Gelderlanders sportief maar niet altijd gezond

Gelderse Sportmonitor 2011In Gelderland sport 76 procent van de inwoners minimaal één keer per maand. Het percentage ligt hiermee hoger dan het landelijke gemiddelde dat op 66 procent ligt. Dit blijkt uit de Gelderse Sportmonitor, een onderzoek naar het sportgedrag van inwoners van Gelderland. De Gelderse Sportmonitor is opgesteld door de Gelderse Sport Federatie en Spectrum CMO Gelderland in opdracht van de provincie Gelderland. De sportmonitor geeft een nulmeting van het Gelders sport- en beweeggedrag.

voorblad sportmonitorIets meer dan driekwart (76 procent) van de Gelderse bevolking mag zich sporter noemen volgens de Richtlijn Sportdeelname Onderzoek (RSO-norm), want sport minimaal één keer per maand. In de regio Rivierenland en bij enkele bevolkingsgroepen ligt de sportdeelname lager. Bij de bevolkingsgroepen gaat het hier om ouderen, Gelderlanders met een beperking en/of chronische aandoening, lager opgeleiden, niet-werkenden en verdieners beneden modaal. Het onderzoek wordt tweejaarlijks gedaan.

Boven de norm
Gelderlanders scoren boven de norm die de provincie in het programma ‘Gelderland Sport’ heeft gesteld. Hierin staat dat in 2016 driekwart van de Gelderse burgers eenmaal in de maand moet sporten en bewegen.

Nederlandse Norm Gezond Bewegen
De Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) normeert lichaamsbeweging uit het oogpunt van gezondheid. Voor het behoud van een goede gezondheid is het voor volwassenen wenselijk ten minste vijf dagen per week 30 minuten matig intensief te bewegen. Ruim de helft (56 procent) van de Gelderse bevolking van 18 tot 65 jaar voldoet aan de NNGB. Gelderland blijft met 61 procent licht achter bij Nederland wat deze norm betreft. Minder scoren hier de regio Rivierenland, mannen, Gelderlanders van niet-Nederlandse afkomst, hoger opgeleiden en verdieners boven modaal.

Leefstijl
In het onderzoek is ook gekeken naar rookgedrag, alcoholgebruik en overgewicht. Op deze levensstijlaspecten scoren enkele bevolkingsgroepen ongunstig, bijvoorbeeld mensen met een beperking, lager opgeleiden en niet-werkenden. Gelderland heeft met 17 procent minder rokers dan het landelijk gemiddelde dat op 23 procent ligt. Rokers sporten en bewegen minder dan niet-rokers. Het alcoholgebruik ligt met 80 procent op het landelijke niveau. Hoger opgeleiden, scholieren/studenten en mensen met een midden en hoog inkomen drinken meer dan gemiddeld. Van de Gelderlanders heeft 42 procent overgewicht, van wie 10 procent ernstig. Hoewel Gelderland hiermee beter scoort dan het landelijke gemiddelde (47 procent) is dit nog steeds te veel.
[Provincie Gelderland]

Promotie: Diagnose bij MS steeds beter te stellen

De diagnose MS wordt bepaald met behulp van nieuwe diagnostische criteria. Ook voor patiënten waarbij twijfel is aan de diagnose MS, en die voor een second opinion naar VUmc komen, blijken deze criteria betrouwbaar. Dit concludeert promovenda Jessica Nielsen op basis van onderzoek naar de toepassing van de criteria voor diagnostiek van MS. Zij promoveert 23 februari 2012 bij VU medisch centrum.

Multiple sclerose (MS) is een neurologische ziekte die vaak jonge mensen treft. De ziekte is chronisch en veel patiënten gaan na langere tijd geleidelijk achteruit. Er zijn geen medicijnen om de ziekte te genezen, wel om de ziekte te remmen. Ook is er geen eenvoudige diagnostische test. Om de diagnose MS te kunnen stellen, moet iemand meerdere ‘episodes’ gehad hebben en moeten deze episodes vanuit meer dan één plek in de hersenen en/of het ruggenmerg komen.

Sinds 2001 wordt in de criteria ook gebruik gemaakt van MRI-beelden. Daardoor hoeft de patiënt vaak niet op een tweede episode klachten te wachten, maar kan de diagnose al direct gesteld worden.

De criteria zijn sindsdien een aantal keer aangepast om ze simpeler en betrouwbaarder te maken.
Tegenwoordig krijgt de overgrote meerderheid van patiënten die naar VUmc komen voor een second opinion bij MS een betrouwbare diagnose, concludeert Jessica Nielsen in haar promotieonderzoek.

Promotie J.M. Nielsen
Diagnose en prognose van MS
23 februari 2012
Promotors: prof.dr. C.H. Polman, prof.dr. B.M.J. Uitdehaag
Vrije Universiteit Amsterdam

Vier nieuwe diabetes-genen beschreven

diabetesEen internationaal team van onderzoekers beschrijft vier nieuwe genen die de kans op diabetes type II (‘ouderdomsdiabetes’) vergroten. Het UMC Utrecht werkte mee aan het onderzoek. De resultaten verschenen vorige week in het tijdschrift American Journal of Human Genetics.

Het onderzoek omvat gegevens van 17.000 diabetespatiënten en 70.000 gezonde proefpersonen. Het is daarmee het grootste genetische onderzoek naar diabetes tot nu toe. De genetische vergelijking bracht vier nieuwe genen aan het licht die een rol spelen bij het ontstaan van diabetes. Twee van deze genen zijn betrokken bij de energiehuishouding van het lichaam. Het onderzoek combineerde genetische gegevens van uiteenlopende bevolkingsgroepen.

Lees verder op de website van het UMC Utrecht.

Zorgstandaard COPD uitgebracht voor 350.000 longpatienten

zorgstandaard copd350.000 mensen in Nederland hebben de chronische longziekte COPD. Voor deze mensen heeft de Long Alliantie Nederland de Zorgstandaard COPD uitgebracht. De Zorgstandaard vormt de “norm” voor goede preventie en zorg bij COPD en is van belang voor patiënten, zorgverleners en zorginkopers. Van de Zorgstandaard COPD is ook een patiëntenversie uitgebracht. Inhoudelijk zijn de Zorgstandaard COPD en de patiëntenversie identiek.

Het voornaamste doel van de zorgstandaard is het bevorderen van goede zorg bij COPD. De zorgstandaard geeft patiënten en zorgverleners duidelijkheid over wat mag worden verwacht van een COPD behandeling en de bijpassende organisatie. De zorgstandaard vormt ook de basis voor het inkopen van ketenzorg door zorgverzekeraars.

De Zorgstandaard COPD moet er aan bijdragen dat ook in de toekomst de zorg voor mensen met COPD op een goede manier wordt uitgevoerd. Dit vergt bijzondere aandacht omdat een zeer sterke stijging wordt verwacht van het aantal mensen met COPD. Nederland telt momenteel circa 350.000 mensen met COPD, naar verwachting stijgt dit aantal de komende tien jaar naar ruim 500.000 mensen. Jaarlijks overlijden in Nederland ruim 6.000 COPD patiënten. Deze ontwikkeling moet worden omgebogen, vindt de Long Alliantie Nederland.

Het eerste exemplaar van de Zorgstandaard COPD inclusief kwaliteitsindicatoren is door de Long Alliantie Nederland uitgereikt aan het College voor Zorgverzekeringen, van links naar rechts: Prof. dr. Reinout van Schilfgaarde (voorzitter Long Alliantie Nederland), Celeste van der Vliet, Christine van der Aa, Anika van der Velden (allen van het CVZ).

Vernieuwing
De Zorgstandaard COPD biedt vernieuwing op het gebied van COPD, doordat inhoud en organisatie van de zorg aan elkaar zijn gekoppeld. Ook wordt een nieuwe indeling gehanteerd voor het bepalen van de ziektelast van de patiënt. Ziektelast (in lichte, matige en ernstig vorm) wordt bepaald aan de hand van de integrale gezondheidstoestand, waarbij wordt gekeken naar de stoornis, klachten, beperkingen en kwaliteit van leven van de patiënt. De traditionele indeling berust op de longfunctiemeting, maar de longfunctie zegt echter onvoldoende over de ziektelast van de patiënt en de prognose van zijn ziekte. Nieuw is verder dat aan de Zorgstandaard COPD nu ook de kwaliteitsindicatoren zijn toegevoegd, waardoor de kwaliteit van de zorg meetbaar is gemaakt. Onder meer de Inspectie voor de Gezondheidszorg maakt gebruik van de kwaliteitsindicatoren uit de Zorgstandaard COPD voor de verantwoording over de integraal bekostigde COPD zorg.

Zorgstandaarden spelen een voorname rol in het chronisch ziekenbeleid in Nederland. Doel is het bereiken van gezondheidswinst, goede kwaliteit van leven en hogere participatie. De Zorgstandaard COPD is, als eerste zorgstandaard, opgebouwd conform het eindrapport “Zorgstandaarden in Model” van het Coördinatieplatform Zorgstandaarden. Met de volgende stap, het definiëren van kwaliteitsindicatoren om de goede implementatie van de Zorgstandaard COPD toetsbaar te maken, is reeds begonnen.

De Long Alliantie Nederland is de federatieve vereniging in Nederland op het gebied van chronische longziekten. De 31 leden van de Long Alliantie Nederland zijn patiëntenverenigingen, beroeps- en brancheverenigingen, bedrijven, fondsen en andere organisaties die zich richten op de preventie en zorg bij chronische longziekten.
[Long Alliantie Nederland]

Jeroen Bosch Ziekenhuis geeft voorlichting over dikkedarmkanker

DarmenOp maandag 5 maart organiseert het Jeroen Bosch Ziekenhuis een voorlichtingsavond over dikkedarmkanker. Aansluitend vindt een informatiemarkt plaats. De avond is bedoeld voor iedereen die meer over dikkedarmkanker wil weten: patiënten, naasten, of bijvoorbeeld mensen met dikkedarmkanker in de familie. Belangstellenden dienen zich voor 27 februari aan te melden. Er zijn geen kosten aan verbonden. Voor twitteraars is er op dinsdag 6 maart een speciaal twitterspreekuur.

Voor meer informatie over de voorlichtingsavond, de lezingen en aanmelden, kijk op de website van het Jeroen Bosch Ziekenhuis.

De gevolgen van vaak koppen door voetballers – uitzending Labyrint

LabyrintVoetballers die vaker dan 1000 keer per jaar koppen hebben een vergrote kans op hersenletsel. Wat zijn daar de gevolgen van? En wat is er precies aan de hand met de hersenen van Alzheimer- en Parkinsonpatiënten? Op welke manier kan onderzoek met stamcellen helpen bij het genezen van deze neurologische aandoeningen?

Ieder jaar lopen alleen in Nederland al 11.000 voetballers hersenletsel op, waarvan 3.500 gevallen op de Eerste Hulp belanden. Als je vaak knock-out gaat of hersenschuddingen hebt, kan dit uiteindelijk tot Alzheimer en Parkinson leiden. Binnen de bokswereld was dit al langer bekend, maar toch zagen verontruste wetenschappers die eind jaren negentig bij voetballers aan de bel trokken slechts tegenstand.

Afgelopen najaar belandden in één weekend maar liefst zes keepers bewusteloos op het voetbalveld, onder hen Tyton van PSV. Dit deed de discussie over het dragen van hoofdbescherming tijdens het sporten weer opleven. Heftige incidenten als een trap met een voetbalschoen tegen je hoofd, kunnen namelijk direct tot hersenletsel leiden. Neuropsycholoog Lipton: ‘Over een hersenschudding wordt te makkelijk gedacht. Twee hersenschuddingen achter elkaar kunnen dodelijk zijn.’

Maar ook op langere termijn zijn er sluipende gevaren. Hoofdbescherming werkt namelijk alleen goed bij puntige voorwerpen, en houdt krachten die op het hoofd werken bij koppen van een bal niet goed tegen. Voetballers die meer dan 1000 keer per jaar koppen, lopen daarom grote kans op het ontwikkelen van verschijnselen die vergelijkbaar zijn met een hersenschudding. Uit hersenscans van Lipton blijkt dan ook dat voornamelijk het geheugen en de snelle visuele verwerking zijn aangetast.

In deel twee van de aflevering staan de hersenaandoeningen Alzheimer en Parkinson centraal. Elly Hol en haar onderzoeksgroep aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen doen onderzoek naar de afbraak- en groeiprocessen in het brein. Zowel Alzheimer als Parkinson zijn neurologische aandoeningen waarbij hersencellen afsterven. Vroeger werd verondersteld dat deze schade niet gerepareerd kan worden, omdat er geen stamcellen meer zijn om nieuwe hersencellen aan te maken. De groep van Hol ontdekte echter dat er nog wél neurale stamcellen aanwezig zijn in de hersenen van Alzheimer- en Parkinsonpatiënten, maar dat ze in een slaaptoestand verkeren. Hoe kunnen deze stamcellen weer geactiveerd worden? Welke rol speelt stamcelonderzoek hierbij? En op welke manier draagt het onderzoek van de Nederlandse hersenbank bij aan onze kennis over het brein?

Labyrint
Woensdag 8 februari 20.50 uur Ned 2

Direct na de uitzending kun je doorpraten met wetenschappers in de wekelijkse Labyrint napraatsessie. Kijk mee op de site en stel je vragen via Twitter: Wetenschap24.nl

foodwatch: Zonnatura Avondmelange oplosthee, meer een suikerwatertje dan biologisch

Zonnatura Avondmelange oplosthee90,4 procent suikers in de oplosmix, slechts 1,3 procent kruidenextract. Dat is de werkelijkheid achter ‘Zonnatura Avondmelange oplosthee’. foodwatch keek wat er schuil gaat achter de reclame voor deze theevariant van Zonnatura, bekend als producent van voornamelijk biologische producten. Zonnatura omschrijft de Avondmelange als ‘natuurlijk’ en ‘rustgevend’ maar niets is minder waar. Volgens foodwatch is ‘Zonnatura Avondmelange oplosthee’ de basis voor een kopje warm suikerwater.

foodwatch komt na onderzoek tot de conclusie dat het product (onaangelengd) voor 90,4 procent uit suikers bestaat: druivensuiker, rietsuiker en honing. Dat zijn maar liefst veertig klontjes suiker in een bus van het product. De op de verpakking en reclame als zoetstof aangeprezen honing is daar slechts een fractie van: 1,4 procent.

Het bestanddeel kruiden in de kruidenthee is bijna verwaarloosbaar, iets meer dan een procent. Op de verpakking en de website geeft het bedrijf aan al 50 jaar voor ‘100% natuurlijke en biologische’ en ‘zo min mogelijk bewerkte’ producten te staan. Bij navraag erkent de producent echter dat dit niet voor de Avondmelange geldt. Bovendien bevat het een aantal flink bewerkte ingrediënten zoals het natuurlijk klinkende druivensuiker, wat in feite bewerkte glucose is. “Hoewel Zonnatura het over de hele linie een stuk beter doet dan de gemiddelde producent, is ook dit bedrijf niet vies van een beetje misleidende marketing,” aldus Bart van Opzeeland van foodwatch.

Wie van ‘Zonnatura Oplosthee Avondmelange’ verwacht dat het een rustgevende werking heeft komt bedrogen uit. Doordat de melange voor ruim 90% uit suiker, waaronder de snelle opgenomen glucose, bestaat krijgt de theedrinker juist energie, wat niet bevorderlijk is voor de nachtrust. Zonnatura probeert deze kritiek te pareren door te stellen dat alleen het moment van drinken in de avond rustgevend is. Een kop gewone kruidenthee zonder suiker lijkt dan meer effectief.

foodwatch-directeur Bart van Opzeeland: “Het is teleurstellend dat Zonnatura, dat veel natuurlijke en biologische producten in het assortiment heeft, met dit product de plank zo misslaat. Suikerwater in plaats van een rustgevende, biologische kruidenmelange.” Doe mee en vraag Zonnatura via een e-mailactie van foodwatch om ook zijn oplosthee eerlijk in de markt te zetten. Dit kan via www.foodwatch.nl

foodwatch test regelmatig producten op de beloften in de reclame en op de verpakking. Eerder werden ‘Quaker Cruesli Balans’, ‘Slankie Smeerkaas Mager Ham’ en ‘Yagua Daily Detox Framboos & Groene Thee’ getest en ontmaskerd. In mei maakt foodwatch de balans van het jaar op en reikt het Gouden Windei uit, de verkiezing voor het meest leugenachtige product in Nederland.