Genen gevonden voor rookgedrag

Stoppen met rokenOnderzoekers van het Nederlands Tweelingen Register (NTR) van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst (NESDA) van VU Medisch Centrum (VUmc) werkten mee aan de ontdekking van een genetische variant die het de drager makkelijker maakt om te stoppen met roken. Er werd ook een gen gevonden dat de kans beïnvloedt om met roken te beginnen en verschillende genen die invloed hebben op het aantal sigaretten dat iemand rookt. Eén van die genen ligt op chromosoom 15 in een gebied met genen voor nicotine receptoren. Eerder vonden onderzoekers ook al een verband tussen deze genen en nicotine verslaving.

Het onderzoek werd gedaan door een grote groep onderzoekers van binnen en buiten Nederland. Zij hopen dat hun ontdekking kan bijdragen aan de ontwikkeling van therapieën en medicijnen die het stoppen met roken kunnen bevorderen. Daarvoor is wel meer onderzoek nodig. Deze resultaten maken duidelijk dat genetische aanleg het voor sommige mensen veel moeilijker maakt om te kunnen stoppen met roken.

De onderzoekers putten uit een omvangrijk genetisch onderzoek waarin zestien studies uit de hele wereld zijn samengebracht. Zij hebben het DNA van meer dan 74.000 mensen vergeleken, waarbij zij onderscheid maakten tussen rokers en niet-rokers en tussen verschillende groepen rokers.

De NTR-onderzoekers hebben ook meegewerkt aan een tweede onderzoek naar de genetische aanleg voor roken binnen Europa. Hier werden genen gevonden voor beginnen met roken en ook voor het aantal sigaretten dat iemand per dag rookt. Behalve genen uit het bekende gebied op chromosoom 15 waar de nicotine receptoren liggen werden ook 2 nieuwe genen gevonden die een rol spelen bij het afbreken van nicotine door het lichaam.

Beide artikelen staan deze week in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics.

Betere schoolresultaten door ’s avonds studeren

studieboekSlapen tijdens een moeilijke taak helpt je deze op te lossen. Een nieuwe studie suggereert dat dutten of studeren net voor het slapengaan een goede strategie is voor betere schoolresultaten.

De onderzoekers vroegen de 99 deelnemers om voor een computerscherm te zitten en een driedimensionaal doolhof van buiten te leren zodat ze drie tot vijf uur later hun weg nog uit het hoofd terug konden vinden. Daaruit blijkt dat degenen die een dutje mochten doen en dromen over de taak beter presteerden dan degenen die dat niet deden. Verschillende deelnemers hadden een droom over het doolhof.

“We denken dat de dromen een goed teken zijn dat het brein blijft werken aan het raadsel op verschillende niveaus”, aldus onderzoeker Robert Stickgold. “De dromen reflecteren de pogingen van de hersenen om associaties te maken met oude herinneringen om deze in de toekomst meer bruikbaar maken.” Het is niet dat dromen tot een beter geheugen leidt, het is wel een teken dat het brein hard werkt.

Stickgold zegt dat dutten en dromen veel voordelen hebben bij het verbeteren van je geheugen en het studeren. Hij speculeert dat het beter is hard te studeren net voor het slapengaan dan in de namiddag en dat het kan ook helpen een dutje te doen na een periode van intens studeren.

Steeds meer Belgen kampen met overgewicht

overgewicht manMeer dan de helft van de mannen in Belgie heeft overgewicht, bij de vrouwen is dat 40 procent. Het aantal Belgen met overgewicht is de jongste 5 jaar blijven toenemen, aldus Isabelle Laquiere, cocoördinator van het Nationaal Voedings- en Gezondheidsplan (NVGP).

Obesitas
Overgewicht, een body mass index (BMI) van meer dan 25, kwam in 2004 voor bij 48 procent van de mannen en bij 35 procent van de vrouwen. Obesitas, een BMI van meer dan 30, komt vandaag voor bij 14 procent van alle Belgen. Opvallend is dat 18 procent van de jongeren tussen de 2 en 7 jaar kampt met obesitas. “We eten te veel vlees en te weinig fruit, groenten en granen en we bewegen ook te weinig.

Lager opgeleiden vatbaarder voor gezondheidsproblemen

zorgLager opgeleiden zijn vatbaarder voor gezondheidsproblemen. Dat stelt Hans van Kippersluis is zijn proefschrift ‘Sociaaleconomische verschillen in de gezondheid: een economische analyse’. Lager opgeleiden verliezen daardoor een relatief groter deel van hun inkomsten, aldus de promovendus, en leven gemiddeld korter. Van Kippersluis promoveert op donderdag 29 april 2010 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Er bestaan enorme verschillen in gezondheid en levensverwachting naar sociaaleconomische status. Zo bestempelt één op de drie 55-jarigen in de laagste inkomensgroepen zijn of haar gezondheid als slecht, tegen één op de twintig in de hoogste inkomensgroepen. Ook blijkt dat het verschil in levensverwachting tussen de hoogste en laagste inkomensgroepen gemiddeld maar liefst vijf jaar is. Het terugdringen van de ongelijkheden in gezondheid is één van de voornaamste doelstellingen van het ministerie van VWS. Echter, ondanks de gestegen levensverwachting ervaart de huidige generatie Nederlanders haar gezondheid niet beter dan vroeger en over de laatste generaties zijn de verschillen in gezondheid en levensverwachting tussen inkomensgroepen niet kleiner geworden.

In zijn proefschrift paste Van Kippersluis econometrische analyses toe op de oorsprong van deze ongelijkheden in gezondheid. Het blijkt dat verschillen in gezondheid en levensverwachting naar sociaaleconomische status grotendeels worden veroorzaakt door twee effecten: dat van gezondheid op inkomen, en dat van opleiding op gezondheid en levensverwachting.
Het effect van gezondheid op inkomen is het belangrijkst. Een slechte of afnemende gezondheid leidt tot verminderde arbeidsparticipatie en een permanent inkomensverlies. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is het tegenovergestelde effect van inkomen op gezondheid bij volwassenen maar zeer beperkt. Een slechte gezondheid veroordeelt dus tot een lager inkomen, terwijl een hoger inkomen niet automatisch tot een betere gezondheid leidt.

Een interessante bevinding daarbij is dat arbeidsongeschiktheidsverzekeringen gemiddeld genomen het verlies aan persoonlijk inkomen redelijk weten te beperken, maar dat het verlies aan inkomen voor het huishouden groter is dan voor het zieke individu. Vaak moet namelijk de partner van de arbeidsongeschikte stoppen met werken om de verzorging op zich te nemen, iets wat niet is verzekerd.

De tweede belangrijke oorzaak van sociaaleconomische verschillen in gezondheid is het effect van opleiding op gezondheid en levensverwachting. Dit is de eerste studie die aantoont dat een extra jaar opleiding de kans op vroegtijdig overlijden verlaagt – en dat dit effect zelfs tot na de leeftijd van 80 jaar doorwerkt. Van Kippersluis schetst een beeld van cumulatief nadeel voor de lagere sociaaleconomische groepen. Het blijkt dat de meest kwetsbare groepen in de samenleving – de lager opgeleiden en de laagste inkomensgroepen – de grootste risicogroepen zijn voor gezondheidsproblemen. Daarnaast dragen ze relatief gezien ook het grootste inkomensverlies na zulke problemen.

Promotie J.L.W. van Kippersluis
Understanding Socioeconomic Differences in Health
29 april 2010, 13.30 uur
Promotors: Prof.dr. E.K.A. van Doorslaer, Dr. O.A. O’Donnell
Erasmus Universiteit Rotterdam

Malaria eist elk jaar 850.000 mensenlevens

malariamugElk jaar sterven ongeveer 850.000 mensen aan malaria en de meesten slachtoffers zijn kinderen jonger dan 5 jaar. De ziekte wordt door muggen overgedragen. Het is volledig onaanvaardbaar dat elk jaar nog altijd 850.000 mensen sterven door een muggensteek, zo meldt de VN-kinderrechtenorganisatie Unicef.

De wereldwijde bestrijding van Malaria verloopt goed, maar moet worden uitgebreid, zo luidt het. In vele landen sterven de slachtoffers enkel en alleen omdat er te weinig medische middelen voor handen zijn. Ongeveer 90 procent van de slachtoffers komt uit de Sahara regio.

Foodwatch: Knorr Vie alleen met leugens in de winkel

knorr vieHet sap in de kleine Knorr Vie flesjes is niet vers. Het wordt gemaakt van houdbaar fabriekssap met nog maar bar weinig voedingswaarde. Knorr Vie kost de producent Unilever bijna niets, maar wordt listig in de markt gezet als extra gezond. “Elk flesje levert 50 % van je dagelijkse behoefte aan groenten en fruit.” claimt de reclame. Klopt niet, stelt foodwatch vast, want voor een gezonde leefstijl heb je echt verse groenten en fruit nodig en die zitten niet in deze flesjes. In Denemarken is het product na een rechtszaak over de gezondheidsclaim van de markt gehaald. Knorr Vie is alleen verkrijgbaar in landen waar liegen over voeding wordt getolereerd, zoals Nederland, constateert foodwatch.

Vier ons verse groenten of fruit per dag per persoon is de vuistregel. Voedingsdeskundigen hebben het grote publiek met campagnes bewust gemaakt van het belang hiervan voor een gezonde leefstijl. En de mensen die beseffen dat vers gezond is, vormen de belangrijkste prooi voor Knorr Vie.

“Knorr Vie is gemaakt van fruit en groenten” en “combineert de natuurlijke kracht van fruit en groenten in een klein flesje…” vooral “omdat je gezondheid GOUD waard is.” juichen de slogans van Knorr Vie. Moeders van jonge kinderen worden zelfs getipt om Knorr in te zetten tegen de `groentevrees’ van hun spruiten. Knorr Kidz zonder stukjes is volgens Unilever zelfs “goed voor 50 % van de groenten en fruit die je `kids’ iedere dag nodig hebben.” In werkelijkheid doet Knorr Vie bitter weinig voor kieskeurige kinderen of gehaaste volwassenen, omdat alleen vérse producten meetellen. In het industriële bewerkingsproces van Knorr Vie gaan voedingsstoffen verloren en er ontstaan suikers en zuren in het sap die het tandglazuur aanvallen.

Waar Unilever dan die 50 procent vandaan haalt? De voedselgigant calculeert dat hij per miniflesje ongeveer twee ons groenten en fruit moet inkopen, inkoken en bewerken. Die twee ons is ongeveer de helft van wij allemaal dagelijks nodig hebben aan verse groenten en fruit, al is het niet vers. De fabrikant gaat bij zijn berekeningen dus uit van z’n eigen portemonnee, beslist niet van de gezondheid van hun klanten.

De marketing van dit fabriekssap schoot ook de Deense consumentenbond in het verkeerde keelgat. De bond sleepte het merk voor de rechter. Knorr Vie is in Denemarken niet meer verkrijgbaar, nadat de rechter daar een streep door de ergste onzin zette. Knorr Vie mocht alleen op de markt blijven, als de marketing klopte. Maar na het verbod op aantoonbare onzin begon Unilever daar niet meer aan. “Knorr Vie is dus verkrijgbaar in landen waar liegen over voeding wordt getolereerd, constateert Bart Van Opzeeland van foodwatch Nederland. “Zoals hier bij ons.”

In een brief aan foodwatch wijst Unilever er ook nadrukkelijk op, “op geen enkele manier beweren dat Knorr Vie verse groenten en fruit kan vervangen”. Nogal schijnheilig, vindt foodwatch, omdat dat juist wel in essentie de boodschap van Knorr Vie is. In de kleine letters van Knorr Vie staat op de website of de verpakking “…gemaakt van concentraat.” “Een ding is glashelder. Unilever weet donders goed dat je met een flesje Knorr Vie van 100 milliliter geen snipper vers fruit binnenkrijgt”, stelt Bart van Opzeeland. “Unilever zou Knorr Vie ook hier met excuses aan al hun Nederlandse klanten van de markt moeten halen.”

Consumenten die goed voor zichzelf willen zorgen, kunnen beter zelf aan de slag. Alleen verse groenten en fruit tellen mee voor je gezondheid. En als je gewoon houdbaar sap drinkt, in plaats van Knorr Vie, ben je voor ongeveer een derde van de prijs klaar, berekent foodwatch. Wie eerlijkheid over ons dagelijkse eten belangrijk vindt, kan via de website www.foodwatch.nl een e-mail sturen om Unilever te vragen voortaan eerlijk te zijn over Knorr Vie.
[Persbericht Foodwatch]

Mammapoli LUMC begeleidt patiënten in hun herstel

borstkankerDeze maand is een groep patiënten van de mammapoli in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) met veel enthousiasme van start gegaan met een cursus Nordic Walking. Het is gebleken dat het op deze manier bewegen na een behandeling tegen borstkanker, kan leiden tot vermindering van arm- en schouderklachten.

Nordic Walking mammapoli LUMC De cursus, die dit jaar voor de tweede keer wordt gegeven, wordt begeleid door een daartoe opgeleide instructrice, Joke van der Heijden, van Action4vitality uit Noordwijkerhout. De cursus bestaat uit tien groepslessen. De patiënten die in het LUMC zijn behandeld voor borstkanker, zijn geopereerd of bestraald aan de klieren in de oksel. De tien vrouwen zijn met veel enthousiasme van start gegaan.

Beauty-avond
Voor patiënten die vanwege borstkanker worden behandeld met aanvullende chemotherapie, is een beauty-avond georganiseerd. Deze avond is tot stand gekomen met behulp van parfumerie MOOI, die hier kosteloos aan heeft meegewerkt. `De medewerkers van MOOI hebben er een geweldige avond van gemaakt. De dames zijn enorm verwend en gingen allemaal prachtig de deur uit met ook nog een cadeautje. Zeker voor herhaling vatbaar!,’ zeggen Gemma Ranke en Elly Krol-Warmerdam, beiden verpleegkundig specialist van de mammapoli.

Opkomst campagne vaccinatie HPV in Groningen bijna 58%

vaccinatieRuim 3000 meisjes, die in 2009 12 jaar werden, en ongeveer 4000 meiden tussen 13 en 16 jaar waren deze week uitgenodigd om hun inenting tegen het hpv-virus (baarmoederhalskanker) te halen. Voor de laatste groep betrof het een inhaalactie, omdat in het najaar van 2009 de vaccinatie niet kon doorgaan vanwege de Nieuwe Influenza A.

Opkomstcijfers
Bijna 58% van de 12-jarigen maakte gebruik van de uitnodiging om hun eerste prik te halen; maar ongeveer 13% van de 13 tot 16-jarigen kwam opdagen. Projectleider René van der Most van GGD Groningen: “Over die bijna 58% ben ik wel tevreden, maar de opkomst van de 13 tot 16-jarigen valt me wat tegen. Hoewel dat percentage opgeteld moet worden bij de opkomst van deze groep in 2009. Dan kom je toch nog op een opkomst van 69%. Groningen scoort over het algemeen hoger bij vaccinaties in het kader van het rijksvaccinatieprogramma”.

3 prikken voor goede bescherming
Voor een goede bescherming tegen baarmoederhalskanker zijn drie inentingen noodzakelijk. Deze week kon de eerste prik gehaald worden. In de week van 17 mei kunnen zij hun tweede prik krijgen. De derde staat gepland in oktober 2010. Meisjes die deze week niet kwamen of konden, krijgen de mogelijkheid om zich dan alsnog te laten inenten.

GGD Groningen voert de inhaalvaccinatiecampagne uit in Groningen in samenwerking met RIVM-Noord en het Rode Kruis.