Milde griepepidemie

Er heerst een milde griepepidemie. In week 16 rapporteerden de Peilstations van de NIVEL Zorgregistraties eerste lijn 54 mensen met griepachtige klachten op de 100.000 inwoners. De week daarvoor lag dit ook net boven de epidemische grens.

Het NIVEL spreekt van een griepepidemie wanneer de huisartsen van de peilstations twee weken achter elkaar meer dan 51 op de 100.000 mensen met griepachtige klachten rapporteren en virologisch onderzoek het griepvirus aantoont in de neus- en keelmonsters die de huisartsen opsturen naar het laboratorium van het RIVM. Vanaf week vier schommelt het aantal mensen met griepachtige klachten al rond of net boven de epidemische grens met een piek van 86 op de 100.000 mensen in week 7. In de neus- en keelmonsters was begin dit jaar in verhouding minder griepvirus te vinden dan andere griepseizoenen. Veel mensen bleken een infectie met rhinovirus (verkoudheid) of respiratoir syncytieel virus (rsv) te hebben. De laatste weken wordt er geen rsv meer gevonden, nog wel verkoudheidsvirus en griepvirus.

Extreem zacht
NIVEL-onderzoeker epidemioloog en huisarts Gé Donker: “Griepvirus verspreidt zich optimaal bij een lage temperatuur in combinatie met een lage luchtvochtigheid. Dit jaar was de winter extreem zacht en het voorjaar is vroeg met een erg milde en late griepepidemie. Elk griepseizoen wordt niet alles wat griep lijkt door influenzavirus veroorzaakt, maar dit jaar is dat nog wat meer het geval. De afgelopen twee maanden wordt er echter wel wekelijks in 10 tot 50% van de opgestuurde neus- en keelmonsters influenzavirus gevonden. In ruim de helft is dat influenza A(H3N2), in ruim een derde van de gevallen A(H1N1)pdm09 (Mexicaanse griep) en in een klein percentage van de monsters wordt influenza B-virus gevonden. De verhouding van deze drie influenzavirusvarianten verandert weinig in de afgelopen maanden, reden waarom we het toch een milde griepepidemie noemen.”
[NIVEL]

Koningsontbijt is ‘schadelijk voor de strijd tegen kinderobesitas’

broodtrommelOp vrijdag 25 april 2014 vindt de tweede editie van het Koningsontbijt plaats, waar naar verwachting ruim één miljoen kinderen aan mee zullen doen. Een uitgesproken kans voor voedselmerken zoals Venz, Nutella en Calvé om reclame te maken voor hun (veelal onverantwoorde) producten. Onder het mom van voorlichting dringen voedselproducten de scholen binnen, wat normaliter volgens de Reclamecode voor Voedingsmiddelen niet mag. Een slechte zaak, vindt foodwatch. De belangen van de voedselindustrie en van educatie verschillen fundamenteel van elkaar. foodwatch wil dan ook een wet die reclame van de voedselindustrie – ook onder het mom van voorlichting – op scholen weert.

Nationaal Schoolontbijt
Vorig jaar uitte foodwatch haar kritiek op het Nationaal Schoolontbijt, geïnitieerd door het Voorlichtingsbureau Brood. Ook daar bepaalden sponsorende voedselbedrijven de inhoud van de ontbijtpakketten. Het resultaat was dat de ontbijttafels vol stonden met te zoete, te zoute en te vette producten. Groente en fruit werd niet aangeboden, terwijl kinderen juist daar te weinig van eten. De organisatoren van het Nationaal Schoolontbijt, maar ook het Voedingscentrum dat het ontbijt ondersteunde, hebben de kritiek van foodwatch serieus genomen. Dit jaar zullen er tijdens dit evenement dan ook geen onverantwoorde producten op tafel staan en zijn er minder mogelijkheden voor voedselproducenten om reclame te maken.

Voedingscentrum: een schadelijk ontbijt
Het Koningsontbijt, geïnitieerd door supermarktketen Jumbo, heeft zich de kritiek van foodwatch minder aangetrokken. Er mag dan wel groente en fruit op tafel staan, maar het merendeel van het broodbeleg is nog steeds te zoet of te vet. Dit illustreert opnieuw het feit dat wie betaalt, bepaalt. Voorbeelden zijn Venz hagelslag, Nutella chocoladepasta en Calvé pindakaas. Het aanbod laat zo te wensen over, dat het Voedingscentrum geen goedkeuring aan het ontbijt verstrekt. ‘Wij noemen het een ongezond ontbijt dat schadelijk is voor de strijd tegen kinderobesitas’, aldus Felix Cohen, directeur van het Voedingscentrum. foodwatch sluit zich bij deze uitspraak aan.

Kinderen zijn klanten van de toekomst
Scholen staan hoog op het verlanglijstje van voedselproducenten. Kinderen zijn namelijk een belangrijke doelgroep. Ze beslaan drie markten in één: ze zijn zelf consumenten, ze beïnvloeden op grote schaal de gezinsaankopen (ter waarde van 2 miljard in 2008) en bedrijven zien in kinderen een langetermijnpotentieel. Hoe jonger kinderen een merk- en smaakvoorkeur ontwikkelen, hoe groter de kans dat ze die voorkeur hun leven lang houden. Dan zijn ze letterlijk de klanten van de toekomst. Juist die potentiële langetermijnrelatie maakt kinderen voor de voedselindustrie zo interessant.

Klantenbinding vs educatie
Binnen de schoolmuren zouden kinderen beschermd moeten worden tegen de reclame die buiten de schoolmuren al zo prominent aanwezig is, vindt foodwatch. Maar het koningsontbijt zorgt ervoor dat voedselbedrijven jonge kinderen op school toch kunnen bereiken onder het mom van ‘voorlichting’. ‘We moeten voorkomen dat bedrijven zich bezighouden met de voorlichting over gezonde voeding. Zij hebben namelijk een fundamenteel ander belang dan educatie, namelijk klantenbinding’, stelt Meike Rijksen, campagneleider bij foodwatch. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat 85% van de kinderproducten in Nederlandse supermarkten onverantwoord is. Als de voedselindustrie het zo goed voor heeft met onze kinderen, laat ze daar dan iets aan veranderen. Deze industrie moet simpelweg uit onze scholen blijven.’

Actie-oproep
foodwatch roept mensen op om via een e-mailactie het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te vragen om voedselbedrijven en hun reclame uit scholen te weren. Meedoen kan via www.foodwatch.nl

Glutenvrij brood bevat veel zout

broodIn veel glutenvrij brood zit veel te veel zout, blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. Ook klopt de informatie op de etiketten vaak niet. De Consumentenbond vindt het kwalijk dat fabrikanten gebruik maken van de mazen in de wet en zich niet aan de normen van gewoon brood houden. Het hele onderzoek is te lezen in de Gezondgids van april 2014.

De Consumentenbond onderzocht de voedingswaarde van 10 verschillende glutenvrije broden en broodjes die verkrijgbaar zijn in supermarkten en natuurvoedingswinkels. Van de 10 broden bevatten 7 te veel zout. Het allerzoutst is het zonnepitbroodje Sunna van Schär, deze bevat maar liefst 56% meer zout dan in gewoon brood is toegestaan. Ook fabrikant Damhert maakt het bont: zijn 2 onderzochte broden zitten ruim boven de toegestane hoeveelheid zout voor brood mèt gluten.

Voor brood gelden wettelijke normen voor de hoeveelheid zout die erin mag zitten. Glutenvrijbrood glipt echter door de mazen van de wet, omdat het niet aangemerkt wordt als brood maar als ‘bijzondere voeding’. Daarvoor bestaan nog geen maximale normen.

Lees verder op de website van de Consumentenbond

Voedingscentrum tikt vijf fabels over eieren af

eierenGekookt, beschilderd of verstopt in de tuin: een ei hoort er voor veel gezinnen bij met Pasen. Over de gezondheid en veiligheid van eieren doen veel hardnekkige fabels de ronde. Het Voedingscentrum geeft in het kader van de campagne ‘De waarheid op tafel’ uitsluitsel over 5 eierkwesties.

“Op social media, blogs, websites en fora is enorm veel informatie over voeding te vinden”, licht woordvoerder Roy van der Ploeg toe. “Maar die informatie is vaak tegenstrijdig, waardoor het voor consumenten soms moeilijk te achterhalen is hoe het nou precies zit. Is iedere dag een ei nu wel of niet gezond? Kun je veilig gerookte vis eten als je zwanger bent? Wat zijn gluten precies en zijn ze slecht voor me? Op de website De waarheid op tafel beantwoorden we deze vragen en geven we op een praktische manier uitleg. Zo willen we consumenten helpen in hun zoektocht naar informatie over gezonde voeding.”

Fabel: “Elke dag een ei eten is gezond”
Niet waar. Maar hierbij hoort wel direct een nuance: eieren bevatten namelijk veel goede voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en eiwitten. Echter, in de eidooier zit ook cholesterol en verzadigd vet. Beide verhogen het cholesterolgehalte van je bloed. En dat verhoogt de kans op hart- en vaatziekten. Verzadigd vet in je voeding verhoogt het cholesterolgehalte van je bloed meer dan het cholesterol in je voeding. Pas dus vooral op met voedingsmiddelen die rijk zijn aan verzadigd vet, zoals koekjes, snacks en vette kaas- en vleesvarianten. Of een ei iedere dag gezond of ongezond is, hangt af van wat je verder iedere dag eet. Het Voedingscentrum adviseert om te variëren in vis, vlees, ei en/of vleesvervangers. Het eten van drie eieren per week past in een gevarieerde voeding. Wil je meer eieren eten, eet dan minder vet vlees, kaas en leverproducten. Omdat vegetariërs over het algemeen minder verzadigd vet binnen krijgen, kunnen ze meer eieren per week eten dan vleeseters: 4 tot 5 stuks per week.

Fabel: ”Eieren bewaar je het beste buiten de koelkast”
Niet waar. Eieren bewaar je het beste in de doos in de koelkast. Door de koude temperatuur houd je de eieren niet alleen langer vers, het remt ook de groei van bacteriën. Schadelijke bacteriën zoals salmonella en campylobacter krijgen zo minder kans. Het antwoord op de vraag waarom de eieren in de winkel niet gekoeld worden bewaard, vind je hier.

Fabel: “Eieren hebben geen effect op je cholesterolgehalte”
Niet waar. Eieren kunnen je cholesterolgehalte verhogen. Ze zijn namelijk rijk aan cholesterol en er zit verzadigd vet in. Cholesterol in je voeding kan leiden tot een kleine verhoging van het cholesterolgehalte van je bloed. Een hoog bloedcholesterolgehalte verhoogt de kans op hart- en vaatziekten.

Deze fabels zijn in de vorm van stellingen terug te vinden op de website van het Voedingscentrum. Ook wordt daar uitleg gegeven over twee andere veelgehoorde stellingen over eieren: “Ik denk dat biologische eieren even gezond zijn als scharreleieren” en “Als ik vlees vervang door een ei, krijg ik volgens mij voldoende voedingsstoffen binnen”.

Over de Waarheid op Tafel
In oktober 2013 ging de campagne ‘De waarheid op tafel’ van het Voedingscentrum van start. Op de website www.voedingscentrum.nl/dewaarheidoptafel worden veelgehoorde vragen over eten en drinken, gezondheid, gewicht en veilig eten beantwoord. Naast stellingen over eieren is de site nu ook uitgebreid met stellingen over zwangerschap en voeding en voedselverspilling.

foodwatch: NVWA negeert de consument in paardenvleesschandaal

vleesHet ontbreekt de NVWA aan betrokkenheid bij de belangen van de consument. Dat is de conclusie die voedselwaakhond foodwatch vandaag trekt na de hoorzitting met de NVWA, waarin foodwatch opnieuw vraagt om openheid over de betrokken afnemers en eindproducten van het paardenvleesschandaal dat in 2013 speelde. De NVWA riep toen 50 miljoen kilo vlees terug uit de schappen, maar er werd niet aan consumenten gevraagd om verdachte producten terug te brengen naar de winkel. Openheid over betrokken producten kwam er ook niet. Volgens foodwatch heeft de NVWA ten onrechte het idee dat transparantie de reputatie van de vleessector schade zal berokkenen en negeert zij duizenden verontruste consumenten die willen weten of het product dat in hun vriezer lag veilig was.

Achtergrond
De hoorzitting is een onderdeel van de WOB-procedure (Wet Openbaarheid Bestuur) die foodwatch momenteel bij de NVWA heeft lopen. Daarin vraagt foodwatch om de gegevens van de betrokken afnemers en de eindproducten waarin het onveilige vlees van vleesverwerker Willy Selten is verwerkt. Eerder wees de NVWA dit verzoek af, omdat zij betrekkingen met andere staten en de reputatie van bedrijven boven de belangen van de consument stelt. foodwatch ging in bezwaar en lichtte dat bezwaar vandaag tijdens een hoorzitting toe. Voor meer informatie, zie hier.

NVWA negeert consument
“Wat erg opviel tijdens de hoorzitting was dat de NVWA in haar visie de consument volledig leek te zijn vergeten. De autoriteit stelde zelfs dat het ‘gevaar was geweken omdat de producten uit de handel waren gehaald’. Wat de NVWA hier negeert, is dat er ook producten bij consumenten in de vriezer lagen”, aldus Meike Rijksen, campagneleider bij foodwatch.

De NVWA heeft echter nooit kunnen garanderen dat het vlees van Selten veilig was. Sterker nog, de NVWA betoogde in een procedure tegen de curator van Selten dat het vlees onveilig was, omdat er het voor de gezondheid van mensen gevaarlijke paardengeneesmiddel fenylbutazon was aangetroffen. De rechter oordeelde in deze procedure dat er een duidelijk risico voor de voedselveiligheid aanwezig was, omdat er mogelijk ongedocumenteerd vlees was gemengd met regulier vlees.

Gebrek aan betrokkenheid
De NVWA beslist voor de consument dat deze geen belang heeft bij openheid, bleek tijdens de hoorzitting. De NVWA beschikt over circa 1.800 meldingen van betrokken bedrijven, maar weigert deze openbaar te maken. Volgens de overheidsinstantie zijn uit deze meldingen geen herkenbare eindproducten te herleiden en zou het openbaar maken van de meldingen leiden tot meer verwarring en angst bij consumenten. Onzin, stelt Meike Rijksen: “Consumenten hebben wel zeker baat bij die informatie en willen die ook. Duizenden consumenten vroegen via onze e-mailactie om openheid. Niet alleen resulteren sommige meldingen wel in herkenbare eindproducten, maar consumenten, journalisten en organisaties zouden een betrokken bedrijf kunnen opbellen en vragen: wat heb je met het verdachte vlees gedaan? Bovendien zal transparantie juist het vertrouwen van een consument in de NVWA en in het systeem kunnen herstellen. In onze ogen had het op de weg van de NVWA gelegen om, net zoals dat in Engeland gebeurt, zelf actie te ondernemen en openbaar te maken om welke afnemers en producten het gaat. Maar ze heeft dat duidelijk niet gedaan”.

Transparantie belangrijk voor goede marktwerking
Volgens foodwatch zijn naast de consument, ook de voedselindustrie en de NVWA zelf niet geholpen bij geheimzinnigheid. Dit werkt juist voedselschandalen in de hand. Wanneer transparantie de norm wordt zal dit het vertrouwen in zowel leveranciers als het systeem ten goede komen. Het zal dan immers duidelijk worden welke bedrijven zich netjes aan de regels houden en zich melden, en welke bedrijven de wettelijke voorschriften aan hun laars lappen.

Vervolgstappen
Naar verwachting zal staatssecretaris Dijksma van Economische zaken voor 2 mei 2014 een beslissing maken om de gegevens wel of niet openbaar te maken. Deze datum kan echter met 6 weken worden uitgesteld.

Oproep aan bedrijven
Bedrijven, verenigingen en andere stakeholders uit de voedselketen die betrokken zijn bij dit, of andere vleesschandalen en die zich benadeeld voelen, kunnen zich bij foodwatch melden als zij ook openheid willen over betrokken afnemers en eindproducten. Zij kunnen contact opnemen met foodwatch.

Rookvrije zones verbeteren gezondheid van kinderen

tweeling babyOnderzoek bij 2,5 miljoen baby’s levert aantoonbaar bewijs dat anti-rookwetgeving een positief effect heeft op de gezondheid van kinderen. Zo zorgen rookvrije publieke ruimtes voor een vermindering van ruim tien procent in het aantal te vroeg geboren kinderen. Ook is het aantal ziekenhuisopnamen en eerste hulp bezoeken voor astma-aanvallen met een daling van tien procent fors minder als gevolg van rookvrije zones. Dr. Jasper Been, kinderarts van Maastricht UMC+, publiceert de resultaten in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Jaarlijks sterven er naar schatting meer dan 160.000 kinderen door blootstelling aan tabaksrook. Daarnaast zijn kinderen ook vatbaar voor het krijgen van bijvoorbeeld longontstekingen of astma als gevolg van ongewild meeroken. Om longziektes en sterfte tegen te gaan adviseert de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om strikte regelgeving in te voeren en rookvrije zones in te richten op werkplekken en in openbare ruimtes. Het was al bekend dat de gezondheid van volwassenen hierdoor verbetert. Het onderzoek van de Maastrichtse kinderarts toont nu aan dat dus ook kinderen daar profijt van hebben.

Vermindering
In samenwerking met de Universiteiten van Hasselt, Edinburgh en Harvard onderzocht Been gegevens van 2,5 miljoen baby’s en van 250.000 ziekenhuisopnames en eerste hulp bezoeken van kinderen gerelateerd aan astma. De gegevens waren afkomstig van elf verschillende internationale studies. Het resultaat: ruim tien procent minder vroeggeboortes en ongeveer tien procent minder ziekenhuisopnames en eerste hulp bezoeken voor astma-aanvallen als gevolg van anti-rook maatregelen.

Winst
Momenteel wordt slecht één zesde van de wereldbevolking beschermd door strenge anti-rookwetgeving. “De uitkomsten van dit onderzoek leveren extra ondersteunend bewijs aan het advies van de WHO om wereldwijd rookvrije wetgeving in te voeren,” zegt Been. “Dit is extra belangrijk voor kinderen omdat zij zelf geen invloed hebben op hun blootstelling aan tabaksrook. Ook in Nederland moeten we alert zijn op de naleving van rookvrije wetgeving om zowel de gezondheid van volwassenen als van kinderen te beschermen. Dat levert uiteindelijk niet alleen gezondheidswinst op, maar kan ook een forse vermindering van de zorgkosten als gevolg hebben.”
[Maastricht UMC+]