Een neppil of leugentje om bestwil. Zo staan placebo’s bekend. Niet ethisch verantwoord. Toch zouden artsen gebruik moeten maken van de achterliggende werking van het placebo-effect. Woensdag in Labyrint: het bewezen helende effect van hoopvolle verwachtingen.

Bij de werking van geneesmiddelen speelt altijd het placebo-effect een rol. De verwachting dat een behandeling je beter maakt, draagt bij aan het verhelpen van de klacht. In de medische wetenschap worden placebo’s al sinds de jaren ‘50 gebruikt als controlemiddel bij onderzoek naar nieuwe medicijnen. Maar onderzoek naar de werking van het placebo-effect op zich heeft lang op zich laten wachten. Wat gebeurt er eigenlijk in ons lichaam als we een neppil nemen?

Neurofysioloog Fabrizio Benedetti is een van de voorlopers op het gebied van placebo-onderzoek. Hij ontdekte dat placebo’s werken doordat de hersenen zelf de werkzame stoffen van het verwachtte medicijn aanmaken: bij toediening van een placebo maken parkinsonpatiënten zelf weer dopamine aan en voelen mensen met pijnklachten zich beter door een zelfgemaakte pijnstiller.

Jozien Bensing, hoogleraar gezondheidspsychologie, pleit voor een herwaardering van het placebo-effect onder artsen. Ze stelt dat het daarbij niet nodig is om te liegen of neppillen voor te schrijven. Alleen al het ritueel van de behandeling doet wonderen. “Artsen moeten zich bewust zijn dat de verwachtingen van een patiënt een belangrijk effect hebben op het herstel. Met een hoopgevende boodschap kan je als arts al heel veel bereiken.”

Waar placebo’s werken ondanks het ontbreken van werkzame stoffen, worden andere medicijnen soms afgeschreven omdat ze juist te veel werkingen hebben in het lichaam. In deel twee van Labyrint gaan we op zoek naar het tweede leven van afgeschreven medicijnen. Wie had gedacht dat Softenon weer op de markt zou komen?

Labyrint
Woensdag 18 januari 20.50 uur Ned 2

Direct na de uitzending kun je doorpraten met wetenschappers in de wekelijkse Labyrint napraatsessie. Kijk mee op de site en stel je vragen via Twitter: Wetenschap24.nl

Hulporganisatie Dokters van de Wereld gebruikte Blue Monday als aanleiding om de grootste lachsessie ter wereld te organiseren om zo meer aandacht te vragen voor het project ‘Operatie Glimlach’. Dit project biedt reconstructieve chirurgie aan kinderen en jongeren in ontwikkelingslanden met aangeboren of verworven misvormingen, zoals een brandwond of schisis, in de volksmond beter bekend als een ‘hazenlip’. Aan de lachsessie onder leiding van de Belgische lachcoah Geert van de Vijver namen 422 mensen deel, waardoor het officiële wereldrecord van 415 mensen werd verbroken.

Om het nieuwe record te vieren, doneerde snoepmerk Haribo een bedrag van € 5.000,- waarmee weer twintig nieuwe operaties kunnen worden bekostigd. “Door ‘Operatie Glimlach’ krijgen jaarlijks honderden kinderen en jongeren voor circa € 250,- per operatie zowel medisch als sociaal gezien een beter leven. Om meer aandacht voor dit project te verwerven, hebben we deze actie georganiseerd en we zijn dan ook erg blij dat we het record hebben gehaald dankzij alle mensen die hebben meegedaan aan de lachsessie. Zo kunnen wij kinderen voor wie lachen niet zo vanzelfsprekend is, nog beter helpen”, aldus Mirjam Koppe, directeur van Dokters van de Wereld.

Over Dokters van de Wereld
Dokters van de Wereld is in 1997 opgericht als de Nederlandse tak van Médecins du Monde. Deze internationale medische hulporganisatie is actief in ruim zestig landen wereldwijd. Dokters van de Wereld is in het bezit van het CBF-Keurmerk voor goede doelen. Voor effectieve medische zorg en humanitaire hulp werkt Dokters van de Wereld samen met betrouwbare partners, variërend van lokale NGO’s en Human Right Watch tot de Vrije Universiteit Amsterdam en het Amsterdams Medisch Centrum in Nederland. Dokters van de Wereld concentreert zich op hulp aan de meest kwetsbare groepen in de samenleving: vluchtelingen of straatkinderen in ontwikkelingslanden, drugsverslaafden of prostituees of migranten zonder verblijfspapieren in Nederland. Daarbij kiest Dokters van de Wereld voor een duurzame aanpak, waarbij veel aandacht aan educatie wordt besteed, zodat lokale zorgverleners en organisaties in de toekomst zelfredzaam kunnen opereren.

• www.doktersvandewereld.org
• www.facebook.com/doktersvandewereld

Op dinsdag 17 januari a.s. wordt bekend wie de ‘Meest invloedrijke persoon publieke gezondheid 2011’ is. Deze verkiezing, die voor de 2e keer door de NPHF en GGD Nederland is georganiseerd, leverde ruim 430 stemmen op. De verkiezing maakt duidelijk dat Henk Jans, Joan Briels en Klasien Horstman het afgelopen jaar het meest hebben betekend in de publieke gezondheid.

Henk Jans
Henk Jans was in 2011 dé milieudeskundige die betrokken was bij de brand bij Chemie-Pack in Moerdijk.

Joan Briels
Joan Briels zorgde er als wethouder van de gemeente Laarbeek voor dat de ‘Gezondheidsrace’ een succes werd. Daarbij werden burgers gefaciliteerd en gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan met hun gezondheid en die van dorpsgenoten.

Klasien Horstman
Klasien Horstman (bijzonder hoogleraar Filosofie van Public Health aan de Universiteit Maastricht) wist als geen ander duidelijk te maken dat het belangrijk is bij publieke gezondheidszorg om de burger, zoals in Laarbeek, aan het woord te laten.

Naast de top 3 kregen ook Laurent de Vries (GGD Nederland), Arie Nieuwenhuijzen Kruseman (KNMG), Marianne Donker (ministerie van VWS) en Rien Meijerink (Raad voor de Volksgezondheid en Zorg) veel stemmen.

De prijsuitreiking op 17 januari a.s.
Wie van de top 3 de prijs en de begeerde titel ‘Meest invloedrijke persoon publieke gezondheid 2011’ op zijn of haar naam mag schrijven, wordt bekend gemaakt tijdens de nieuwjaarsreceptie van de NPHF op dinsdag 17 januari a.s. om 18:00 uur in De Winkel van Sinkel in Utrecht.
[GGD Nederland]

Paradiso Amsterdam staat op Blue Monday geheel in teken van recordpoging voor goed doel
Op maandag 16 januari 2012 is het Blue Monday, de meest deprimerende dag van het jaar. Juist op die dag organiseert de internationale medische hulporganisatie Dokters van de Wereld de grootste lachmeditatiesessie ter wereld onder leiding van de Belgische lachcoach Geert van de Vijver. Met deze recordpoging in de Amsterdamse poptempel Paradiso vraagt Dokters van de Wereld aandacht voor ‘Operatie Glimlach’. Dit project biedt reconstructieve chirurgie aan kinderen en jongeren in ontwikkelingslanden met aangeboren of verworven misvormingen, zoals een brandwond of schisis, in de volksmond beter bekend als een ‘hazenlip’.

Professionele hulpoperatie voor slechts € 250,-
Voorafgaand aan de officiële recordpoging interviewen Jim Jansen (hoofdredacteur Folia Magazine) en Mariette Fehmers (televisiepresentatrice en hoofdredacteur BASTA Magazine) een aantal gasten over het belang van ‘Operatie Glimlach’. Aan het woord komen plastisch chirurg prof. dr. Chantal van der Horst, de bekende mimespeler Rob van Reijn, die zelf met schisis werd geboren, en Mirjam Koppe, directeur van Dokters van de Wereld. “Door ‘Operatie Glimlach’ krijgen jaarlijks honderden kinderen en jongeren voor circa € 250,- per operatie zowel medisch als sociaal gezien een beter leven. Gelukkig worden de eerste vijf operaties van het jaar al mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij, maar om nog meer mensen te kunnen helpen, hebben we behalve geld ook meer bekendheid nodig. Daarom roepen we zoveel mogelijk mensen op om naar Paradiso te komen op 16 januari, zodat we op een ludieke manier meer aandacht voor dit project kunnen verwerven”, aldus Mirjam Koppe.

Dokters van de Wereld presenteert ‘Grootste lachsessie ter wereld’
Maandag 16 januari 2012
Paradiso, Weteringschans 6, Amsterdam
Zaal open: 10.30 uur. Programma: 11.00-12.30 uur
Voor iedereen vrij toegankelijk

Meer informatie over ‘Operatie Glimlach’ en de bijbehorende Facebook-actie ‘Geef een glimlach’