Rode peper in de strijd tegen het jojo-effect

chillipeperDe stof capsaïcine in chilipeper stimuleert vetverbranding tijdens dieet
Het toevoegen van een kleine portie Spaanse rode peper aan het dieet heeft een gunstig effect op het voorkomen van het jojo-effect. Daarnaast stimuleert het ook nog eens de vetverbranding tijdens het afvallen. Dit toont onderzoekster Pilou Janssens van het Maastricht UMC+ aan bij proefpersonen. Het onderzoek, onder leiding van Margriet Westerterp-Plantenga (professor voedselinname-regulatie bij de mens), werd recent gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift PLoS ONE.

Maar liefst vier op de tien vrouwen heeft last van een jojo-effect. Dat voortdurend afvallen en weer aankomen wordt veroorzaakt door een verschil in energiebalans tijdens en na het dieet. Tijdens het diëten wordt er namelijk minder energie geconsumeerd. Als gevolg wordt er ook minder energie verbrand. Het lichaam wordt zuiniger. Doordat er wel meer energie wordt gebruikt dan er wordt opgenomen valt men af. Wanneer iemand weer overstapt op een normaal eetpatroon en meer gaat eten is het lichaam nog altijd aangepast aan het verbranden van minder energie. Daardoor vliegen de kilo’s er weer terug aan. Maar de stof capsaïcine in rode peper kan dus helpen om dat te voorkomen.

Eten voor de wetenschap
Een aantal proefpersonen bracht voor het onderzoek viermaal 36 uur door in een zogeheten respiratiekamer, een volledig ingerichte ruimte waar diverse metingen in kunnen worden uitgevoerd. Zoals het monitoren van energiegebruik en vetverbranding. De proefpersonen kregen tijdens deze vier sessies te maken met verschillende eetpatronen: een normaal eetpatroon en een dieetpatroon met slechts driekwart van de normale energiewaarde. In beide situaties werd ook de toevoeging van ongeveer één gram rode peper (een halve theelepel) per maaltijd getest, gelijk aan ongeveer tweeëneenhalve milligram capsaïcine.

Extra zetje
Wat bleek nu? Het toevoegen van chilipeper aan het dieet zorgde ervoor dat het verschil in energiegebruik met een normaal eetpatroon (zonder rode peper) werd verkleind. Daardoor blijft tijdens het dieet het energiegebruik vrijwel op het oorspronkelijke niveau. Wanneer iemand weer terug zou gaan naar het normale eetpatroon wordt het jojo-effect dus afgeremd. Eveneens ging bij de proefpersonen de vetverbranding omhoog. Het toevoegen van één gram rode peper per maaltijd tijdens het dieet kan dus zelfs nog eens een extra zetje geven bij het afvallen.
[academisch ziekenhuis Maastricht]

Lichaamsvetpercentage kinderen beter vaststellen

overgewicht kind obesitasBIA, bio-impedantie analyse, is een methode om bij kinderen vanaf ongeveer vier jaar het lichaamsvetpercentage te bepalen. VUmc-onderzoeksgroep van Remy HiraSing en Teatske Altenburg keek naar verschillende BIA-apparaten. De onderzoekers concluderen dat de meeste apparaten niet betrouwbaar waren door meetfouten. Zij adviseren een internationale standaardisering in te stellen. De onderzoekers publiceerden afgelopen week in het gezaghebbende tijdschrift Obesity Reviews.

Voor het bepalen van de gezondheidsrisico’s van overgewicht en obesitas bij kinderen is vooral het lichaamsvetpercentage maatgevend. Veelal wordt hiervoor de BMI (Body Mass Index, gewicht/lengte2) gebruikt. Bij kinderen is de BMI niet altijd een correcte weerspiegeling van het lichaamsvetpercentage. Daarom is het bepalen van dit vetpercentage bij kinderen op een andere manier van groot belang. Onderzoekers willen voorkomen dat kinderen met verhoogd BMI maar geen verhoogd vetpercentage ten onrechte een probleem krijgen aangepraat.

In het VUmc-onderzoek wordt de kwaliteit van de BIA-uitkomsten vergeleken met de gouden standaard voor het meten van lichaamsvetpercentage. De onderzoekers keken naar verschillende soorten BIA-apparaten, waarvan er in de dagelijkse praktijk slechts twee bruikbaar zijn. Daarnaast worden ook verschillende formules toegepast om het lichaamsvetpercentage te schatten. Remy HiraSing:”Het is noodzakelijk om te komen tot internationale standaardisering zodat een beperkt aantal apparaten en formules wordt gebruikt. De BIA is een veelbelovende methode om overgewicht/obesitas bij kinderen te signaleren, maar nog niet geschikt voor algemene toepassing. De huidige signalering door de BMI kan worden voortgezet.”
[VUmc]

Grootste verleiding om ongezond te snacken is om 15.00uur

snoepVijf tips van Atkins voor een gezonder eetpatroon
Energiek en slank de zomer door? Voorkom dan de middagsnackverleiding, want 15:00 uur is hét moment op de dag dat het lichaam het meest snakt naar suikers en koolhydraten. Rond dit tijdstip gaan de meeste mensen de fout in, blijkt uit onderzoek van Het Nieuwe Atkins. Een lunch met koolhydraten en suikers, zoals een witte boterham met chocoladepasta, leidt een paar uur na de maaltijd weer tot het eten van ongezonde tussendoortjes. Het zorgt voor een schommelende bloedsuikerspiegel waardoor het lichaam trek krijgt in suikers en ‘snelle’, ongezonde koolhydraten. Met vijf aanpassingen in het dagelijks eetpatroon omzeil je de ’15:00 valkuil’.

Erica Slof, geaccrediteerde diëtiste: “Het eten van een koolhydraatrijke lunch, zoals witbrood en suikers, leidt gemakkelijk tot het eten van ongezonde snacks. De lunch lijkt misschien wel te vullen, maar meestal wil je onbewust een paar uur na de maaltijd weer iets zoets. Dit komt omdat je bloedsuiker steeds op en neer blijft gaan zonder dat je een écht voldaan gevoel hebt gekregen van de maaltijd. 15.00 uur is zo’n moeilijk moment en dan kiest men vaak voor de snelle, meestal ongezonde, snack. Je kunt deze cirkel doorbreken door andere, meer verzadigende tussendoortjes te nemen. Denk eens aan een stukje vis, een gekookt ei, een beker yoghurt of een avocado.”

Omzeil de valkuil van schommelende bloedsuikers
“Het voorkomen van deze valkuil is eenvoudig. Het is een kwestie van je energieniveau op peil houden met een laag koolhydraat voedingspatroon. Dit betekent dat je voldoende eiwitten, vetten en goede koolhydraten eet. Goede koolhydraten zijn vezels, fruit, noten, peulvruchten, groenten en volkoren producten. Lunch bijvoorbeeld met een salade met gerookte kip, noten, een gekookt ei, rauwkost en kaas. Doordat je nog steeds gevarieerd kunt eten en in verhouding meer eiwitten eet, is het lekker en gezond eten met een verzadigend gevoel. Hierdoor voel je je de hele dag energiek”, aldus Erica Slof.

De vijf tips van Erica Slof om de ‘15.00 uur snackverleiding’ te voorkomen:

  1. Vermijd zoveel mogelijk producten met suikers en witmeel – waaronder frisdranken, snoep, pasta en witbrood – deze veroorzaken een schommelende bloedsuikerspiegel (en energie!) waardoor je je moe en lusteloos voelt.
  2. Eet kleine maaltijden om de 3 tot 4 uur. Mensen voelen zich vaak moe en slaperig halverwege de middag als het glucoseniveau daalt en het energieniveau daarna volgt. Het regelmatig consumeren van maaltijden en snacks met een laag aantal koolhydraten helpt dit te voorkomen.
  3. Kies voor onbewerkte volkorenproducten. Naast de goede koolhydraten kun je denken aan vette vis, kip, rundvlees, eieren, noten en zuivel.
  4. Eet gezondere snacks. Dit zijn hapjes met een laag aantal koolhydraten (zoals Atkins-repen, een handje noten, een schaaltje rauwkost of een stukje vis). Houd deze gedurende de dag bij de hand om de ‘snoepverleiding’ om 15.00 uur te weerstaan en toch te genieten van een snack.
  5. Eet voldoende vetten. Vetarme producten of producten met 0% vet bevatten vaak toch veel suikers. Door voor vollere producten te kiezen heb je deze suikers niet nodig en heb je sneller een voller gevoel én minder behoefte aan tussendoortjes.

[Atkins]

Ouderen meer moeite met fysieke handelingen door vitamine D tekort

Ouderen die te weinig vitamine D binnenkrijgen, hebben vaker moeite met fysieke routinehandelingen, zoals opstaan uit een stoel en traplopen. Dit blijkt uit onderzoek van drs. Evelien Sohl en collega’s van VU medisch centrum, op 17 juli gepubliceerd in het Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.

Vitamine D speelt een cruciale rol bij het sterk maken en houden van botten en mogelijk spieren. Het lichaam maakt vitamine D aan onder invloed van zonneschijn, maar zo’n vijftig procent van de ouderen heeft een tekort aan de stof, schatten wetenschappers.

‘We zien dat ouderen die een tekort hebben aan vitamine D meer kans lopen om beperkt te worden in hun mobiliteit’, zegt drs. Evelien Sohl, onderzoeker van VU medisch centrum in Amsterdam. ‘Uit eerdere onderzoeken weten we dat mensen met beperkingen ook meer kans hebben om in een verpleeginrichting terecht te komen en dat ze ook een hogere kans op overlijden hebben.’

De conclusies volgen uit een onderzoek onder honderden Nederlandse ouderen onderdeel van de Longitudinal Aging Study Amsterdam. Door middel van bloedtests bepaalden de onderzoekers van hen het vitamine D-niveau. De proefpersonen beantwoordden vervolgens vragen over het uitvoeren van dagelijkse handelingen, zoals gaan zitten, opstaan uit een stoel, traplopen en een korte wandeling maken.

Hieruit bleek dat een lager vitamine D-niveau samenhangt met een grotere kans beperkt te zijn in minstens één van deze handelingen.

Lees verder op de website van het VUmc

3D-structuur biedt zicht op nieuwe diabetesmedicijnen

VU-wetenschapper brengt glucagonreceptor in kaart met computersimulaties
Wetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam, het Amerikaanse Scripps Research Institute en de Chinese Academie van de Wetenschappen hebben de driedimensionale structuur opgehelderd van de glucagonreceptor, een eiwit dat de bloedsuikerspiegel regelt. Computersimulaties van die structuur maken het mogelijk om op een efficiënte manier nieuwe medicijnen tegen diabetes type 2 te ontwikkelen. De resultaten zijn deze week verschenen in Nature.

Bloedsuikerspiegel stijgt door glucagon
VU-wetenschapper Chris de Graaf gebruikte computersimulaties en farmacologische kennis om driedimensionaal in kaart te brengen hoe het hormoon glucagon aan zijn receptor bindt. In het menselijk lichaam zitten glucagonreceptors in de lever. Als glucagon aan de receptor bindt krijgen de levercellen een signaal om glucose aan het bloed af te geven waardoor de bloedsuikerspiegel stijgt. Bij de behandeling van diabetes type 2 is het belangrijk om dit effect zo veel mogelijk tegen te gaan.

Nieuwe medicijnen tegen diabetes type 2
Met de computersimulaties kunnen de onderzoekers voorspellen welke moleculen aan de receptor binden en daarmee de plek van glucagon kunnen innemen. Voor de behandeling van diabetes type 2 moeten deze moleculen de werking van de receptor ‘afremmen’, zodat de levercellen geen glucose afgeven en de bloedsuikerspiegel laag blijft. Chris de Graaf: “Deze computersimulaties geven ons inzicht welke moleculen mogelijk binden aan de glucagonreceptor. Bovendien kunnen we die moleculen nog kleine aanpassingen geven, zodat ze nog beter aan de receptor binden. Zo zijn we in staat in het laboratorium een beter medicijn te ontwikkelen, nog voordat het bij mensen getest wordt.”
[Vrije Universiteit Amsterdam]

Meer zicht op verschillen tussen fysiotherapeuten

kwaliteitZorgverzekeraars krijgen steeds meer inzicht in verschillen tussen aanbieders in de bewegingszorg: fysiotherapeuten, oefentherapeuten, ergotherapeuten en podotherapeuten. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) vindt dat verzekeraars met dit inzicht nog meer onderscheid kunnen maken in de contracten die zij sluiten met zorgaanbieders en ook duidelijker kunnen zijn naar hun verzekerden over de verschillen in bijvoorbeeld kwaliteit en doelmatigheid.

In de marktscan bewegingszorg beschrijft de NZa de stand van zaken in de eerstelijnszorg door fysiotherapeuten, oefentherapeuten, ergotherapeuten en podotherapeuten. Opvallend is dat de tarieven in deze zorgsector, waar al jaren vrije prijzen gelden, stabiel blijven.
Dit komt doordat nagenoeg alle zorgaanbieders in deze sector een contract sluiten met een zorgverzekeraar, die vervolgens grip kan houden op de prijs én de kwaliteit van de geboden zorg.

Zo zijn er zorgverzekeraars die fysiotherapeuten hogere tarieven bieden als zij extra service of betere kwaliteit van zorg leveren. Bijvoorbeeld als zij ruimere openingstijden hebben, of goed met andere disciplines samenwerken. Deze differentiatie is een goede zaak, vindt de NZa. Doordat zorgverzekeraars hun eigen keuze maken wat ze een aantrekkelijk pakket aan zorg vinden voor hun verzekerden, worden de verschillen tussen polissen en daarmee de keuzevrijheid van verzekerden groter. Het zou nog beter zijn als de zorgverzekeraars de informatie over de verschillen die zij zien ook delen met hun verzekerden, zodat zij een weloverwogen keuze kunnen maken voor een bepaalde zorgaanbieder.

Kijk voor meer informatie en de marktscan (pdf) op de website van NZa.

Subsidie voor eetonderzoek

GezondheidMaastrichtse wetenschappers krijgen NWO-subsidies voor eetonderzoek
Prof. dr. Anita Jansen (samen met dr. Anne Roefs) en dr. Rob Markus van de Faculty of Psychology and Neuroscience van de Universiteit Maastricht hebben ieder een NWO-subsidie toegekend gekregen binnen het nieuwe onderzoeksprogramma Food, Cognition and Behaviour. Het programma gaat over gezonde keuzes en gezond eetgedrag, en over effecten van voeding op cognitieve gezondheid. In totaal is aan vijf onderzoeksprojecten een subsidie toegekend, met een totaalbedrag van 3,7 miljoen euro.

Het voorstel van Jansen en Roefs, dat past binnen het Eatwell-project, heet ‘ Once you pop, you just can’t stop: how mindset rules biology and makes you eat. The effects of manipulated control cognitions on brain activation, gut hormones, desire to eat and consumption.’ ‘Als ik daar eenmaal wat van eet, dan kan ik er niet meer van afblijven’. Het is een overtuiging die mensen vaak hebben in de huidige maatschappij met een overdaad aan lekkere snacks. In dit project wordt onderzocht of het hebben van zo’n gedachte (mindset) ertoe kan leiden dat biologische mechanismen zich gaan gedragen zoals je denkt, dus alsof ze nog niet genoeg gegeten hebben. Verandering van gedachten en overtuigingen kan dan helpen om onmatig eten tegen te gaan of om het eten van gezond voedsel juist te stimuleren.

Veel mensen gaan overeten onder stress en de afgelopen 25 jaar is dit ‘emotioneel overeten’ flink toegenomen. In het onderzoeksproject van Markus, getiteld ‘Gene by Cognition influences on emotional eating: a moderating role for ruminative thinking?’ wordt een nieuw model getoetst waarbij verondersteld wordt dat de combinatie van genetische en cognitieve stressgevoeligheid mensen gevoeliger maakt voor de emotioneel belonende waarde van lekkere snacks, dus voor emotioneel overeten.

Het programma Food, Cognition and Behaviour is een gezamenlijk initiatief van het Nationaal Initiatief Hersenen en Cognitie, de NWO-gebieden Maatschappij- en Gedragswetenschappen en Aard- en Levenswetenschappen en ZonMw. Dit najaar wordt een tweede ronde gelanceerd.
[Maastricht University]

Overal je eetdagboek bijhouden met nieuwe app Mijn Eetmeter

Mijn Eetmeter App - VoedingscentrumAl 200.000 mensen werken aan hun eetpatroon via Mijn Eetmeter op MijnVoedingscentrum.nl. Vanaf nu is dat nog gemakkelijker, want met de nieuwe app Mijn Eetmeter heb je geen computer nodig, maar werk je overal je gegevens bij via je smartphone.

De Mijn Eetmeter app geeft persoonlijke voedingsadviezen, gebaseerd op leeftijd, gewicht, geslacht en bewegingsniveau. Zet alles wat je eet in de app en je ziet meteen of je niet te veel calorieën eet, en of je wel alle voedingsstoffen binnenkrijgt volgens de Schijf van Vijf. Je krijgt grip op je gewicht met de ingebouwde BMI-meter.

Betrouwbaar en uitgebreid
Mijn Eetmeter app geeft inzicht in 25 verschillende voedingsstoffen: van vitamines en mineralen, tot vetten en koolhydraten. Alle gegevens komen uit de Levenmiddelendatabank (LeDa) van het Voedingscentrum en RIVM. Hiermee ben je altijd verzekerd van de meest betrouwbare gegevens over je voeding. De gratis app is een onderdeel van de tools op Mijn Voedingscentrum. Gebruikers kunnen ook offline gegevens invoeren, zo gauw er weer een internetverbinding is, worden alle gegevens gesynchroniseerd.

Download de Mijn Eetmeter app in de Apple App Store. De Android-versie van de app zal binnenkort verschijnen.
[MijnVoedingscentrum.nl]