Archief 2006

Afvallen is onbegonnen werk

27 December 2006

Het gevecht van dikke mensen tegen de kilo’s is deels een bij voorbaat verloren strijd. De darmen van dikke mensen bevatten verhoudingsgewijs veel zogenoemde firmicutes-bacteriën. Die maken iedere calorie vrij die in voedsel zit. Dat blijkt uit onderzoek waarvan de resultaten in het kerstnummer van het gezaghebbende tijdschrift Nature staan.

Een onderzoeksteam onder leiding van de Amerikaan Jeffrey Gordon concludeert dat te veel eten en te weinig bewegen maar deels de oorzaak zijn van overgewicht. De firmicutes-bacterië komt opvallend meer voor bij mensen met overgewicht dan bij slanke mensen. De bacterie zet voedsel efficiënt om.

Wetenschappers pleiten in Nature voor een nieuwe aanpak van overgewicht. De samenstelling van darmflora kan met probiotica worden beïnvloed.
[ANP]

Light-producten maken dikker dan snacks

27 December 2006

Light-producten bevatten minder calorieën. Toch krijgen gebruikers hiervan, de zogenaamde verstandige eters, gemiddeld 28 procent meer calorieën binnen. Consumenten hebben de illusie dat light-producten vrijwel alleen uit lucht bestaan. Ze eten er daardoor zoveel van dat ze alleen maar dikker worden.

De consument denkt dat low-fat tussendoortjes 40 procent minder calorieën bevatten dan gewone snacks. In werkelijkheid is dit maar 11 procent, blijkt uit onderzoek van Cornell University.

De verstandige eters krijgen door die onderschatting gemiddeld 28 procent meer calorieën binnen dan mensen die voor gewone snacks kiezen. Bij mensen met obesitas die een streng dieet volgen is dat zelfs 45 procent meer. Zo aten proefpersonen van een low-fat chocolade reep maar liefst drie keer zo veel dan van een gewone.
[zibb.nl / gezondheidszorg]

Verschil in darmbaterien tussen dikke en slanke mensen

27 December 2006

Bacteriën in de darmen zouden wel eens een belangrijke rol kunnen spelen bij het toenemen van het lichaamsgewicht. Dat suggereren Amerikaanse onderzoekers van Washington University School of Medicine in St Louis. Ze ontdekten dat de bacteriesamenstelling in de darmen van muizen en mensen met overgewicht anders is dan bij slanke mensen. In de darmen zitten triljoenen bacteriën, die een handje helpen bij de afbraak van voedsel. Twee goedaardige bacteriestammen – Bacteroidetes en Firmicutes – overheersen.

Mensen met overgewicht hebben minder Bacteroidetes-types en juist meer Firmicutes-bacteriën in de darmen, in vergelijking met slanke muizen en mensen, analyseerden de Amerikaanse genetici. Ook ontdekten ze dat de bacterieverhouding bij 12 mensen met overgewicht veranderde toen ze een jaar op een laagcalorisch dieet stonden. Naarmate ze lichter werden, nam het aantal Bacteroidetes-types toe.

De exacte betekenis van de vondst is onduidelijk, stellen de onderzoekers. Het zou kunnen betekenen dat mensen niet alleen dik worden door teveel te eten. Ook hun bacteriehuishouding, de manier waarop voedsel wordt verteerd, zou een belangrijke rol kunnen spelen.
[Volkskrant]

Mogelijk verband tussen overgewicht en dementie

27 December 2006

Onderzoekers van het Franse Inserm in Toulouse vergeleken gedurende vijf jaar de BMI van ruim 2200 gezonde mannen en vrouwen van 32 tot 64 jaar met hun prestaties op een aantal cognitieve tests (geheugen, aandacht, snelheid om informatie te verwerken). Hieruit bleek dat de prestaties van mensen met een hoge BMI (boven 30 kg/m2) stelselmatig lager waren dan bij de proefpersonen met een normaal BMI (tussen 18,5 en 25 kg/m2).

Zo onthielden mensen met een BMI van 20 gemiddeld 9 woorden van een reeks van 16, terwijl obese proefpersonen (BMI boven 30) gemiddeld slechts 7 woorden herinnerden. Over een periode van vijf jaar gingen de prestaties van de mensen met een hoge BMI ook licht achteruit. Daarbij werd rekening gehouden met andere factoren die mogelijk ook een negatieve invloed hebben, zoals diabetes, een hoge bloeddruk, enz.

Geen adoptiekind bij ernstig overgewicht in China

22 December 2006

De Chinese overheid laat geen kinderen meer adopteren door buitenlandse ouders die lijden aan ernstig overgewicht. Volgens een van de nieuwe adoptieregels die zullen gelden vanaf 1 mei zijn aspirantouders met een zogeheten BMI-index van meer dan veertig uitgesloten van adoptie.

De Body Mass Index is gebaseerd op de lengte en gewicht van een persoon en geeft een indicatie over mogelijk overgewicht. Bij een score van veertig of meer is sprake van ernstig overgewicht. Tot dusver stelde alleen Taiwan dergelijke harde eisen aan de BMI-score voor adoptie-ouders. De komst van de nieuwe regels is vrijdag bevestigd door de stichting Wereldkinderen, de grootste Nederlandse adoptie-organisatie.

Volgens een woordvoerster zijn de nieuwe Chinese regels bedoeld om het aantal adoptieaanvragen terug te brengen. Het aantal ouders dat een Chinees kind wil adopteren is volgens Wereldkinderen tweemaal zo groot als het aantal beschikbare kinderen. Bovendien worden steeds meer Chinese adoptiekinderen opgevangen in eigen land. In 2005 kwamen er 666 Chinese kinderen naar Nederland. De wachttijden kunnen oplopen tot verscheidene jaren.

Een acceptabele BMI-score als eis is volgens Wereldkinderen bedoeld om te verzekeren dat nieuwe adoptieouders gezond genoeg zijn en blijven om een kind op te voeden. Verreweg de meeste Chinese adoptiekinderen gaan naar de Verenigde Staten, waar overgewicht een groot probleem is en waar media woensdag ook uitgebreid berichtten over de nieuwe regels. Het land adopteerde het afgelopen jaar ongeveer 6500 Chinese kinderen.

Andere nieuwe of aangescherpte regels hebben betrekking op inkomen, leeftijd en ook burgelijke staat. Koppels moeten minimaal twee jaar getrouwd zijn en éénouderaanvragen worden niet langer geaccepteerd. Wereldkinderen benadrukt dat het niet om Nederlandse regels maar Chinese regels gaat. Op de website meldt de organisatie ook dat de nieuwe regels alleen gelden voor nieuwe aanvragen en niet voor mensen die al in de procedure zitten.
[ANP]

Gebruik antivet-pillen afgenomen

22 December 2006

afslankpillenSteeds minder mensen maken gebruik van geneesmiddelen om te vermageren, zo blijkt uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK). Het zijn vooral te zware vrouwen die vlak voor de zomerperiode wat kilo’s kwijt proberen te raken. De consumptie van copieuze maaltijden en vette oliebollen in de decembermaand gaat niet samen met extra verstrekkingen van vermageringsmiddelen.

Alle balansdagen en vetarme voedingsproducten ten spijt, neemt het aantal Nederlanders met overgewicht alsmaar toe. Volgens opgaaf van het Voedingscentrum heeft zeker de helft van alle volwassenen een te hoog lichaamsgewicht. Ongeveer 1 op de 10 kampt zelfs met ernstig overgewicht, ofwel obesitas. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) rapporteert dat het aantal personen dat te zwaar is al jaren aan het toenemen is. Verder zorgwekkend is dat ook het aantal te dikke kinderen sterk toeneemt. Op basis van onderzoek van TNO en VUmc blijkt dat het aandeel 10-jarige jongens met overgewicht is verdubbeld van 7% in 1997 tot 14% in de periode 2000-2004. Obesitas onder 15-jarige meisjes is in dezelfde periode toegenomen van 0,5% tot bijna 5%. Overgewicht verhoogt de kans op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, suikerziekte en gewrichtsklachten en brengt zo niet alleen gezondheidsrisico’s met zich mee, maar heeft ook een stuwende invloed op de zorguitgaven.

Vermageringsmiddelen
Overgewicht ontstaat doordat het lichaam meer energie opslaat dan het nodig heeft. Gezond eten en drinken en voldoende bewegen zijn dus cruciaal in het voorkómen en tegengaan van overgewicht. Daarnaast kunnen ook medicijnen worden gebruikt om af te vallen. De meest gebruikte middelen bij overgewicht zijn orlistat (Xenical®) en sibutramine (Reductil®). Beide middelen worden alleen op voorschrift van een arts verstrekt en behoren niet tot de basisverzekering. In de eerste drie kwartalen van 2006 hebben de openbare apotheken 34.000 keer een vermageringsmiddel verstrekt voor een totaalbedrag van € 2,2 miljoen. Waar in de afgelopen jaren orlistat steeds het meest verstrekte anti-vetmiddel was, is dit in 2006 niet meer het geval. Het gebruik van sibutramine ligt met 17.500 verstrekkingen net iets hoger dan orlistat, dat 16.600 keer is afgeleverd.

Nieuwkomer op de afvallersmarkt is het geneesmiddel rimonabant (Acomplia®). Dit middel is goedgekeurd voor de behandeling van patiënten met obesitas of patiënten met overgewicht die een grote kans hebben op diabetes type 2 of dyslipidemie (verstoorde bloedvetwaarden). Rimonabant is nog niet beschikbaar op de Nederlandse markt zolang de vergoedingsaanvraag van fabrikant Sanofi-aventis loopt voor opname van het medicijn in het basispakket.

Afnemend gebruik
In tegenstelling tot de stijging van het aantal te zware personen, neemt het aantal verstrekkingen van receptplichtige vermageringsmiddelen via de openbare apotheken al jaren sterk af (figuur 1). Naar verwachting zullen de middelen dit jaar 45.000 keer worden afgeleverd, 9% minder dan in 2005. De bijhorende uitgaven dalen van € 3,4 miljoen tot € 2,9 miljoen aan het eind van 2006. Gemiddeld krijgen patiënten een hoeveelheid vermageringsmiddelen mee die toereikend is voor een periode van 30 dagen. Hiervoor moet de patiënt gemiddeld € 63 betalen. Dit bedrag omvat zowel de kosten voor het geneesmiddel (€ 57) als de vergoeding voor de dienstverlening van de apotheek (€ 6,10).

Bikini-effect
Het zijn hoofdzakelijk vrouwen die een vermageringsmiddel op voorschrift van een arts ontvangen. Van alle verstrekkingen is 80% bestemd voor een vrouw. Het gebruik van vermageringsmiddelen door vrouwen piekt in de maanden april, mei en juni (figuur 1). Hieraan lijken vooral esthetische redenen ten grondslag te liggen: met de zomer voor de deur worden badpak en bikini weer te voorschijn gehaald. Na het oliebollen- en appelflappenseizoen letten de dames schijnbaar minder op hun lijn, aangezien het aantal recepten aan anti-vetpillen in de wintermaanden op het laagste niveau ligt.
[Stichting Farmaceutische Kengetallen]

Onderzoek naar veelbelovend slaapmiddel

22 December 2006

Organon is begonnen met de klinische ontwikkelingsfase III voor een middel voor de behandeling van slapeloosheid, voorlopig Org 50081 genaamd. Dit is woensdag bekend gemaakt en volgens het bedrijf lijkt het middel veelbelovend.

Organon wil het middel in 2010 indienen bij de Federal Drug Administration als de resultaten van de fase III succesvol zijn. Een woordvoerder van Organon zegt dat het bedrijf ‘zeer waarschijnlijk’ op zoek zal gaan naar een partner voor de ontwikkeling. Organon test het middel momenteel ook voor opvliegers onder 1.800 vrouwen.

Het middel heeft een zogenoemde serotonine-2-blokker. Volgens de Akzo Nobel-dochter lijden ongeveer 70 miljoen Amerikanen aan slapeloosheid, waardoor ze soms overdag niet goed functioneren. Slapeloosheid komt vaker voor bij ouderen en vrouwen, en wordt in verband gebracht met andere aandoeningen, zoals depressie.

Volgens Organon wordt verwacht dat het aantal mensen dat de komende jaren voor slapeloosheid wordt behandeld sterk zal stijgen.
[HlN]

ADHD-kind eet ook impulsief

21 December 2006

De theorie van de ‘impulsieve eter’ die de lekkere verleiding niet kan weerstaan, blijkt onverwacht ook op te gaan voor kinderen met ADHD. Volgens onderzoeker Ramona Guerrieri komt er onder ADHD-kinderen veel overgewicht voor, terwijl je zou verwachten dat dit niet het geval is omdat ze hyperactief zijn. Dit staat vandaag te lezen in het BN/DeStem.

De onderzoekers denken een verklaring te hebben: omdat ze impulsiever zijn, eten ze meer en worden ze dikker. Maastrichtse psychologen denken nu over een experiment: ADHD-medicijn Ritalin voorschrijven aan mensen met fors overgewicht.

Diabetes in China levensgroot probleem

21 December 2006

In de ontwikkelende landen India en China vormt diabetes een levensgroot probleem. Nergens ter wereld zijn er meer patiënten dan daar. De voornaamste oorzaaa van de diabetescrisis is de snel groeiende welvaart in deze landen.

Mensen eten meer en bewegen minder. Bovendien roken bijna alle Chinese mannen, wat het risico van suikerziekte ernstig vergroot. De van oorspong gevarieerde en gezonde Chinese keuken verliest steeds meer terrein aan biefstuk en frites, de lunch bestaat uit hamburgers en pizza.

Chen Wei, diabetesexpert in Peking, heeft een medische verklaring voor de steeds dikker wordende Chinezen. “Lange tijd waren we een arm land. Er was weinig eten en onze lichamen verteerden daardoor alles wat we maar aan voedingsstoffen binnenkregen.”

“Maar door de economische groei van de afgelopen twintig jaar hebben we nu ineens voedsel te over. We eten meer, maar onze lichamen zijn onveranderd en zijn nog steeds gewend om alles te absorberen. Dat noemen wij het economische gen”, legt Wei uit.

Gouden generatie
Chens afdeling in het ziekenhuis wordt met de dag drukker: “We maken ons grote zorgen over deze snel groeiende ziekte in China. De leeftijd wordt ook steeds lager. Was diabetes vroeger typisch een klacht van mensen tussen de 55 en 65, tegenwoordig ligt de leeftijd tien jaar lager.”

“Dat zijn mensen in de bloei van hun leven en carrière, de gouden generatie. Deze aandoening is dus niet alleen een ramp voor de volksgezondheid, maar ook voor de economie van ons land.”

Volgens de meest recente cijfers van het Ministerie van Gezondheidszorg telde het land 20 miljoen diabetespatiënten in het jaar 2002. Maar dokter Chen schat dat aantal nu veel hoger in. “Wij gaan uit van 40 miljoen geregistreerde patiënten. En dat zijn alleen de mensen, die daadwerkelijk wéten dat ze ziek zijn.”
[via NOS]

Depressie na hartinfarct anders behandelen

21 December 2006

De huidige behandelingen tegen depressie zijn niet effectief bij patiënten die na een hartinfarct depressief worden. Zij zijn meer gebaat bij een behandeling die zich meer op fysieke beperking richt. Dit blijkt uit onderzoek van psycholoog Peter de Jonge van het Universitair Medisch Centrum Groningen. De resultaten van zijn onderzoek zijn gepubliceerd in het gezaghebbende Journal of the American College of Cardiology.

Jaarlijks worden in Nederland ongeveer 30.000 mensen getroffen door een hartinfarct. Ongeveer een kwart van de patiënten komt na een hartinfarct in een depressie terecht, waardoor het beloop van de hartziekte verder kan verslechteren. Uit De Jonge’s onderzoek blijkt dat deze omstandigheid het risico dat zij vervolgens overlijden ruim twee keer zo groot maakt. Dit geeft het grote belang aan om deze ‘post-infarct depressies’ zo effectief mogelijk te behandelen.

Peter de Jonge volgde voor zijn onderzoek 468 patiënten na een hartinfarct. De patiënten die depressief werden na het hartinfarct liepen een groter risico op cardiologische complicaties en waren twaalf maanden na het infarct minder goed hersteld. De depressieve klachten uitten zich vooral in moeheid, lusteloosheid en apathie. Uit het onderzoek van De Jonge blijkt dat hier sprake is van een andere vorm van depressie dan tot nu toe bekend uit de psychiatrie. De gebruikelijke psychiatrische behandelingen hebben daardoor niet het gewenste effect.

Andere behandeling
De Jonge pleit daarom voor een ander type behandeling. ‘Deze groep heeft geen last van een negatief zelfbeeld of een schuldcomplex. Dit zijn gevoelens die vaak ten grondslag liggen aan een depressie en waarop de reguliere behandeling meestal is gericht. De patiënt met een post-infarct depressie voelt zich vooral heel vermoeid en heeft nergens meer zin in. Voor hen kunnen juist behandelvormen die gericht zijn op beweging of bewustwording van wat er leeft in hun lichaam heel effectief zijn. Hierbij is te denken aan fysieke behandelingen op de hometrainer of aan meditatie. Dit zou eveneens een preventief effect kunnen hebben op de hartprognose.’
[UMCG]

Een uur beweging per dag voor dikke mensen

20 December 2006

Mensen die overgewicht hebben moeten zich elke dag minstens een uur matig inspannen. Ook dit staat in het advies Richtlijnen goede voeding 2006 van de Gezondheidsraad. e vorige richtlijn dateerde van 1986. Daarin was geen aanbeveling opgenomen voor de mate waarin moet worden bewogen. Gemiddeld geldt dat zeker vijf dagen per week, maar liefst alle dagen, een half uur matig intensief moet worden bewogen.

Verder heeft de Gezondheidsraad alle bestaande aanbevelingen onder de loep genomen. De raad adviseert mensen onder meer twee keer per week vis te eten, waarvan ten minste een keer vette vis, zoals haring, makreel en zalm.

Verder bevestigen de onderzoekers de geijkte adviezen: eet twee ons groente per dag en twee stuks fruit. In de Richtlijnen Goede Voeding 1986 was geen aanbeveling opgenomen voor het groente- en fruitgebruik. Verder moeten mensen hun alcoholgebruik beperken: mannen zouden dagelijks hooguit twee glazen alcohol moeten drinken en vrouwen één.

Vrouw geeft voorkeur aan de pil als anticonceptiemiddel

19 December 2006

De pil blijft het populairste anticonceptiemiddel voor de Nederlandse vrouw. Dat is dinsdag gebleken uit een onderzoek van TNS NIPO onder 566 Nederlandse vrouwen tussen 16 en 35 jaar. Ruim de helft van vrouwen in die leeftijdsgroep verkiest de pil boven een ander voorbehoedsmiddel.

De onderzoekers noemen het opvallend dat 23 procent van de vrouwen in die groep geen anticonceptiemiddel gebruikt. 66 procent van de ondervraagden gebruikte al de pil toen ze voor de eerste keer seks hadden, in de helft van de gevallen in combinatie met een condoom.

96 procent van de ondervraagden slikt de pil op een vast tijdstip. In de meeste gevallen (73 procent) blijkt dat ’s avonds te zijn. Uit de enquête komt naar voren dat vrouwen de voorkeur geven aan een pil met minder hormonen.

Veel vrouwen (60 procent) vinden het handig dat je met de pil ‘je menstruatie kunt reguleren’. Vooral vrouwen tussen 21 en 25 jaar slikken om die reden de pil wel eens langer door: meer dan de helft. In Nederland slikt 42 procent van vrouwen in de vruchtbare leeftijd (16 tot en met 45 jaar) de pil.
[ANP]

Schijf van vijf: meer groente, fruit, vette vis en bewegen

19 December 2006

Schijf van VijfDe schijf van vijf van het Voedingscentrum moet weer worden aangepast. Er moet meer vis, fruit en groente op, want Nederlanders eten dat te weinig. Maar minister Hans Hoogervorst (Volksgezondheid) wil dat er net als in België een tekentje voor bewegen op komt.

De Belgen hebben op hun voedselkaartje een zwemmer, fietser en hardloper afgebeeld. ,,Wellicht moet Nederland dit voorbeeld volgen”, zei de minister maandag bij het in ontvangst nemen van de nieuwe richtlijnen voor gezonde voeding van de Gezondheidsraad.

De raad adviseert twee keer per week een portie vis, waarvan minstens een keer een vette vis, magere melk en mager vlees, meer groente (150-200 gram per dag) en niet één, maar twee appels of bananen per dag. Verder is dagelijks 30 tot 40 gram vezels uit fruit en volkoren graanproducten als brood nodig.

Minder zout
Mensen moeten minder zout eten (niet meer dan 6 gram per dag) en minder onverzadigde vetzuren tot zich nemen. Mannen mogen niet meer dan twee en vrouwen niet meer dan een glas alcohol per dag. Daarnaast moet iedereen minstens een half uur per dag bewegen. Maar wie meer eet of wie te dik is moet dat opvoeren tot een uur per dag.

Het is voor het eerst sinds twintig jaar dat de Gezondheidsraad richtlijnen voor gezonde voeding heeft opgesteld. Sinds 1986 is er veel veranderd. Mensen eten minder ongezond vet en iets meer vis. Maar er wordt minder groente en fruit gegeten dan vroeger.

Frisdrank
Minister Hoogervorst raadt zowel de frisdrank en voedingsindustrie als scholen, ouders en ggd-en aan om met het rapport aan de slag te gaan. Zo moet de industrie stoffen die niet bijdragen aan goede voeding, zoals toegevoegde suikers, zout, verzadigde vetzuren en transvetzuren tot een minimum beperken.
[ANP]

Gezondheidsraad adviseert tweemaal per week vis

18 December 2006

‘Eet meer groente (150-200 gram per dag) en fruit (twee stuks). Kies voor volkoren graan-producten. En gebruik minder dan 6 gram zout per dag.’ Dat staat in de Richtlijnen goede voeding 2006, die de Gezondheidsraad vandaag heeft gepresenteerd aan minister Hoogervorst.

In de de richtlijnen staat verder onder meer: ‘Zowel de hoeveelheid verzadigd vet als transvet in de huidige voeding moet omlaag. Gebruik daarom vetten en oliën die veel onverzadigde vetzuren bevatten en magere zuivel- en vleesproducten. De hoeveelheid visvetzuren in de voeding zal daarentegen flink moeten toenemen om te komen aan de gewenste 450 mg per dag. Het advies: eet twee maal per week een portie vis, waar van ten minste eenmaal vette vis.’

Meer informatie bij het Ministerie van VWS

Mensen ruiken beter dan gedacht

18 December 2006

Mensen kunnen geursporen volgen en zijn waarschijnlijk in staat net zo goed te ruiken als sommige dieren. Volgens de BBC blijkt dat uit een onderzoek aan de Berkeley Universiteit in Californië.

De onderzoekers legden geursporen van tien meter lang aan in een nat grasveld. De 32 proefpersonen moesten onder meer proberen de geuren, onder meer van chocola, te volgen. Driekwart van hen kon, gemaskerd, met dikke handschoenen aan en oordopjes in, het spoor tot het eind toe herkennen. Mensen bleken weliswaar een stuk langzamer dan honden, maar konden hun prestatie na enkele keren wel verbeteren.