Onderzoek onder families met verhoogd risico op borst- en eierstokkanker ook in Noord-Nederland

borstkankerAls borstkanker of eierstokkanker veel voorkomt in je familie, hangen ingrijpende beslissingen over preventieve operaties aan borsten of eierstokken af van goed advies over hoe hoog het risico op kanker precies is. Vooralsnog is echter onduidelijk waarom sommige vrouwen een hoog en andere een veel lager risico lopen. Hiervoor is veel meer informatie nodig, niet alleen over de erfelijke oorzaken, zoals veranderingen (mutaties) in bepaalde genen, maar ook over leefgewoonten. Daarom is de Hebon-studie opgezet, een grootschalig onderzoek onder families met een verhoogd risico op borst- en eierstokkanker.

In de regio Noord-Nederland ontvangen circa 4.000 vrouwen (en 900 mannen) die in de afgelopen jaren bij de afdeling Genetica van het UMCG zijn geweest, de komende tijd een uitnodiging om deel te nemen. In heel Nederland zullen 30.000 vrouwen en 6.000 mannen voor de studie worden benaderd.

Leden van families waarin veel borst- en eierstokkanker voorkomt, kunnen zich sinds midden jaren negentig laten testen door middel van DNA-onderzoek. Veranderingen (mutaties) in de zogenaamde BRCA1- en BRCA2-genen worden echter maar in een klein deel van de families gevonden. Onderzoeker Matti Rookus van NKI/AvL: “Met de Hebon-studie proberen we de kennis over erfelijke oorzaken te vergroten, waardoor in de toekomst niet alleen de BRCA1/2-families, maar ook andere belaste families goed geïnformeerd kunnen worden.”

Lees verder op de website van het UMCG.

Link tussen overgewicht en artrose verhelderd

overgewicht buikvetVetweefsel verandert de hoeveelheden adipokinen in het lichaam, die weer effect hebben op het beloop van artrose. Dat blijkt uit onderzoek van Erlangga Yusuf die hier op 16 januari aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) op promoveerde.

Mensen met overgewicht lopen meer kans op artrose, ook wel gewrichtslijtage genoemd. Gedacht werd dat de extra kilo’s voor mechanische schade zorgen, maar mensen met overgewicht hebben niet alleen vaker artrose in hun knie- en heupgewrichten, ook de gewrichten in hun handen zijn vaker aangedaan.

Interessant effect
Een ontdekking van promovendus Erlangga Yusuf werpt nieuw licht op de link tussen overgewicht en artrose. Vetweefsel produceert stoffen, adipokinen. Yusuf bestudeerde drie van de ongeveer vijftig soorten adipokinen bij mensen met artrose. Hij ontdekte bij een van de drie bestudeerde adipokinen, adiponectine, een interessant effect. “Hoewel adipokinen door het vetweefsel worden gemaakt blijken mensen met overgewicht juist minder adiponectine te hebben. En hoe minder adiponectine mensen hadden, hoe ernstiger hun artose zes jaar na de meting bleek te zijn. Dat zou een verklaring kunnen zijn voor het feit dat mensen met overgewicht vaker artrose in hun handen hebben”, aldus Erlangga Yusuf.

Nieuw paradigma
Adiponectine komt via de bloedbaan in de gewrichten terecht. Er waren al aanwijzingen dat deze stof de afbraak van kraakbeen remt en de vorming ervan stimuleert, wat gunstig is bij het tegengaan van artrose. Yusuf laat nu zien dat er een verband is tussen weinig adiponectine en een snellere voortschrijding van de artrose. “Onze studies versterken het nieuwe paradigma dat artrose niet simpelweg door toename van gewrichtsslijtage door overgewicht wordt veroorzaakt. We kunnen overgewicht op populatieniveau niet bestrijden, maar mogelijk kunnen we in de toekomst artrose behandelen bij mensen met overgewicht door de effecten van adipokinen te beïnvloeden”, aldus Erlangga Yusuf.
[LUMC]

Mogelijkheden voor gemeenten om sport en bewegen te stimuleren gebundeld

overgewicht dieetOngeveer 42% van de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder voldoet niet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Mensen die meer bewegen, hebben minder kans op gezondheidsklachten, komen hun huis meer uit en hebben meer sociale contacten. Gemeenten en lokale partners kunnen samen effectief werken aan het stimuleren van sport en bewegen. Om die reden is het nieuwe thema ‘Sport en bewegen’ aan de Handreiking Gezonde Gemeente toegevoegd. De handreiking helpt bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van gemeentelijk gezondheidsbeleid. Het themadeel Sport en Bewegen is geschreven door NISB in samenwerking met het RIVM Centrum Gezond Leven en verschillende landelijke en lokale partners.

Zo’n 6% van het aantal sterfgevallen in Nederland is het gevolg van onvoldoende bewegen. Regelmatige lichamelijke activiteit bevordert de kwaliteit van leven en heeft verschillende gezondheidsvoordelen. Het bevordert de conditie van hart en longen en heeft een gunstige invloed op chronische aandoeningen als coronaire hartziekten, diabetes en depressie. Het nieuwe thema Sport en Bewegen geeft gemeenten en professionals een overzicht van de mogelijkheden voor het uitwerken van beleid en uitvoering rond sport en bewegen. Zo vinden zij in de handreiking cijfers om beleid mee te onderbouwen en bronnen om lokaal de kansen om sport en bewegen te stimuleren in kaart te brengen. Daarnaast biedt de handreiking informatie, tips, praktijk- voorbeelden en instrumenten over bijvoorbeeld het inrichten van een beweegvriendelijke omgeving, samenwerken met lokale partners en financieringsmogelijkheden. Tevens is verband gelegd met andere gezondheidsthema’s, zoals preventie van overgewicht en sportblessures.
[RIVM]

Kinderen met overgewicht trainen met MVV-spelers

overgewicht kind obesitasKinderen met overgewicht weer met plezier laten bewegen onder leiding van voetballers van het eerste elftal van MVV. Dat is in grote lijnen de opzet van het pilotproject Overgewicht Buitenspel, dat op 16 januari van start is gegaan. Het betreft een gezamenlijk initiatief van het azM / Maastricht UMC+ en MVV Maastricht.

Overgewicht en ernstig overgewicht (obesitas) vormen in toenemende mate een probleem, ook bij kinderen. Van de jongeren onder de 21 jaar heeft 14 % overgewicht en 2 % obesitas. Binnen een straal van 15 kilometer rond Maastricht wonen naar schatting 5000 kinderen met overgewicht en 1000 met obesitas. De gevolgen zijn desastreus. Als gevolg van het overgewicht respectievelijk de obesitas kunnen zich tal van chronische ziektes ontwikkelen. Bovendien hebben kinderen met overgewicht vaak last van pesterijen, hebben ze een laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen.

COACH
Om aan deze problemen iets te doen, heeft kinderarts dr. Anita Vreugdenhil van het azM / Maastricht UMC+ in 2010 het Centrum voor Kinderen en Jong Volwassenen met Overgewicht (COACH: Center for Overweight Adolescent and Childeren’s Healthcare) opgericht. Doel daarvan is de zorg voor kinderen en jongvolwassenen met overgewicht te concentreren. Multidisciplinaire aanpak, permanente leefstijlverandering, gezond eten en meer bewegen zijn daarbij de sleutelwoorden. Inmiddels zijn 165 kinderen en adolescenten in het programma van kinderarts Vreugdenhil opgenomen.

Buddy
MVV ondersteunt het COACH-project van harte en wil er vanuit haar maatschappelijke verantwoordelijkheid een actieve rol in spelen. MVV-voorzitter Paul Rinkens: “Profvoetballers zijn voor de kinderen de perfecte inspirators. Het is natuurlijk veel cooler om tips en ideëen van MVV-spelers te kringen dan van een dokter.” De MVV-spelers Tom van Hyfte en Lance Voorjans zullen als buddy gaan optreden en wekelijks met de kinderen in de buurt van het stadion trainen. Fun staat daarbij voorop. De kinderen moeten weer plezier krijgen in het bewegen en sporten. Maar deelname is ook weer niet vrijblijvend. Er worden duidelijke afspraken gemaakt met kind (en ouders) en die afspraken worden in een heus contract vastgelegd. Indien de pilot succesvol blijkt, zullen ook de andere kinderen binnen het COACH-programma worden uitgenodigd om mee te doen.

Cruyff-courts
Als de eerste fase in de beschermde MVV-omgeving afgerond is, en de kinderen het nodige zelfvertrouwen hebben gewonnen, wordt de stap naar buiten gezet, naar de twee Cruyff-courts in Maastricht. In deze fase gaan alle selectiespelers van MVV een rol spelen in het project. Tijdens de begeleide trainingen worden de kinderen gestimuleerd om ook zelfstandig te gaan sporten of om lid te worden van een voetbalclub of een andere sportclub.

Kick-off meeting
De aftrap van het pilotproject Overgewicht Buitenspel vond op 16 januari plaats in het MVV-stadion. Voor de kinderen was er een leuk programma opgezet, met een wedstrijdje tegen enkele MVV-spelers en een rondleiding annex speurtocht. Voor de genodigden was er een presentatie van het project door kinderarts Vreugdenhil en MVV-voorzitter Rinkens, een “persconferentie” met kinderen in de hoofdrol, een zogenaamd World Café en een netwerkborrel ter afsluiting.
[Academisch Ziekenhuis Maastricht]

De kwaliteit van het drinkwater in Nederland in 2011

waterflesHet drinkwater in Nederland was in 2011 van goede kwaliteit. Bij 19 procent van de productielocaties is een norm overschreden. In geen geval vormde dat een bedreiging voor de volksgezondheid. Dit blijkt uit het jaarrapport ‘De drinkwaterkwaliteit in Nederland in 2011′ dat RIVM in opdracht van de Inspectie Leefomgeving en Transport heeft opgesteld. In dit rapport worden de resultaten van de meetprogramma’s van de drinkwaterbedrijven op hoofdlijnen weergegeven. Zij leefden de wettelijke voorschriften voor de controle op de drinkwaterkwaliteit goed na.

De Inspectie Leefomgeving en Transport is verantwoordelijk voor de handhaving van de Drinkwaterwet, waarin normen zijn opgesteld voor de aanwezigheid van micro-organismen en chemische stoffen in het drinkwater. De Inspectie is verplicht de resultaten te rapporteren aan de Minister en het parlement. Het RIVM beheert de gegevens en stelt het rapport op.

Het aantal drinkwaterpompstations (39 = 19 procent) waar in 2011 een norm is overschreden, is drie procentpunt hoger ten opzichte van 2010. Een groot deel van de normoverschrijdingen was eenmalig en betrof stoffen, gerelateerd aan de bedrijfsvoering, die geen betekenis hebben voor de volksgezondheid. Het gaat dan om overschrijdingen van bijvoorbeeld troebeling, ijzer en mangaan.

De norm voor bestrijdingsmiddelen is in het drinkwater ‘af pompstation’ voor twee stoffen elk op één pompstation overschreden. Bij twee drinkwaterpompstations zijn indicatoren voor besmetting met pathogene micro-organismen aangetoond. In het distributienet zijn deze indicatoren in veertien aangetoond. In alle gevallen was de aanwezigheid van deze bacteriën van korte duur en gaf geen aanleiding tot gezondheidsproblemen. De aanwezigheid van legionellabacteriën wordt getoetst als het drinkwater het pompstation verlaat en in de distributiegebieden. In monsters drinkwater dat het pompstation verlaat zijn de legionellabacteriën niet aangetoond maar wel op 24 locaties in het distributienet. Het is mogelijk dat tijdens werkzaamheden aan het distributienet het drinkwater met bacteriën besmet kan raken. In 90 gevallen is de bewoners van de nabijgelegen woningen geadviseerd het drinkwater voor gebruik te koken.

Bekijk het rapport op de website van het RIVM.

Hepatitis B? Doe de test!

Wist je dat Hepatitis B niet alleen overgedragen hoeft te worden tijdens geslachtsgemeenschap? Het kan namelijk ook worden overgegeven van ouders op kinderen. Daarnaast hoef je niet eens door te hebben dat je het virus bij je draagt. Het is daarom erg belangrijk om je te laten testen, om verdere transmissie van het virus te voorkomen.

Nadia, projectleidster van Big SiS, gaat in gesprek met 4 jonge Turkse en Marokkaanse meiden over Hepatitis B. Zij bespreekt hoe het virus overgedragen kan worden en ook het taboe dat er omheen hangt. Ben jij benieuwd naar dit gesprek? Bekijk dan nu de video!

Video niet meer beschikbaar

Bekijk het overzicht van alle WebTV afleveringen

Zelfmeten van trombose

Als je vaak naar de trombosedienst moet om je bloedwaardes te meten kan dit veel impact hebben op je leven. Zelf je waardes meten kan dan een uitkomst bieden. Het zorgt voor meer vrijheid en minder patiënt gevoel. Helemaal als je houdt van bijvoorbeeld van reizen, sporten of uitgaan en midden in het leven staat, dan is zelfmeten een goede uitkomst!

Anneke vertelt in deze video over haar ervaring met het zelfmeten en hoe zij haar leven inricht naast het feit dat zij hartritmestoornissen heeft. Beatriz is zelfmeettrainer, zij vertelt over trombose en legt uit wat er allemaal komt kijken bij zelfmeten. Wil jij meer weten over trombose en zelfmeten? Bekijk dan nu de video!

Deze WebTV aflevering is helaas niet meer beschikbaar

Miljoen subsidie voor UMCG-onderzoek naar diabetes

zorg ehealthUMCG-onderzoeker Paul de Vos gaat onderzoek doen naar de eilandjes van Langerhans voor de behandeling van diabetes type I. Hij heeft hiervoor een miljoen dollar subsidie ontvangen van het Amerikaanse diabetesfonds, de Juvenile Diabetes Research Foundation.

De Vos gaat onderzoeken welke factoren een rol spelen bij de overleving van eilandjes van Langerhans die verpakt worden in materialen die beschermen tegen de afweerreacties in het menselijk lichaam. De eilandjes van Langerhans bevinden zich in de alvleesklier en bevatten cellen die zorgen voor de productie van insuline. Bij mensen met diabetes type 1 vernietigt het eigen afweersysteem deze cellen, waardoor er functieverlies optreedt en het lichaam geen insuline meer aanmaakt.

Verpakken
Een mogelijke behandeling om diabetes type 1 te genezen, is transplantatie van de eilandjes van Langerhans in kapsels die beschermen tegen effecten van het afweersysteem. Het ‘isoleren’ van eilandjes van Langerhans uit de alvleesklier is een bewerkelijk proces en bovendien sterven veel donorcellen na transplantatie in het lichaam. Door de eilandjes te verpakken in een speciaal materiaal kan een goede barrière worden gevormd tegen afweercellen, zodat deze de eilandjes – afkomstig van een donor – niet kunnen vernietigen.

Samen met onderzoekers van de universiteit van Californië gaat De Vos onderzoeken aan welke voorwaarden geïsoleerde eilandjes van Langerhans moeten voldoen om functieverlies na transplantatie te voorkomen. Dit preklinisch onderzoek moet leiden tot aanbevelingen voor het optimaal verpakken van de eilandjes van Langerhans om ze te beschermen tegen het menselijk immuunsysteem.
[UMCG]