Uitstrijkje via huisarts geeft grotere opkomst

BaarmoederhalsAls de huisarts bij het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker is betrokken, doen meer vrouwen mee. Dit blijkt uit onderzoek van Margot Tacken, waarop ze volgende week in Nijmegen promoveert. Van de vrouwen die worden opgeroepen voor de screening, laat slechts 65 procent ook echt een uitstrijkje maken. Als de huisarts de uitnodigingen verstuurt, zou het opkomstpercentage 10 tot 15 procent hoger liggen. Momenteel verschilt per regio welke instantie het onderzoek coördineert: soms de GGD of een van de Integrale Kankercentra, soms de gemeente of de huisarts.

Bij betrokkenheid van de huisarts gaat niet alleen de opkomst omhoog. Ook komen er na zes maanden meer vrouwen terug, die een herhaaladvies hebben gekregen. Nu geven lang niet alle vrouwen daaraan gehoor. De onderzoekster pleit er ook voor altijd voorlichtingsmateriaal met de oproep mee te sturen over het nut van het onderzoek.

Grotere kans op kanker bij vrouwen

Voor vrouwen neemt de kans op het krijgen van kanker toe, bij mannen is er de laatste jaren juist sprake van een afname. Dat blijkt uit cijfers van de Vereniging van Integrale Kankercentra. De vereniging publiceerde de cijfers dinsdag ter gelegenheid van het vijftienjarig bestaan van de Nederlandse Kankerregistratie.

Vanaf 1989 zijn door de integrale kankercentra gegevens verzameld van meer dan 1 miljoen gevallen van kanker of voorstadia daarvan. Het aantal nieuwe kankerpatiënten steeg van 56.000 in 1989 naar 73.000 in 2003, maar deze stijging werd vooral veroorzaakt door groei van de bevolking. De kans op het krijgen van kanker is sinds het begin van de jaren negentig nauwelijks veranderd. Wel zijn belangrijke verschuivingen opgetreden in de incidentie van de verschillende vormen van kanker.

Meest voorkomende vormen van kanker in Nederland
Sinds 1992 is borstkanker de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. In 2003 ging het om 11.800 nieuwe gevallen (1989: 7.900), waarvan ook 71 mannen met borstkanker. Na borstkanker kwam in 2003 darmkanker het meeste voor (9.900 gevallen in 2003 tegen 7.200 in 1989). Longkanker, vóór 1992 de meeste voorkomende vorm van kanker in Nederland, stond in 2003 op de derde plaats (9.000 gevallen), gevolgd door prostaatkanker (7.900 gevallen). Deze vier aandoeningen vormen daarmee de helft van alle nieuwe kankergevallen. Andere veel voorkomende vormen zijn huidkanker, blaaskanker, lymfklierkanker en kanker in het hoofd en halsgebied.

Toename
Veel vormen van kanker werden de afgelopen 15 jaar steeds vaker geconstateerd. Naast prostaatkanker is ook het aantal gevallen van slokdarmkanker verdubbeld: van 700 in 1989 naar 1.400 in 2003. Ook longkanker bij vrouwen verdubbelde (van 1300 naar 2900). Verder nam het aantal gevallen van huidkanker sterk toe: het aantal mensen bij wie een melanoom van de huid werd geconstateerd steeg van 1.700 in 1989 naar 2.900 in 2003.Overige vormen van huidkanker (vooral plaveiselcelcarcinomen) namen toe van 2.400 in 1989 tot 3.900 in 2003. Zaadbalkanker steeg van ruim 300 naar ruim 500 nieuwe gevallen per jaar, kanker van de mond- en keelholte van 800 naar 1.300. Voor deze kankersoorten geldt, dat de kans om deze aandoening te krijgen de afgelopen 15 jaar is gestegen, omdat het aantal gevallen sneller is gestegen dan op grond van de bevolkingsgroei kon worden verwacht.

Voor veel andere vormen van kanker was er ook sprake van een toename van het aantal gevallen, maar deze toename kon vooral worden toegeschreven aan de bevolkingsgroei, zodat de kans om deze vormen van kanker te krijgen ongeveer gelijk bleef. Dit betreft onder andere kanker van baarmoederlichaam, blaas, nier, hersenen, schildklier en bloedvormend en lymfatisch weefsel (waaronder lymfklierkanker en leukemie).

Afname
Niet alle vormen van kanker vertonen een toename over de afgelopen 15 jaar: bij sommige vormen van kanker werd juist een afname geconstateerd. Zo daalde het aantal gevallen van maagkanker van 2.500 in 1989 naar 2.000 in 2003. Kanker van de galblaas werd in 1989 nog bij 300 mensen gevonden tegen ruim 100 mensen in 2003. Baarmoederhalskanker daalde van 700 naar 600 en eierstokkanker van 1.200 naar 1.100 gevallen. Bij mannen daalde ook het aantal gevallen van longkanker fors: van 7.300 in 1989 naar 6.100 in 2003. Omdat het aantal gevallen van longkanker bij vrouwen echter sterk steeg (van 1.300 in 1989 naar 2.900 in 2003) nam het totaal aantal toch toe.
[iKCnet]