Kwart ouderen heeft overgewicht

overgewichtUit de nieuwste cijfers van de Vrije Universiteit in Amsterdam blijkt dat meer dan een kwart van de ouderen kampt met overgewicht. Ouderenbonden laten het er niet bij zitten en gaan het gevecht aan met obesitas bij senioren. Belangenbehartiger ANBO lanceert volgende maand zijn strijdplan tegen overgewicht. Op tal van plekken worden dan voor ouderen fiets- en wandeltochten georganiseerd.

Ouderen bewegen te weinig, ze maken te veel gebruik van scootmobielen of taxi’s en zitten lang achter de computer, signaleren de ANBO en het Nationaal Ouderenfonds. De Longitudinal Aging Study Amsterdam van de Vrije Universiteit deed de afgelopen jaren onderzoek naar obesitas bij ouderen. Volgens de laatste cijfers kampt 25,2 procent van de ouderen met obesitas (ernstig overgewicht). Bijna de helft van de ouderen is te zwaar. Ook staat vast dat obesitas onder 55-plussers een groter probleem is dan bij alle andere leeftijdscategorieën.

Afvallen tussen zwangerschappen goed tegen zwangerschapsdiabetes

zwangere vrouwVrouwen die zijn aangekomen na een eerste zwangerschap, hebben meer kans op zwangerschapsdiabetes bij een volgende keer. Die kans is kleiner wanneer ze tussendoor afvallen.

Amerikaanse onderzoekers bekeken tien jaar lang de gezondheid van duizenden vrouwen. Ze wilden meer weten over zwangerschapsdiabetes: een tijdelijke vorm van diabetes. Tijdelijk, maar vaak ongezond voor moeder en kind.

Vrouwen die na hun eerste kind acht kilo of meer zwaarder waren dan ervoor, hadden veel meer kans dan normaal op zwangerschapsdiabetes bij een volgend kind.

Er komt ook goed nieuws uit het onderzoek: vrouwen die in de zwangerschap blijvend waren aangekomen maar die minstens ongeveer drie kilo afvielen, hadden veel minder kans op herhaling. Dat werkte het beste bij vrouwen die al te zwaar waren voordat ze hun eerste kind kregen.

De onderzoekers zeggen ook dat er vrouwen zijn die een gezond gewicht hebben en toch zwangerschapsdiabetes krijgen. Dat ligt dan meer aan erfelijke aanleg dan aan gewicht. Bij hen helpt afvallen dan niet veel.
[Diabetesfonds]

Kans op hartziekte halveert door polypil

CapsuleDe polypil halveert het voorspelde risico op hart- en vaatziekten. Dat blijkt uit internationaal onderzoek naar de combinatiepil met aspirine en bloeddruk- en cholesterolverlagers. Vanuit het UMC Utrecht werkten epidemiologen prof. dr. Michiel Bots en prof. dr. Rick Grobbee mee aan het onderzoek. De resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift PLoS ONE.

Uit het onderzoek blijkt dat bij de proefpersonen de bloeddruk en het cholesterolgehalte daalt na twaalf weken gebruik van de polypil. Deze combinatie van factoren betekent omgerekend een halvering van de kans op hart- en vaatziekten. Mensen lopen minder risico op bijvoorbeeld een hersen- of hartinfarct of verkalking van de kransslagaders.

Preventieve werking
De meeste deelnemers waren tussen de 50 en de 70 jaar. Bij aanvang van de proef hadden zij een risico van 7,5 procent op hart- en vaatziekten binnen vijf jaar. Veel nieuwe patiënten met hart- en vaatziekten komen uit deze groep. Volgens de huidige normen zouden zij geen van de vier componenten van de polypil voorgeschreven krijgen.

In absolute aantallen overlijden er aan hart- en vaatziekten veel meer mensen die enkele licht verhoogde risiscofactoren combineren, dan patiënten met één hoge risicofactor. De resultaten steunen het idee dat de polypil ingezet kan worden om vaatziekten te voorkomen, vindt prof. dr. Rick Grobbee van het UMC Utrecht: “Naarmate meer gegevens beschikbaar komen over veiligheid en effectiviteit wordt het argument sterker om de polypil voor te schrijven aan mensen van middelbare leeftijd en ouder. Vooral als zij één of meer risicofactoren hebben.”

Internationaal onderzoek
Aan het onderzoek namen 378 gezonde mensen deel uit zeven landen, waaronder 102 Nederlanders. Eén op de zes deelnemers had last van bijwerkingen, zoals maagproblemen en duizeligheid. Eén op de twintig mensen stapte uit het onderzoek vanwege die bijwerkingen. De polypil is een dagelijks te slikken tablet en bevat vier medicijnen. De componenten zijn aspirine (bloedverdunner), lisinopril en hydrochlorazide (bloeddrukverlagers) en simvastatine (cholesterolverlager).
[UMC Utrecht]

Kennis over een genetische aanleg voor diabetes leidt niet tot fatalisme

diabetesSociaal psycholoog Liesbeth Claassen onderzocht hoe mensen hun risico op diabetes en hart- en vaatziekten ervaren en er mee omgaan. Daarbij keek zij vooral naar de invloed van genetische informatie; gebaseerd op een positieve DNA test en/of ziekte familiegeschiedenis.

Claassen vond dat de vrees van sommige zorgverleners dat genetische risico informatie aanleiding geeft tot fatalistische reacties ongegrond is. Mensen met een positieve familiegeschiedenis van diabetes en hart- en vaatziekten ervaren weliswaar een hoger risico dan mensen zonder familiegeschiedenis maar zien in een gezonde leefstijl een even goede manier om het risico te verlagen. Bovendien zeggen ze vaker een gezondere leefstijl te hebben dan mensen zonder familiegeschiedenis. Informatie over een familiair risico op ziekte werkt blijkbaar motiverend.

Ook bleek uit haar onderzoek dat de meeste mensen wel weten wat de belangrijkste oorzaken en risicofactoren van diabetes en hart- en vaatziekten zijn, maar het hebben van een risicofactor (bijv. overgewicht) vaak niet zien als een verhoogd risico voor zichzelf. Zorgverleners zouden het begrip van het persoonlijke risico kunnen verbeteren door duidelijker te zijn over de invloed van persoonlijke risicofactoren op het ontstaan van ziekten.

Promotie E.A.M. Claassen
The Risky Self. How people perceive and respond to being at risk for diabetes and cardiovascular disease; the role of genetic risk information and self-concept
Promotoren: prof.dr. D.R.M. Timmermans,prof.dr. Th.M. Marteau
Copromotor: dr. L. Henneman
Vrije Universiteit Amsterdam

Tweederde zieke ouderen dubbel ziek

zorgverlenerTweederde van de ouderen met een veelvoorkomende chronische ziekte, heeft niet één maar meerdere chronische aandoeningen. Het gaat om 13% van de bevolking. De gezondheidszorg zal daar in de toekomst steeds meer rekening mee moeten houden, schrijven onderzoekers van het RIVM en NIVEL in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.

Door de vergrijzing van de bevolking en omdat mensen steeds ouder worden, zal het aantal mensen met een chronische ziekte toenemen en daarmee ook het aantal mensen met meerdere chronische ziekten – in de geneeskunde multimorbiditeit genoemd. Dit bemoeilijkt de behandeling. Bij verschillende ziekten zijn verschillende behandelaars betrokken en andere behandelingen nodig. Wat voor de ene ziekte een goede behandeling is, kan de andere ziekte verergeren en de kans bestaat dat patiënten tegenstrijdige adviezen en behandelingen krijgen. Over het vóórkomen van multimorbiditeit in Nederland is nog weinig bekend. De onderzoekers maakten een overzicht met gegevens uit het Landelijk Informatie Netwerk Huisartsenzorg (LINH).

Gemeenschappelijke oorzaak
De meest voorkomende ziekten, onder meer diabetes, hart- en vaatziekten en artrose, komen ook het meest in combinatie voor. NIVEL-afdelingshoofd prof. dr. François Schellevis: “Deze chronische ziekten komen vaker samen voor dan je op basis van toeval zou verwachten. Meerdere ziektes bij één patiënt hebben soms een gemeenschappelijke oorzaak, zo hangen diabetes en hart- en vaatziekten bijvoorbeeld samen. In andere gevallen zoals bij COPD en artrose gaat het om een combinatie die we niet goed kunnen verklaren.”

Hervormingen
Bij ouderen is multimorbiditeit eerder regel dan uitzondering. Volgens Schellevis moet hier rekening mee worden gehouden in de opzet van wetenschappelijk onderzoek en bij hervormingen in de organisatie van de gezondheidszorg. “Patiënten met multimorbiditeit worden buiten het medisch onderzoek naar nieuwe behandelingen gehouden. Het onderzoek naar enkelvoudige ziekten zal moeten verschuiven naar onderzoek waarin juist rekening wordt gehouden met multimorbiditeit. De zorg moet niet gericht zijn op de ‘ziekte’ maar op de ‘zieke’.”

LINH
Het onderzoek is uitgevoerd met gegevens uit het Landelijk Informatie Netwerk Huisartsenzorg (LINH). Dit telt 84 huisartspraktijken met meer dan 350.000 ingeschreven patiënten. LINH gebruikt anonieme gegevens uit de elektronische patiëntendossiers van deze praktijken over aandoeningen, verrichtingen, geneesmiddel-voorschriften en verwijzingen.
[NIVEL]

Wat is EHEC of de EHEC-bacterie?

komkommersIn Noord-Duitsland, vooral in en rond Hamburg, is een grote uitbraak van ziektegevallen gemeld, veroorzaakt door een EHEC-bacterie (type O104). Er zijn honderden ernstige ziektegevallen gemeld waarvan velen met ernstige nierklachten. Zoals het er nu uitziet zijn rauwe groenten (komkommers) de mogelijke oorzaak.

Wat is EHEC?
EHEC is een afkorting van de medische term enterohemorragische E. coli en is een variant van de E. colibacterie (ook wel STEC genoemd). Na besmetting met deze bacterie kan de patiënt last krijgen van heftige bloedingen (hemorragie) in de darmen. Dat bloed komt met de diarree naar buiten. De infectie kan bovendien gepaard gaan met braken, misselijkheid en buikkrampen en kan ernstige schade aan de nieren veroorzaken.

Wat zijn E. coli-infecties?
De E. colibacterie is meestal een onschuldige darmbewoner bij de mens. Er zijn echter ook E. colibacteriën waarvan je ziek kunt worden. De zogenaamde enterohemorragische E.coli (EHEC, ook wel STEC genoemd) kan een besmettelijke dikkedarmontsteking veroorzaken met bloederige diarree. Als complicatie kan nierbeschadiging (HUS) optreden. De aandoening komt in Nederland zelden voor.

Wat is HUS?
HUS is een afkorting van hemolytisch-uremisch syndroom, een medische term voor ernstige nierklachten die het gevolg kunnen zijn van een besmetting met een EHEC- bacterie

Wat zijn de ziekteverschijnselen van een E. coli-infectie?
Diarree is het belangrijkste verschijnsel. De ernst van de klachten kan variëren van milde diarree tot diarree met heftige buikkrampen. Bij een ernstig verloop krijgt de patiënt last van heftige bloedingen (hemorragie) in de darmen. Dat bloed komt via diarree naar buiten. De infectie kan bovendien gepaard gaan met braken, misselijkheid en buikkrampen en kan ernstige schade aan de nieren veroorzaken.
Er is meestal geen koorts. Na 1-2 dagen kan de diarree bloederig worden.

Lees meer over EHEC en E. coli op de website van het RIVM.

 

Verband ontstoken tandvlees en ernst van diabetes en gewrichtsreuma

diabetesDiabetes type 2 en gewrichtsreuma komen vaker voor bij mensen met tandvleesontsteking dan bij mensen met gezond tandvlees. Bovendien is er een verband tussen de ernst van tandvleesontsteking en de ernst van beide ziektes. Dit blijkt uit onderzoek van arts én tandarts Willem Nesse van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij heeft voor zijn onderzoek een nieuwe maat ontwikkeld voor ontstoken tandvlees. Deze geeft nauwkeurig inzicht in de hoeveelheid ontstoken weefsel en de daaraan gekoppelde ontstekingslast voor het gehele lichaam. Op 30 mei promoveert Nesse op de resultaten van zijn onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Tandvleesontsteking (parodontitis) vormt een zwerend wondoppervlak dat de wortels van de tanden en kiezen volgt. Hoe groter het wondoppervlak is, hoe groter de kans dat bacteriën en ontstekingsfactoren uit het tandvlees in de bloedbaan komen en elders in het lichaam voor gezondheidsproblemen zorgen.

PISA
Nesse vond in de literatuur een grote variatie in de classificatie van parodontitis. Bovendien ontbrak een maat om de ontstekingslast door parodontitis te kwantificeren. Om in de leemte te voorzien, heeft Nesse een nieuwe maat voor parodontitis ontwikkeld op basis van metingen van het bloeden en terugtrekken van het tandvlees. Op deze wijze wordt het totale oppervlakte van het ontstoken tandvlees, het ‘periodontal inflamed surface area’, ofwel PISA, in kaart gebracht.

Diabetes type 2
In een groep Indonesische mensen met en zonder Diabetes type 2 heeft Nesse onderzocht hoe vaak parodontitis voorkomt. De resultaten laten zien dat Indonesiërs met diabetes vaker en ernstiger parodontitis hebben dan gezonde personen. Dit verband werd gevonden voor verschillende manieren waarop parodontitis kan worden geclassificeerd, inclusief PISA. Nesse concludeert verder in zijn onderzoek dat er een oorzakelijk verband is tussen de toenemende ernst van parodontitis en het verergeren van de bloedsuikerregulatie bij diabetes-patiënten; dit kan ook betekenen dat hogere bloedsuikerwaarden zorgen voor een slechtere conditie van het tandvlees.

Gewrichtsreuma
Nesse deed verder een systematische literatuurstudie om te onderzoek of de behandeling van parodontitis de ziekteactiviteit van gewrichtsreuma zou kunnen verminderen. Dit bleek inderdaad het geval te zijn. Nesse concludeert dat preventie en behandeling van parodontitis bij patiënten met gewrichtsreuma nodig is om de mondgezondheid te bevorderen en de ziekteactiviteit te verminderen.

Curriculum Vitae
Willem Nesse (Drachten, 1978) studeerde geneeskunde en tandheelkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Nesse combineerde de uitvoering van zijn promotieonderzoek bij de afdeling Kaakchirurgie van het Universitair Medisch Centrum Groningen met de studie tandheelkunde. Het onderzoek werd medegefinancierd door subsidie van BOOA. De titel van zijn proefschrift is “The periodontal inflamed surface area as inflammatory burden in diabetes and rheumatoid arthritis patients.” Nesse is in opleiding tot kaakchirurg.

Promotiedatum: 30 mei 2011, 14.45 uur
Promotoren: A. Vissink, F. Abbas, P.U. Dijkstra
Copromotor: F.K.L. Spijkervet
[UMCG]

OLVG biedt hoge kwaliteit bij operaties aan heup en knie

heupHet Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam is door zorgverzekeraar Agis geselecteerd als één van de ziekenhuizen die de beste resultaten leveren bij het vervangen van een heup of knie. Het ziekenhuis levert op het gebied van deze orthopedische operaties hoogwaardige zorg met de nieuwste operatietechnieken en materialen. Het OLVG laat zo zien dat de kwaliteit van zorg in het ziekenhuis hoog op de agenda staat.

Hoge patiënttevredenheid
Het OLVG voert jaarlijks rond de 700 heup- of knievervangende operaties uit. De orthopeden maken daarbij gebruik van prothesemateriaal dat op kwaliteit en levensduur internationaal zeer goed scoort. Het ziekenhuis voert tevens een actief beleid om wondinfecties na de operaties te voorkomen. Daarnaast loopt de afdeling Orthopedie van het OLVG voorop met het meten van patiënttevredenheid na een heup- of knievervangende operatie. Ook zijn de orthopeden actief betrokken bij internationaal onderzoek naar nieuwe implantaten.

Objectieve kwaliteitscriteria
“Kwaliteit is een keuze waar wij onze verzekerden bewust van willen maken. Dat doen we door het vergelijken van ziekenhuizen met objectieve kwaliteitscriteria bij een aantal veelvoorkomende behandelingen”, zegt Marjolein Verstappen, Raad van Bestuur van Agis. Voor een aantal medisch specialistische behandelingen heeft de verzekeraar informatie van de ziekenhuizen ontvangen waarmee echt iets over de kwaliteitsverschillen gezegd kan worden. Het gaat dan om zaken als de snelheid van herstel, het wegblijven van complicaties en klachten, het hebben van aantoonbaar voldoende ervaring met de behandeling, het naleven van richtlijnen en protocollen, de wachttijden en de service.