COPD-patiënten hebben te veel buikvet

overgewicht manOnderzoek door het Maastrichtse onderzoeksinstituut NUTRIM heeft aangetoond dat patiënten met chronisch obstructieve longziekten (COPD) te veel buikvet hebben, zelfs patiënten die geen (zwaar) overgewicht hebben. Dit onderzoek werd op 18 juli 2012 online gepubliceerd in het internationale wetenschappelijke tijdschrift American Journal of Clinical Nutrition.

Het is alom bekend dat een verhoogde vetmassa, en dan vooral vetmassa in de buik, het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Vetcellen slaan niet alleen energie op, maar scheiden ook ontstekingsstoffen uit in het bloed. Een chronisch verhoogde ontstekingsactiviteit in het bloed komt vaak voor bij COPD, maar tot nu toe was de oorzaak onbekend.

Nederland telt ongeveer 350.000 patiënten met COPD, en met name het aantal patiënten met milde COPD toont een verontrustende stijging. COPD komt vooral voor bij ouderen; roken is de belangrijkste oorzaak. Patiënten met COPD hebben een verhoogd sterfterisico, waarbij het merendeel van de patiënten met milde COPD niet overlijdt door de longaandoening zelf, maar door hart- en vaatziekten.

Zorgprogramma’s
Onder de vlag van Top Institute Pharma hebben Maastrichtse NUTRIM-onderzoekers in samenwerking met het Amerikaanse National Institute on Aging ontdekkingen gedaan die bijdragen aan de ontwikkeling van zorgprogramma’s, gericht op het verminderen van het risico op hart- en vaatziekten bij COPD-patiënten. In het Amerikaanse bevolkingsonderzoek onder ouderen, genaamd Health, Aging and Body Composition Study, werden patiënten met milde COPD vergeleken met personen zonder COPD met een vergelijkbaar rookpatroon. De groepen hadden hetzelfde lichaamsgewicht en lichaamsvetpercentage. Echter, op een scan was te zien dat de patiënten met COPD te veel vetweefsel in hun buik hadden. Tevens hadden de patiënten met COPD een hogere ontstekingsactiviteit in het bloed.

Ongezonde leefstijl
Mensen met COPD blijken veelal een ongezonde leefstijl te hebben. Ze zijn lichamelijk minder actief en hebben tevens een ongezond voedingspatroon (veel vetten en weinig groente en fruit). De onderzoekers raden mensen met COPD aan om niet alleen te stoppen met roken en in beweging te blijven, maar ook een gezond voedingspatroon na te streven.
[Academisch Ziekenhuis Maastricht]

Dikke kinderen hebben sterk verhoogd risico op hart- en vaatziekten

overgewicht kind obesitasTweederde van de kinderen met ernstige obesitas heeft één of meer risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Zelfs jonge kinderen tussen de twee en twaalf jaar heeft één of meer risicofactoren. Zo blijkt uit een studie van sociale geneeskunde van VUmc uitgevoerd onder Nederlandse kinderartsen.

Ernstige obesitas bij kinderen is vergelijkbaar met een volwassene met een BMI > 35 kg/m2. De studie wijst uit dat verhoogde bloeddruk de meest frequente (56%) risicofactor voor hart- en vaatziekten bij dikke kinderen is. Verder heeft de helft van de kinderen een hoog cholesterolgehalte in het bloed. Bij één op de zeven werd een verhoogde bloedsuiker gevonden en 0,7% had al ‘ouderdomssuikerziekte’. Opvallend was dat ook de jongste kinderen (van twaalf jaar en jonger) in 62% van alle gevallen risicofactoren voor hart- en vaatziekten hadden.

Het hoge percentage dikke kinderen met risicofactoren voor hart- en vaatziekten onderstreept het belang van preventie van overgewicht en het toepassen van richtlijnen voor zo vroeg mogelijk begeleiden en behandelen van kinderen met overgewicht. Zo kan de latere kans op hart- en vaatziekten worden verminderd.

De studie is uitgevoerd onder Nederlandse kinderartsen aangesloten bij het Nederlands Signalerings Centrum Kindergeneeskunde van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. De kinderartsen hebben bij alle kinderen met ernstige obesitas die de polikliniek van 2005 tot 2007 bezochten, geïnventariseerd of zij risicofactoren voor hart – en vaatziekten hadden.

De studie is gepubliceerd in het vooraanstaande Engelse kindergeneeskundig tijdschrift ‘Archives of Disease in Childhood’.
[VU Medisch Centrum]

Screening op diabetes op het Milan festival 2012

Milan FestivalIn het weekend van vrijdag 27 juli tot en met zondag 29 juli zal in het Zuiderpark in Den Haag voor de 5e keer op rij een grootschalige diabetesscreening plaatsvinden. Op het zogenaamde ‘Gezondheidsplein’ van het Milan Festival biedt diabetesmedicatiefabrikant “Eli Lilly” een gratis test op diabetes mellitus (suikerziekte) aan. Bij het Milan festival, het grootste hindoestaanse openluchtfestival van Europa, worden 70.000 tot 80.000 bezoekers verwacht.

Juist tijdens dit festival is zo’n diabetescheck heel zinvol, aldus de artsen van de Stich-ting Geneeskundig Genootschap Den Haag (een stichting van o.a. hindoestaanse artsen en apothekers die zich inzetten voor de hindoestaanse gemeenschap en dus ook voor deze diabetesscreening): “Diabetes komt namelijk bij hindoestaanse Surinamers 6 tot 8 keer vaker voor dan bij Nederlanders en bij mensen van Turkse, Marokkaanse en ove-rig-Surinaamse afkomst 3 tot 6 keer vaker”.

Eli Lilly is een farmaceutisch bedrijf dat geneesmiddelen ontwikkelt voor onder andere de behandeling van diabetes. Naast het ontwikkelen van medicijnen stopt Lilly ook veel energie in de preventie van diabetes. Het Milan Festival sluit precies aan bij de visie die Lilly heeft op gezondheid en ziekte. Een langer en gezonder leven wordt bereikt door het bevorderen van gezonde leefgewoonten en een gerichte preventie en adequate behandeling van ziekten. In het kader van diabetes type 2 is er gedurende alle dagen op het gezondheidsplein een stand aanwezig met algemene informatie over diabetes, de oorzaken, risico’s, gevolgen en behandelingen en de mogelijkheid om zich gratis te laten testen.

Op het gezondheidsplein zullen de vrijwilligers van de Diabetesvereniging Nederland, regio Haaglanden, zorg dragen voor de bloedglucosemetingen. Naast de bloeddruk en de Body Mass Index (BMI verhouding gewicht versus lengte) zal dit jaar ook het vetge-halte van de bezoekers gemeten worden onder supervisie van de artsen van de “Stich-ting Geneeskundig Genootschap Den Haag” en diabetesverpleegkundigen Carla Autar, Agnes Staalleker, Shalinie Rai, Chandra Bansie.

Bezoekers kunnen zich op vrijdag 27 juli (17.00 tot 23.00 uur), op zaterdag 28 juli (15.00 tot 23.00 uur) en zondag 29 juli (14.00 tot 23.00 uur) gratis laten testen. Bezoekers die na deze test een verhoogd diabetesrisicoprofiel lijken te hebben, worden doorverwezen naar hun eigen huisarts. Er worden geen behandeladviezen gegeven, wel krijgen de bezoekers informatie mee over de ziekte diabetes en over leven met diabetes.

De door het farmaceutisch bedrijf Eli Lilly georganiseerde diabetesscreening is opgezet in samenwerking met de Diabetesvereniging Nederland, Florence Zorg, Diabeteszorg Haaglanden, Medisch Centrum de Rubenshoek, MCH Westeinde en de Stichting Geneeskundig Genootschap Den Haag.

Lilly startte eerder onder andere het zelfmanagement zorgprogramma “Conversation Maps” om groepseducatie ook voor diabetespatiënten mogelijk te maken.

Bezoek de website van het Milan Festival

Heup- of knieoperatie verhoogt risico op hartaanval

knieEen heup- of knieoperatie verhoogt het risico op een hartaanval aanzienlijk in de eerste twee weken na de ingreep. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht. De onderzoekers publiceren hun resultaten deze maand in het Amerikaanse tijdschrift Archives of Internal Medicine.

De Utrechtse onderzoekers keken naar gegevens van ongeveer 380.000 Deense patiënten. Het risico op een hartaanval in de eerste twee weken blijkt 25 keer zo hoog te zijn na een heupoperatie en 31 keer na een knieoperatie.

Vooral in de eerste twee weken na de operatie is het risico op een hartaanval verhoogd, met name bij patiënten ouder dan 60 jaar. Eerdere studies lieten zien dat dit voornamelijk komt door directe effecten van de operatie zelf (zoals bloedverlies en een extra belasting van het hart), maar ook door de stressvolle periode rondom zo’n drastische ingreep.

Hartaanval voorkomen
“De resultaten van onze studie benadrukken dat er meer gedaan moet worden om een hartaanval na heup- en knieoperaties te voorkomen”, zegt Arief Lalmohamed, farmaco-epidemioloog bij de Universiteit Utrecht. “Mogelijk kunnen bepaalde hartmedicijnen in lage doseringen worden ingezet bij patiënten met een hoog risico, zoals gesuggereerd door een eerdere studie. Dit moet echter met zorg worden gedaan. Dergelijke medicijnen dragen namelijk ook aanzienlijke risico’s met zich mee bij patiënten die een operatie ondergaan. Het is daarom belangrijk om het risico bij deze patiënten vooraf goed in te schatten en te managen.”

Artrose
Ongeveer 50.000 Nederlandse patiënten kregen in 2011 een nieuwe heup of knie. Het is een effectieve ingreep, die voornamelijk ingezet wordt bij artrose (gewrichtsslijtage). Ruim 800.000 Nederlandse patiënten lijden momenteel aan artrose. Deze aandoening leidt vaak tot hevige pijn, ernstige beperkingen en een verslechterde kwaliteit van het leven. Heup- en knieprothesen verminderen deze klachten effectief, maar kunnen ook gepaard gaan met ernstige complicaties.
[Universiteit Utrecht]

Complete behandeling tegen overgewicht in het nieuwe Obesitascentrum van het Catharina Ziekenhuis

catharina ziekenhuisMensen met extreem overgewicht (obesitas) kunnen sinds kort voor de complete behandeling op één locatie terecht; in het nieuwe Obesitascentrum van het Catharina Ziekenhuis. Hier werken de chirurgen, maag-darm-leverartsen, psychologen, diëtisten, fysiotherapeuten en verpleegkundig specialisten nauw samen. Heel prettig voor de patiënten.

Wat betreft het aantal operaties stond het Obesitascentrum al in de top 3 van Nederland. Nieuw is dat het Catharina Ziekenhuis het hele traject zelf uitvoert: van de screening van patiënten tot en met de nazorg. In totaal een traject van vijf jaar. Patiënten hebben één contactpersoon die samenwerkt met alle andere zorgverleners. “Voor onze patiënten is dit heel prettig”, zegt bariatrisch chirurg Simon Nienhuijs. “Eén voordeur, één traject.”
[Catharina Ziekenhuis]

Is A Body Shape Index (ABSI) de nieuwe methode om overgewicht en risico’s te berekenen?

overgewichtEr is een nieuwe methode om overgewicht te berekenen: A Body Shape Index (ABSI). De formule achter A Body Shape Index combineert het BMI met de buikomvang. ABSI zou daarom een betere voorspeller van eventueel overlijden als gevolg van overgewicht zijn, dan BMI en buikomvang op zich zelf.

De onderzoekers van het City College of New York bestudeerden de gegevens van 14.000 volwassenen die onderdeel uitmaakten van de National Health and Nutrition Examination Survey. De vorm van het lichaam, zoals gemeten door ABSI, lijkt een aanzienlijke risicofactor voor vroegtijdige sterfte in de algemene bevolking. ABSI drukt de verhoogde risico van de hoge buiktomtrek in een handige vorm die complementair is aan BMI en andere bekende risicofactoren.

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in PLoS ONE.

Vierdaagse goed en gezond voor diabeten

diabetesMensen met diabetes zijn goed in staat een zware prestatie te leveren. Dat blijkt uit het Vierdaagse onderzoek van Maria Hopman en haar team (een samenwerking tussen het UMC St Radboud, Diabetesfonds en VGZ) onder diabeten die de Vierdaagse wandelen.

Schommelingen bloedsuikerspiegel
Onder de relatief ideale wandelomstandigheden lieten wandelaars met en zonder diabetes vergelijkbare reacties zien in hartslagstijging (zwaarte van de inspanning), in lichaamstemperatuur en in vochtbalans. Ook wandeltempo en finishtijden verschilden niet tussen de groepen. Wel lieten de wandelaars met diabetes meer schommelingen zien in hun bloedsuikerspiegels tijdens het wandelen.

Van de 65 gestarte diabeten zijn er 4 uitgevallen, waarvan 3 vanwege het bewegingsapparaat en 1 door ontregelde suikerhuishouding. Van de 35 controles vielen er 2 uit. De uitval was iets groter onder de debutanten dan onder de wandelaars die al vaker de Vierdaagse gelopen hadden. Deze uitval is geheel in overeenstemming met de uitval in het hele vierdaagse legioen.

Lees verder op de website van het UMC St Radboud.

Scheper Ziekenhuis leert jongeren diabetes hanteren

kinderen ziekenhuisHulp bij overgang van kinder- naar volwassenengeneeskunde
Het Scheper Ziekenhuis is gestart met een werkwijze die de overgang van jongeren met diabetes van de kinder- naar de volwassenengeneeskunde soepel laat verlopen. In de praktijk blijkt namelijk regelmatig dat jongeren niet goed zijn voorbereid op de overstap naar de volwassen vorm van hulpverlening. Gevolg is dat zij minder of niet meer op controle komen. De kinderartsen, internisten, diabetesverpleegkundigen, psychologen en diëtisten van het Emmense ziekenhuis bereiden jongeren daarom voor op en bieden ondersteuning bij het leren hanteren van hun chronische aandoening.

Het voorbereidingsproces start zodra de jongere de lagere school verlaat. Hij komt vanaf dat moment voor een deel alleen, dus zonder ouder, op consult bij de kinderarts of de kinderdiabetesverpleegkundige. Rond het vijftiende levensjaar ontvangt de jongere een uitnodiging voor de adolescentiepoli: een speciale polikliniek waarbij in groepsverband gesproken wordt over onderwerpen die voor jongeren met diabetes belangrijk zijn. De gesprekken gaan bijvoorbeeld over seksualiteit en zwangerschap, roken, alcohol en drugs en over complicaties door diabetes. Ook praktische zaken zoals rijbewijs en verzekeringen komen aan de orde. Tijdens de bijeenkomsten kan de jongere kennismaken met de internist en de diabetesverpleegkundige van de volwassenenzorg. Als de jongere er aan toe is, meestal wanneer hij tussen de 18 en 24 jaar oud is, wordt de overstap naar de volwassenenzorg gemaakt.

Diabetes
Diabetes mellitus is een aandoening waarbij door een tekort aan het hormoon insuline de hoeveelheid suiker in het bloed te hoog is. Jaarlijks behandelt de polikliniek Kindergeneeskunde van het Scheper Ziekenhuis zo’n zeventig kinderen en jongeren met diabetes. Het ziekenhuis maakt deel uit van samenwerkingsverband Diabij, een samenwerkingsverband van ziekenhuizen in Drenthe en Noord-Overijssel voor kinderen met diabetes.
[Scheper Ziekenhuis]