Voetballers die vaker dan 1000 keer per jaar koppen hebben een vergrote kans op hersenletsel. Wat zijn daar de gevolgen van? En wat is er precies aan de hand met de hersenen van Alzheimer- en Parkinsonpatiënten? Op welke manier kan onderzoek met stamcellen helpen bij het genezen van deze neurologische aandoeningen?
Ieder jaar lopen alleen in Nederland al 11.000 voetballers hersenletsel op, waarvan 3.500 gevallen op de Eerste Hulp belanden. Als je vaak knock-out gaat of hersenschuddingen hebt, kan dit uiteindelijk tot Alzheimer en Parkinson leiden. Binnen de bokswereld was dit al langer bekend, maar toch zagen verontruste wetenschappers die eind jaren negentig bij voetballers aan de bel trokken slechts tegenstand.
Afgelopen najaar belandden in één weekend maar liefst zes keepers bewusteloos op het voetbalveld, onder hen Tyton van PSV. Dit deed de discussie over het dragen van hoofdbescherming tijdens het sporten weer opleven. Heftige incidenten als een trap met een voetbalschoen tegen je hoofd, kunnen namelijk direct tot hersenletsel leiden. Neuropsycholoog Lipton: ‘Over een hersenschudding wordt te makkelijk gedacht. Twee hersenschuddingen achter elkaar kunnen dodelijk zijn.’
Maar ook op langere termijn zijn er sluipende gevaren. Hoofdbescherming werkt namelijk alleen goed bij puntige voorwerpen, en houdt krachten die op het hoofd werken bij koppen van een bal niet goed tegen. Voetballers die meer dan 1000 keer per jaar koppen, lopen daarom grote kans op het ontwikkelen van verschijnselen die vergelijkbaar zijn met een hersenschudding. Uit hersenscans van Lipton blijkt dan ook dat voornamelijk het geheugen en de snelle visuele verwerking zijn aangetast.
In deel twee van de aflevering staan de hersenaandoeningen Alzheimer en Parkinson centraal. Elly Hol en haar onderzoeksgroep aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen doen onderzoek naar de afbraak- en groeiprocessen in het brein. Zowel Alzheimer als Parkinson zijn neurologische aandoeningen waarbij hersencellen afsterven. Vroeger werd verondersteld dat deze schade niet gerepareerd kan worden, omdat er geen stamcellen meer zijn om nieuwe hersencellen aan te maken. De groep van Hol ontdekte echter dat er nog wél neurale stamcellen aanwezig zijn in de hersenen van Alzheimer- en Parkinsonpatiënten, maar dat ze in een slaaptoestand verkeren. Hoe kunnen deze stamcellen weer geactiveerd worden? Welke rol speelt stamcelonderzoek hierbij? En op welke manier draagt het onderzoek van de Nederlandse hersenbank bij aan onze kennis over het brein?
Labyrint
Woensdag 8 februari 20.50 uur Ned 2
Direct na de uitzending kun je doorpraten met wetenschappers in de wekelijkse Labyrint napraatsessie. Kijk mee op de site en stel je vragen via Twitter: Wetenschap24.nl
Zie ook:
