt Hans Berkhof uit. “We onderzoeken dit met behulp van modellen. Omdat het hele traject van infectie tot kanker vijftien jaar kan duren, verschaffen trials met patiënten niet voldoende informatie. Voor de verschillende deelnemende landen proberen we daarom een model te maken waarmee we voorspellen wat een verstandige en economisch haalbare manier is om ziekten te voorkomen die gerelateerd zijn aan het HPV-virus.”

Modellen bouwen
De afdeling epidemiologie en biostatistiek werkt voor dit project binnen VUmc nauw samen met pathologie. Berkhof: “In het project worden statistische gegevens bijeengeharkt uit acht deelnemende landen, die we gaan classificeren voor de verschillende HPV-types. Wij maken de modellen, maar om die te voeden hebben we data nodig. Die gegevens worden verzameld bij pathologie door Chris Meijer en Peter Snijders. Pathologie participeert in veel grote studies, dus die hebben veel gegevens beschikbaar over vrouwen met het HPV-virus. Zonder hun gegevens kunnen wij geen modellen bouwen.”

Voorspelling
Over drie jaar hopen Berkhof en zijn medewerkers klaar te zijn met hun modellen. “Bijna iedereen in Nederland loopt wel een keer tegen een HPV-infectie aan, maar slechts weinig vrouwen krijgen baarmoederhalskanker. In de meeste gevallen geeft het immuunsysteem een adequate respons. In het model beschrijven we straks zowel de overdracht van het virus als het proces na de besmetting. Hoe maakt een vrouw zo’n infectie door, hoe groot is de kans dat ze een infectie spontaan kwijtraakt? In het model kun je vervolgens inbouwen wat de invloed is van screening of vaccinatie. Zo kun je uiteindelijk voorspellen hoe zinvol het is om te vaccineren of te screenen.”

Steeds meer Nederlanders krijgen kanker

grafiekNationaal Programma Kankerbestrijding: Kanker komt meer voor in Nederland door ongezonde leefstijl
Uit de NPK Monitor blijkt dat steeds meer Nederlanders kanker krijgen. Bovendien is de sterfte als gevolg van kanker in Nederland hoger dan gemiddeld in Europa. Dat komt onder andere door een hoge sterfte aan rokengerelateerde kankers. Dit is het gevolg van het hoge aantal rokers in Nederland, wat de laatste jaren niet is gedaald.

Het Nationaal Programma Kankerbestrijding (NPK) constateert dat de in 2006 gestelde doelstellingen voor bestrijding van kanker in Nederland bij lange na niet zijn gerealiseerd. In 2006 heeft het programma zich een aantal doelen gesteld voor 2010. Bijvoorbeeld minder gevallen van kanker, een betere naleving van medische richtlijnen, een betere opkomst bevolkingsonderzoek borstkanker en een hogere vijf-jaarsoverleving. Ook zijn ambities geformuleerd voor factoren die kanker veroorzaken: minder rokers, meer groente en fruit consumptie en minder overgewicht.

NPK constateert dat kanker juist toeneemt. Uit de laatste gegevens (2007) blijkt dat bij 86.162 mensen kanker werd vastgesteld, 2362 meer dan in het jaar daarvoor. Een deel van die toename wordt verklaard doordat de groep ouderen groeit. Zorgwekkend is echter dat veel kanker voorkómen had kunnen met een gezondere leefstijl.

Geen van de NPK doelstellingen op het gebied van gezonder leven is gerealiseerd. Zo wordt 30% van de sterfte door kanker veroorzaakt door roken, maar het aantal rokers in Nederland is nu nog net zo hoog als bij de start van het programma. Het aantal gevallen van longkanker in Nederland, wat vooral wordt veroorzaakt door roken en meeroken, neemt in Nederland nog steeds toe, vooral bij vrouwen.

Een paar doelstellingen zijn wel gerealiseerd. Zo is de opkomst bij borstkankerscreening verbeterd, worden richtlijnen beter nageleefd en is de kans op recidive bij borstkanker verminderd. Over de hele linie is de voortgang echter onvoldoende.

Dr. Renée Otter, binnen NPK verantwoordelijk voor de NPK-monitor: “Kanker wordt vaak veroorzaakt doordat mensen roken, te weinig groente en fruit eten, te weinig bewegen en te dik zijn. Helaas slagen we er niet goed in om gezonder te leven: het aantal rokers daalt niet en er zijn zelfs meer mensen te dik dan bij de start van het programma. Als we kanker echt willen bestrijden, moeten we wat aan die leefstijl gaan doen.”

NPK organiseert samen met STIVORO op 16 juni a.s. een conferentie met internationale deskundigen om te onderzoeken hoe tabaksontmoediging in Nederland beter kan. Daar wordt de NPK-monitor door oud Minister Els Borst (tevens voorzitter van de Nederlandse Federatie Kankerpatiënten) overhandigd aan Directeur Generaal Volksgezondheid, Paul Huijts.

Helft 12-jarige meisjes haalt HPV-vaccinatie

baarmoederhalskankerUit de eerste landelijke opkomstcijfers blijkt dat 53% van de 12-jarige meisjes de eerste vaccinatie tegen baarmoederhalskanker heeft gehaald. In totaal zijn 13 GGD’en nu klaar met de eerste vaccinatieronde en konden ongeveer 36% van de meisjes de eerste vaccinatie halen.  In deze cijfers zijn zowel grote steden als plattelandsgemeenten meegenomen. Tot nu toe is er grote spreiding in de opkomstcijfers tussen de GGD’en, variërend van 40 tot 65%. RIVM en GGD Nederland verwachten half mei de totale cijfers over de eerste prikronde te kunnen geven.

Meisjes geboren in de periode 1993 tot en met 1996 die vorig jaar nog niet (volledig) gevaccineerd waren, kregen opnieuw een uitnodiging. In die gebieden waar de GGD’en deze vaccinatieronde inmiddels hebben afgesloten, kwam ongeveer 16% van deze meisjes alsnog een prik halen. Dit betrof vrijwel altijd een eerste prik.

De vaccinatie tegen baarmoederhalskanker bestaat uit drie prikken. GGD’en hebben meisjes tot begin mei uitgenodigd voor de eerste prik. Van begin mei tot begin juni kunnen meisjes de tweede prik halen. De derde prik staat in oktober gepland. Na een serie van drie prikken zijn de meisjes volledig beschermd.

Deze opkomstcijfers liggen in de lijn der verwachting. De nieuwe campagne van het RIVM richtte zich erop om het onderwerp baarmoederhalskanker en HPV-vaccinatie breder bespreekbaar te maken en om mensen meer feitelijke informatie te geven, zodat zij een eigen afweging konden maken om zich wel of niet te laten vaccineren.

Meer informatie over de baarmoederhalskankervaccinatie staat op de website www.prikenbescherm.nl

Opkomst campagne vaccinatie HPV in Groningen bijna 58%

vaccinatieRuim 3000 meisjes, die in 2009 12 jaar werden, en ongeveer 4000 meiden tussen 13 en 16 jaar waren deze week uitgenodigd om hun inenting tegen het hpv-virus (baarmoederhalskanker) te halen. Voor de laatste groep betrof het een inhaalactie, omdat in het najaar van 2009 de vaccinatie niet kon doorgaan vanwege de Nieuwe Influenza A.

Opkomstcijfers
Bijna 58% van de 12-jarigen maakte gebruik van de uitnodiging om hun eerste prik te halen; maar ongeveer 13% van de 13 tot 16-jarigen kwam opdagen. Projectleider René van der Most van GGD Groningen: “Over die bijna 58% ben ik wel tevreden, maar de opkomst van de 13 tot 16-jarigen valt me wat tegen. Hoewel dat percentage opgeteld moet worden bij de opkomst van deze groep in 2009. Dan kom je toch nog op een opkomst van 69%. Groningen scoort over het algemeen hoger bij vaccinaties in het kader van het rijksvaccinatieprogramma”.

3 prikken voor goede bescherming
Voor een goede bescherming tegen baarmoederhalskanker zijn drie inentingen noodzakelijk. Deze week kon de eerste prik gehaald worden. In de week van 17 mei kunnen zij hun tweede prik krijgen. De derde staat gepland in oktober 2010. Meisjes die deze week niet kwamen of konden, krijgen de mogelijkheid om zich dan alsnog te laten inenten.

GGD Groningen voert de inhaalvaccinatiecampagne uit in Groningen in samenwerking met RIVM-Noord en het Rode Kruis.

Nieuwe vaccinatieronde tegen baarmoederhalskanker

baarmoederhalskankerDe nieuwe vaccinatieronde tegen baarmoederhalskanker is weer gestart. Meisjes die vorig jaar twaalf jaar zijn geworden, kunnen zich vanaf vandaag weer laten vaccineren tegen baarmoederhalskanker. De inentingen vinden plaats door het hele land. Iedereen die in de doelgroep valt, heeft daarvoor een uitnodiging gekregen.

Baarmoederhalskanker-vaccinatie
In totaal krijgen de kinderen drie prikken in de arm. De vaccins maken ongeveer 70 procent van de vormen van baarmoederhalskanker onschadelijk. Volgens het RIVM zijn de vaccins tegen baarmoederhalskanker veilig.

De inentingen werden vorig jaar ook gegeven, maar de opkomst was veel lager dan verwacht. Slechts de helft van de doelgroep kwam opdagen, mede door de angst voor (bijwerkingen van) de baarmoederhalskankervaccins.

Meer informatie over de baarmoederhalskankervaccinatie staat op Prik en Bescherm

Minder vrouwen met baarmoederhalskanker bij invoering HPV-thuistest

baarmoederhalskankerEen test waarmee vrouwen thuis zelf een onderzoekje kunnen doen om te kijken of ze baarmoederhalskanker hebben, is een goed uitvoerbaar en effectief middel om de dekkingsgraad van het bevolkingsonderzoek te verhogen. Als de HPV-thuistest standaard wordt aangeboden aan vrouwen die niet reageren op de uitnodigingen van het reguliere bevolkingsonderzoek, kan het aantal vrouwen met baarmoederhalskanker met zeker 100 gevallen afnemen. Dit blijkt uit onderzoek van VU medisch centrum dat vandaag in het vooraanstaande medische tijdschrift British Medical Journal wordt gepubliceerd.

Ruim de helft van het aantal baarmoederhalskankers wordt aangetroffen bij vrouwen die niet deelnemen aan het reguliere bevolkingsonderzoek. “In Nederland zijn er nu nog jaarlijks 600 a 700 vrouwen die baarmoederhalskanker krijgen en zo’n 230 vrouwen komen zelfs te overlijden. Voor vrouwen die, om welke reden dan ook, geen uitstrijkje willen laten doen, is alleen de thuistest een manier om zich toch op baarmoederhalskanker te laten testen,” aldus patholoog professor Chris Meijer, leider van het onderzoeksteam van het VU medisch centrum.

Het onderzoek
Het onderzoek dat nu in het British Medical Journal is beschreven, is gedaan onder zo’n 28.000 vrouwen in Noord-Holland en Flevoland. Deze vrouwen, tussen de 30 en 60 jaar, hadden eerder al twee keer niet gereageerd op de oproep om een uitstrijkje te laten maken. Van de vrouwen die een thuistest kregen toegestuurd deed 27,5% de test en stuurden deze naar VUmc voor de uitslag. Een significant hoger aantal dan bij de controlegroep, die nogmaals werd uitgenodigd voor een traditioneel uitstrijkje, waarop 16,6% van de vrouwen reageerde.

Bij de vrouwen die de thuistest terugstuurden werden meer ernstige voorstadia en baarmoederhalskanker gevonden dan bij vrouwen die wel meededen aan het reguliere bevolkingsonderzoek. Wanneer deze  vrouwen bovendien ook niet hadden deelgenomen aan de eerdere ronde van het bevolkingsonderzoek, was het risico op ernstige voorstadia zelfs ruim twee keer hoger dan bij de groep die vijf jaar eerder wel een uitstrijkje had laten maken.

Redenen om niet deel te nemen aan bevolkingsonderzoek
Alle vrouwen tussen de 30 en 60 jaar krijgen elke vijf jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Van deze vrouwen verschijnt zo’n 25% niet. Een gedeelte komt niet om hele legitieme redenen, bijvoorbeeld omdat de baarmoeder is verwijderd of omdat de vrouw zwanger is. Maar bij een groot aantal vrouwen spelen waarschijnlijk andere oorzaken een rol om niet naar de huisarts te gaan voor de test; zoals schaamte, ongemak, angst of tijdgebrek. Juist bij deze groep wordt vaker baarmoederhalskanker geconstateerd.

Werking HPV-test
De HPV-test, waarbij vrouwen zelf materiaal uit de vagina afnemen en opsturen naar het lab, kijkt naar de aanwezigheid van het Humaan Papilloma Virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt. Daardoor spoort deze test eerder voorstadia van baarmoederhalskanker op dan het traditionele uitstrijkje waarbij celafwijkingen worden onderzocht.
[VUmc]