Verouderen is niet alleen maar vervelend. Het is namelijk ook een manier om te voorkomen dat we kanker krijgen waardoor de kans dus groter is dat we langer blijven leven. Dat hebben Nederlandse en Duitse wetenschappers ontdekt tijdens een onderzoek dat wordt geleid door Jan Hoeijmakers en Björn Schumacher van het Erasmus MC en de Universiteit van Keulen.

Zij doen van hun bevindingen verslag in een online artikel in Nature Cell Biology.

Gerepareerd
Kanker ontstaat mede doordat het menselijk lichaam voortdurend bloot staat aan bedreigingen. Zo wordt het DNA in de cellen bijvoorbeeld beschadigd door ultra violette straling en schadelijke stoffen in de lucht en in voeding. Zodra dat gebeurt, gaan bepaalde genen zo aan het werk dat het DNA in de cellen weer gerepareerd wordt. Meestal gaat dit goed. Maar als de reparatie fout verloopt, ontstaat een cel die kanker kan veroorzaken.

Verdediging
De onderzoekers hebben ontdekt dat bepaalde genen in ons lichaam ons vaak automatisch beschermen tegen foute reparatie. Als de DNA-reparatie van de cellen fout dreigt te gaan, laten die genen de cellen afsterven of maken ze die cellen onschadelijk door ze minder goed te laten werken. Een toename van zulke aangetaste cellen zorgt er echter voor dat we verouderen. Om te snelle veroudering en de kans op kanker tegen te gaan bleek dat alle cellen ook beschikken over een mechanisme dat ons beter beschermt tegen het ontstaan van beschadigingen en dat reparatie bevordert. Cellen geven dan meer aandacht aan de verdediging ten koste van celgroei.

Verder onderzoek
Voor de wetenschappers is het belangrijk dat ze nu weten dat er genen zijn die ons beschermen tegen kanker door ons te laten verouderen, maar dat er ook genen zijn die ons tegen beide beschermen. Als ze eenmaal weten hoe het lichaam dat beschermingsmechanisme aanzet, kunnen ziekten die te maken hebben met leeftijd, zoals kanker en Alzheimer of botontkalking, worden voorkomen of beter behandeld. Daarvoor is verder onderzoek nodig.

Het onderzoek wordt medegefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
[Erasmus MC]

De concentratie van het hormoon AMH in het bloed kan wellicht beter voorspellen of jonge vrouwen risico lopen op verminderde vruchtbaarheid voor hun veertigste. Dat concludeert gynaecoloog in opleiding Erik Knauff in zijn promotieonderzoek dat hij uitvoerde aan het UMC Utrecht.

Knauff inventariseerde bij vrouwen tussen de 25 en de 40 jaar de AMH-concentratie in het bloed. Naast een controlegroep van 83 vrouwen ging het om drie groepen vrouwen in verschillende stadia van vroegtijdige eierstokveroudering (in totaal 259 vrouwen). De AMH-concentratie bleek lager te worden naarmate de eierstokveroudering ernstiger was. Als AMH te laag wordt, een teken van het opraken van de eicellen, treedt de menopauze in ongeacht de leeftijd. Bij ál deze vrouwen is overigens de concentratie van het FSH-hormoon verhoogd, een teken van hormonale verstoring.

“Bij vrouwen met ‘prematuur ovarieel falen’ ligt de concentratie AMH onder de menopauzegrens”, zegt Knauff, “zij zijn dus onvruchtbaar. Maar bij vrouwen met vroegtijdige eierstokveroudering blijkt de AMH-concentratie ook al te dalen. De AMH-concentratie is dus misschien bruikbaar als maat voor het optreden van vroege onvruchtbaarheid, tussen de 30 en 40 jaar.”

Vrouwen bij wie in de familie vroege menopauze aanwezig is, voor de 45 jaar, zouden dus al eerder in het leven hun AMH concentratie kunnen laten meten. Maar voordat dit op grote schaal kan plaatsvinden is meer onderzoek nodig. Knauff onderzocht ook de genetische achtergrond van vrouwen met een extreem vroege overgangsleeftijd.

Met het toenemen van de leeftijd neemt bij iedere vrouw de hoeveelheid eicellen af. Op een gegeven moment is de hoeveelheid eicellen zo klein dat de menstruatiecyclus geheel stopt en de overgang inzet. Dat heet vroegtijdige eierstokveroudering wanneer het bij vrouwen voor het 45e levensjaar optreedt. Het overkomt bijna een miljoen vrouwen in Nederland, bij ongeveer 75.000 vrouwen stopt de menstruatie zelfs voor het veertigste jaar. Doordat vrouwen het krijgen van kinderen steeds langer uitstellen, vergroot dit het probleem van ongewenste kinderloosheid.

Erik Knauff promoveerde afgelopen week aan het UMC Utrecht. Gynaecoloog prof. dr. Bart Fauser en humaan geneticus prof. dr. Cisca Wijmenga begeleidden zijn onderzoek.

Patiënten met een beroerte (herseninfarct of hersenbloeding) kunnen baat hebben bij een heel simpel en goedkoop middel, namelijk paracetamol. Door de ‘koortsdemper’ zo snel mogelijk toe te dienen is de kans groter dat mensen herstellen. Dat schrijven onderzoekers van onder andere het Erasmus MC, UMC Utrecht en Meander MC in de mei-editie van het toonaangevende tijdschrift The Lancet Neurology.

Infecties
Het gaat om patiënten met een lichaamstemperatuur van 37 tot 39 graden Celsius bij opname. Als de lichaamstemperatuur al in de eerste 12 tot 24 uur na een beroerte oploopt, kan dit het herstel in de weg staan. Na een beroerte loopt bij ongeveer een derde van de slachtoffers de lichaamstemperatuur op. Dit kan een gevolg zijn van de beroerte zelf, maar het kan ook te maken hebben met infecties die na de beroerte vaak optreden. Iedere graad verhoging extra, verdubbelt de kans op een slechte afloop.

Gunstig
De onderzoekers hebben de werking van paracetamol getest bij 1400 patiënten die na een beroerte een lichaamstemperatuur hadden van tussen de 36 en 39 graden. In de subgroep van patiënten met een lichaamstemperatuur van 37 graden of meer had paracetamol een gunstig effect. Van iedere elf behandelde patiënten herstelde er één meer dan wanneer de patiënten geen paracetamol zouden hebben gekregen.

Hersenen
Jaarlijks worden in Nederland meer dan 37.000 mensen opgenomen in het ziekenhuis vanwege een beroerte. Een beroerte kan grote gevolgen hebben voor het functioneren van de hersenen. Slachtoffers kunnen onder andere last krijgen van verlammingen en taal- en spraakstoornissen.

Doorbraak
De onderzoekers noemen de resultaten ‘veelbelovend’, maar vinden het nog te vroeg om te stellen dat alle patiënten na een beroerte een hoge dosis paracetamol moeten krijgen. ‘Omdat de gunstige resultaten van paracetamol alleen in een subgroep werden gevonden, is een tweede onderzoek nodig om de bevindingen bij de patiënten met een lichaamstemperatuur van 37 graden of hoger te bevestigen’, zegt onderzoekster en coördinator van het onderzoek Heleen den Hertog van het Erasmus MC. Als dan ook blijkt dat het werkt, is dat een zeer belangrijke doorbraak. ‘Dan kunnen patiënten na een herseninfarct of hersenbloeding gemakkelijk, veilig en goedkoop worden behandeld.’

Het onderzoek is gesubsidieerd door de Nederlandse Hartstichting.
[Erasmus MC]

Uit een Frans onderzoek uitgevoerd door het Nationale Instituut voor Demografische Studies in Parijs blijkt dat van vrouwen in vijftien Europese landen de Nederlandse vrouwen het zwaarst zijn. Zij worden op de voet gevolgd door Britse, Portugese en Griekse vrouwen. In Frankrijk hebben zowel mannen als vrouwen een ‘normaal’ gewicht, waaronder verstaan wordt een Body Mass Index (BMI) dat ligt tussen de 18,5 en 24,9. Het BMI wordt berekend door het gewicht te delen door het kwadraat van de lengte. Een BMI van 30 of meer duidt op zwaarlijvig of vetzuchtig.

Een goed bericht voor de Nederlandse mannen is dat zij met de Franse het slankst van Europa zijn. Uit het onderzoek blijkt ook dat slank en dik in verschillende landen verschillend wordt opgevat. In Spanje, Portugal en Groot-Brittannië vinden vrouwen zichzelf over het algemeen slank, terwijl cijfers uitwijzen dat dit niet zo is. In Frankrijk daarentegen vinden vrouwen zich vaak dik, terwijl cijfers uitwijzen dat in Frankrijk het hoogste percentage vrouwen woont met ondergewicht.