Mensen die al lang kampen met ernstige urine-incontinentie kunnen baat hebben bij het implanteren van een ‘neurostimulator’. De behandelmethode is nieuw in het Albert Schweitzer ziekenhuis. Het apparaatje is een pacemaker die in de bil wordt geplaatst en via een dun naaldje stroomstootjes afgeeft naar het staartbeen, nabij de zenuwen die de blaas controleren.

Het ‘kastje’ ter grootte van een 2-euromunt kan incontinentie drastisch doen afnemen bij patiënten die geen baat hebben bij andere behandelwijzen, zoals fysiotherapie en medicijnen. Uroloog Rein Potjer van het Albert Schweitzer ziekenhuis heeft in de laatste maanden van 2009 de eerste vier exemplaren geplaatst. Het resultaat bij de vier (vrouwelijke) patiënten is tevredenstemmend, laat Potjer weten.

Selectie
Voor het jaar 2010 heeft het Albert Schweitzer ziekenhuis goedkeuring van zorgverzekeraars om tien neurostimulators (productnaam: InterStim) te plaatsen. Potjer: ,,Het middel is relatief duur, 15.000 tot 20.000 euro per patiënt. Verzekeraars zijn daarom nog terughoudend. Van onze kant moeten wij daarom streng zijn bij de selectie van patiënten. We richten ons op de groep mensen die al lang last heeft van incontinentie, die dit ervaart als een grote (sociale) handicap en die al het andere al geprobeerd heeft. Daarnaast testen we eerst met een externe proef-neurostimulator of de patiënt er baat bij heeft. Alleen als bij deze proef de frequentie van het urineverlies of de hoeveelheid met minstens de helft daalt, komt iemand in aanmerking voor de implantatie.”

Patiëntvriendelijk
Er is geen minimum- of maximumgrens aan de leeftijd van de patiënt en ook het geslacht is niet van belang. Het grote voordeel van de methode is volgens Potjer dat zeer drastische oplossingen, zoals een stoma of zware chirurgie, kunnen worden voorkomen. De plaatsing en de werking van de neurostimulator brengen geen onherstelbare schade toe aan het lichaam. ,,Het middel is zeer patiëntvriendelijk.”

Dichtbij huis
De neurostimulator is niet nieuw, maar de ingreep werd tot voor kort alleen in enkele academische ziekenhuizen in Nederland verricht. Pas vrij recent is daar een klein aantal streekziekenhuizen bij gekomen, waaronder het Albert Schweitzer ziekenhuis. Hierdoor kunnen meer mensen dichterbij huis worden geholpen.

Opmerkelijk is volgens Potjer dat de neurostimulator ook een positief effect lijkt te hebben op een te slappe blaas (het tegenovergestelde van incontinentie) en zelfs op ongewild verlies van ontlasting. Voorlopig richt de behandeling in het Albert Schweitzer ziekenhuis zich alleen op urine-incontinentie, meer specifiek op ‘drangincontinentie’ (en niet op ‘stressincontinentie’, die optreedt bij onder meer lachen of niezen).

Wat doen anabole steroïden precies met je lichaam? VU medisch centrum wil specialist worden in het geven van antwoorden op die vraag. In februari is de polikliniek voor (ex-)gebruikers van anabole steroïden gestart, de eerste zowel in Nederland als in Europa. De kliniek is opgericht door endocrinoloog Pim de Ronde.

Krachtsporters bouwen met anabole steroïden extra spiermassa en spierkracht op, maar lopen daarmee gezondheidsrisico’s “Wij willen inzicht krijgen in de aard en omvang van het gebruik van anabole steroïden. Er is weinig goed onderzoek gedaan naar de lichamelijke effecten hiervan”, vertelt Pim de Ronde. De reden is eenvoudig. Het gaat om verboden middelen, waardoor een studie met proefpersonen moeilijk is op te zetten.

De gezondheidsproblemen veroorzaakt door het gebruik van anabole steroïden variëren van onvruchtbaarheid bij mannen en vrouwen, ongewenste borstvorming, problemen met de lever tot een hoge bloeddruk. Zelf zag De Ronde enkele gebruikers bij wie de testosteronhuishouding door langdurig gebruik van anabole steroïden verstoord is geraakt.

Bodybuilders
Volgens recente TNO-cijfers gebruiken ongeveer 20.000 amateur-sporters in Nederland anabole steroïden. Vooral mannelijke bodybuilders en krachtsporters willen met de middelen – die lijken op het mannelijk hormoon testosteron – spiermassa en spierkracht kweken. Het is relatief eenvoudig om aan de illegale middelen te komen via internet en soms ook via sportscholen. Dat is niet ongevaarlijk, omdat doseringen kunnen afwijken van wat er op het etiket staat.
Toch bezoeken (ex-)gebruikers met gezondheidsklachten zelden een arts. “Of ze willen het gebruik van deze middelen liever verzwijgen, òf ze brengen hun gezondheidsklachten niet in verband met het gebruik van de anabole steroïden.” Daarbij heeft de gemiddelde arts weinig kennis van deze middelen en de risico’s die met het gebruik samenhangen.

Zonder verwijzing
Met de polikliniek hoopt De Ronde dat er een loket komt, waar zij makkelijker en zonder verwijzing naar toe stappen. “De patiënt kan zijn gezondheidsklachten met een internist bespreken. We hebben vragenlijsten: we doen bloed- en urinetesten en maken een ECG. Indien nodig verwijzen we door naar andere specialisten.”
Vooralsnog denkt hij dat het zal gaan om een patiëntenstroom van ongeveer vijftig tot honderd mensen per jaar. “Uiteindelijk is het de bedoeling dat we voor onderzoek meerdere onderzoeksvragen gaan bundelen.” Ook kunnen andere ziekenhuizen wat hem betreft patiënten gaan doorverwijzen naar VUmc. “Maar het is niet de bedoeling dat we patiënten die nog steeds gebruiken, systematisch gaan begeleiden, of anabole steroïden gaan voorschrijven.”

Een behandeling met medicatie leidt tot genezing van de tropische infectieziekte Buruli ulcer. Deze ziekte, die gepaard gaat met ernstige infecties aan huid, weke delen en bot, kon tot voor kort slechts met ingrijpende chirurgie bestreden worden. Dit blijkt uit onderzoek uitgevoerd onder leiding van Tjip van der Werf, als hoogleraar verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Zij publiceren hierover vandaag in het gerenommeerde wetenschapsblad The Lancet.

Buruli ulcer is een (sub)tropische ziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium ulcerans. Bij deze ziekte, die vooral kinderen treft, ontstaat een bobbel onder de huid die overgaat in een steeds groter wordende zweer. Zo’n zweer kan bijvoorbeeld een gehele arm of been omvatten. De ziekte komt vooral voor in het westelijk deel van Afrika, met name in landen als Ghana, Ivoorkust, Benin, Kameroen en Togo.

De patiënten zijn veelal afkomstig uit arme plattelandsgebieden en komen vaak pas in een ver gevorderd stadium van de ziekte naar het ziekenhuis. De voornaamste redenen hiervoor zijn de gebrekkige financiële mogelijkheden, angst voor chirurgie en een sociaal stigma. Mede door deze vertraging kan Buruli ulcer leiden tot grote schade met littekens gepaard met dwangstand in gewrichten en daardoor in zo’n 50% van de gevallen blijvende beperkingen in het dagelijks leven. Kinderen worden vaak vroegtijdige schoolverlaters en volwassenen kunnen vaak hun werk niet meer doen.

De onderzoekers gingen na of met medicatie alleen, zonder ingrijpende chirurgie, het ziekteproces kon genezen. Twee groepen van in totaal 151 patiënten werden na loting verdeeld in twee groepen die zij gedurende 8 weken met medicijnen behandelden. Hoewel daarvoor soms lange reizen door de bush moesten worden afgelegd om patiënten die uit zicht waren geraakt terug te vinden, lukte het toch goed om bijna alle patiënten te vervolgen.
Uit de studie blijkt dat na een jaar meer dan negentig procent van de deelnemers genezen waren; niemand van hen had een terugval. De onderzoekers hopen dat een behandeling zonder chirurgie minder patiënten zal afschrikken, zodat de patiënten (de meesten kinderen) zich eerder bij een ziekenhuis gaan melden voor een behandeling.

In een commentaar in The Lancet wordt gewezen op het feit dat door deze studie het pleit voor antibiotische behandeling, tot voor kort nog omstreden, definitief gewonnen is. Dit onderzoek heeft echter al aangetoond dat het aantal injecties veilig gehalveerd kan worden ten opzichte van het behandelschema dat eerst was voorgesteld door de WHO. De uitdaging voor de volgende jaren is om de diagnostiek (nu nog afhankelijk van PCR) te vereenvoudigen, en voor de behandeling te zoeken naar een behandeling zonder injecties.
[UMCG]

Het Universitair Medisch Centrum Groningen heeft onlangs een nieuwe operatietechniek gebruikt voor de behandeling van patiënten met brandend maagzuur. De nieuwe techniek is minder belastend voor patiënten, zorgt voor minder complicaties en maakt zuurremmende medicijnen veelal overbodig.

Bijna één op de tien mensen heeft wekelijks last van brandend maagzuur en gebruikt hiervoor een maagzuurremmend middel. Soms helpt tijdelijk gebruik van deze middelen, maar vaak moeten mensen deze de rest van hun leven slikken. Een andere behandeling is een operatieve ingreep. Deze operatie gebeurt laparoscopisch, via een kijkoperatie in de buik, waarbij kleine incisies in de buikwand worden gemaakt. Dit is een operatie die soms complicaties meebrengt: het voedsel zakt niet goed naar de maag of de patiënt kan niet meer boeren of overgeven.

Endoscopisch
De nieuwe operatietechniek is endoscopisch, waarbij een speciaal ontwikkelde buis door de mond, keel en slokdarm tot in de maag wordt geschoven. Daar klapt het onderste gedeelte van de buis om en ‘kijkt’ dan omhoog naar de verbinding tussen slokdarm en maag naar de plek waar gewerkt moet worden. Eenmaal precies op zijn plaats, wordt de buis via gaatjes in de wand vastgezogen aan de slokdarm, zodat deze tijdens de ingreep niet kan verschuiven.

Plooi
Bij de endoscopische ingreep wordt een plooi van het begin van de maag vlak onder de slokdarm naar beneden getrokken en met kleine kunststof ankertjes vastgezet. Zo wordt als het ware een versteviging van de maagklep tussen de slokdarm gemaakt. Eén van de grote voordelen van deze techniek is dat er geen incisies in de buik gemaakt hoeven te worden. De (grotere) kijkoperatie is technisch ook nog uitvoerbaar na de endoscopische methode.

Niet iedere patiënt komt voor de nieuwe behandeling in aanmerking. Een patiënt moet geen breuk in het middenrif hebben en moet goed reageren op maagzuurremmers. De nieuw endoscopische techniek is bedoeld als alternatief voor chronisch gebruik van maagzuurremmers. Deze techniek is op kleine schaal al in een aantal ziekenhuizen toegepast.

Maagzuur
Bij patiënten die vaak last hebben van brandend maagzuur stromen maagzuur en gal vanuit de maag naar de slokdarm, omdat de sluitspier tussen de slokdarm en de maag niet voldoende werkt. Deze sluitspier opent zich voor voedsel door de peristaltische (knijp) beweging van de slokdarm. De sluitspier is meestal gesloten om terugvloed van maaginhoud naar de slokdarm te voorkomen. Door verschillende oorzaken kan de sluitspier ten opzichte van het middenrif verschuiven en minder goed functioneren. De terugvloeiende maag- en galsappen veroorzaken irritaties en ontstekingen in de slokdarm, Verder zijn keel-, luchtweg- en tandproblemen niet ongewoon. Pijn achter het borstbeen, slikproblemen, braakneigingen en misselijkheid, heesheid en zelfs astma-achtige klachten zijn mogelijke symptomen.
[UMCG]